Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						28
<5
-MORGUNBLAÐIÐÍ FIMMTUDAGÚR -12-. SEPTEMB&R-1991-
ltor0iimlifo$íl§>
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Árvakur h.f., Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guðmundsson,
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Björn Vignir Sigurpálsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal-
stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar-
gjald  1100 kr. á mánuði innanlands. l' lausasölu  100 kr. eintakið.
Skógræktarátakið
er góður vegvísir
Um ein milljón trjáplantna
voru gróðursettar í land-
græðsluátaki á síðastliðnu ári.
Ein af hverjum tíu plöntum,
sem gróðursettar voru, eða um
níu hundruð þúsund, lifðu af
fyrsta árið, að því er fram kom
í máli Ásu Aradóttur, vistfræð-
ings, á aðalfundi Skógræktar-
félags íslands. Þetta er veru-
lega betri árangur en búizt var
við. Algengt er að afföll séu
allt að fjórðungur fyrstu árin.
Vistfræðingarnir Ása Ara-
dóttir og Sigurður Magnússon
unnu að úttekt á árangri af
Landgræðsluátaki 1990 í maí-
og júnímánuði síðastliðnum.
Fyrirfram voru menn nokkuð
uggandi um árangurinn vegna
þess að svæðin, sem gróðursett
var í, voru misvel fallin til skóg-
ræktar, sumarið var viða þurrt
framan af og vetur snjóléttur.
Engu að síður var árangurinn
með ágætum. Af þeirri milljón
plantna sem gróðursettar voru
í átakinu var um 75% birki, 7%
lerki en minna af öðrum teg-
undum.
Morgunblaðið hefur eftir
Ásu Aradóttur, vistfræðingi, sl.
þriðjudag:
„Ég held að þessi aðferð að
gróðursetja tré til landgræðslu
sé komin til að vera og að henni
verði beitt áfram í framtíðinni.
Vandamálið við svona gróður-
setningar er hins vegar að þær
kosta mikið, bæði vinnu og fjár-
magn, og því er eiginlega ekki
gerlegt að ætla að klæða auðn-
irnar með gróðursetningu ein-
göngu, þó svo að hún geti hent-
að mjög vel til að klæða lönd
umhverfis þéttbýliskjarna og
önnur útivistarsvæði. Þar sem
landrými er meira og þar sem
ekki liggur eins mikið á að ná
skóginum upp getum við látið
náttúruna vinna með okkur ...
Birkið okkar er til dæmis afar
duglegt að sá sér, eins og mörg
dæmi eru til um. Þess vegna
er hægt að gróðursetja aðeins
hluta af svæði sem græða á
upp, til dæmis nokkra lundi,
sem síðan framleiða fræ og
verða fræuppsprettur' fyrir
sjálfgræðslu. Skyld leið er að
j friða land kringum gamlar
skógarleifar og skógræktar-
j   girðingar."
Skógræktarátak 1990 og sá
árangur sem fyrir liggur lofar
góðu, bæði varðandi land-
græðslu og viðvarandi baráttu
landsmanna gegn gróðureyð-
ingu, sem hefur verið hrikaleg
síðan land var numið, og er enn
mjög mikil.  Ástæður gróður-
eyðingar á genginni tíð eru
ýmsar: kólnandi tíðarfar, eld-
virkni, eyðing skóga (kolagerð)
og síðast en ekki sízt uppblást-
ur og ofbeit. Hraðfara gróður-
eyðing, eins og hér var á fyrri
hluta aldarinnnar, er naumast
til staðar nú, en gróðurlendið
skreppur hins vegar enn víða
saman, einkum á hálendinu.
Viðkvæmum hálendisgróðri
stendur ógn af beitarálagi og
vaxandi ógætilegri umferð,
innlendra og erlendra ferða-
manna, sem njóta vilja fegurð:
ar og tignar íslenzkra öræfa. í
þeim efnum þarf að koma við
eðlilegum vörnum; nauðsynleg-
um umgengnisreglum við nátt-
úru landsins.
Skógrækt er ein mikilvæg-
asta leiðin til að endurheimta
þau landgæði, sem glatast hafa
frá upphafi búsetu í landinu,
og til að gera það umhverfi,
sem er ramminn um mannlífið,
betra og fegurra. Þar kemur
margt til. I fyrsta lagi er
íslenzki birkiskógurinn ein
sterkasta vörn jarðvegs gegn
rofí. í annan stað er notagildi
skógarskjólbelta fyrir landbún-
aðarhéruð óumdeilt, en þau
stórauka verðmæti landsins. í
þriðja lagi þykir sýnt að nytja-
skógrækt getur orðið hagkvæm
búgrein, þar sem skilyrði til
skógræktar eru hvað bezt, en
yiður er verðmæt náttúruafurð.
I fjórða lagi hefur hinn marg-
víslegi trjágróður bæði nytja-
(skjól) og fegurðargildi í um-
hverfinu, meðal annars á úti-
vistarsvæðum og í nánd við
þéttbýli og sumarhús. Síðast -
en máski ekki sízt - hefur
skógrækt, með tilheyrandi úti-
vist og hreyfingu, heilsubæt-
andi og þroskandi áhrif á hvern
þann, sem þar leggur hönd að
verki.
Landgræðsluátak liðins árs
var gott og verðmætt innlegg
í banka framtíðarinnar. Gróð-
urvernd og landgræðsla, ekki
sízt skógrækt, eru viðfangs-
efni, sem leggja verður vaxandi
rækt við. Þrátt fyrir „svart-
nætti ríkisfjármála sem grúfir
yfir okkur" og nokkurn, og að
hluta til heimatilbúinn, efna-
hagsvanda, sem heftir fram-
kvæmdagetu okkar næstu
misserin á það að vera þjóðinni
metnaðarmál, að vinna upp þá
gróðureyðingu, sem fylgt hefur
búsetu í landinu, sem og að
bæta og fegra það umhverfí,
sem er ramminn um mannlíf í
landinu.
John Galvin, yfirmaður herafla Atlantshafsbandalagsins í E
Grundvallarregla að he
ráðskast ekkí með ríkiss
Leggur áherslu á nauðsyn þess að halda í traust skipulag á óvis
álítur hernaðarstöðu íslands breytast minna en annarra NATO
YFIRMAÐUR herafla Atlantshafsbandalagsins (NATO) í Evrópu,
bandaríski hershöfðinginn John Galvin, kom til.landsins í stutta
heimsókn á þriðjudag og ræddi við íslenska ráðamenn auk þess sem
hann litaðist um á Þingvöllum áður en hann hélt á brott síðdegis í
gær. Síðast mun yfirmaður Evrópuheraflans hafa verið hér í iieini-
sókn fyrir fjórum áratugum er Dwight Eisenhower, síðar Bandaríkj-
aforseti, gegndi þeirri stöðu. Herafli bandalagsins í Evrópu er und-
ir yfirstjórn Galvins að undanskildu því liði sem bækistöðvar hefur
í Portúgal, Bretlandi og á íslandi. Ennfremur taka Frakkar og
Spánverjar ekki þátt í hernaðarsamvinnu bandalagsins. Blaðamaður
Morgunblaðsins ræddi við Galvin í gær og spurði fyrst hvert yrði
hernaðarlegt hlutverk íslands í heimi sem tekið hefur stakkaskiptum
síðari árin og einkum síðustu vikurnar.
„Það er orð að sönnu, heimurinn
er að breytast og Atlantshafsbanda-
lagið verður að horfast í augu við
þá staðreynd. Það gerði bandalagið
í Lundúnayfirlýsingunni og mun
einnig gera á væntanlegum leiðtoga-
fundi í Róm í nóvember. Umræddar
breytingar hafa áhrif á stöðu og
stefnu bandalagsríkjanna með mis-
munandi hætti. Heraflinn á meginl-
andi Evrópu var búinn undir að verj-
ast víðtækri árás austur yfir láglendi
Norður-Þýskalands en nú eru að-
stæður á þessum slóðum breyttar
eftir upplausn Varsjárbandalagsins
og önnur umskipti. Ný varnarstefna
mun byggjast á fámennari fastaherj-
um og þess vegna verða breytingarn-
ar mun afdrifaríkari á meginlandinu
þar sem fyrir var meginhluti herliðs-
ins. En nýja stefnan mun einnig
byggjast á því að hægt verði að
auka við liðsaflann með skömmum
fyrirvara og þess vegna mun varnar-
stöðin á íslandi áfram gegna sínu
upprunalega hlutverki í vörnum
bandalagsins þ.e. að gæta siglinga-
leiðanna yfir Atlantshafið. Keflavík-
urstöðin er geysilega mikilvæg
vegna áætlana um að senda aukinn
liðstyrk frá Norður-Ameríku til Evr-
ópu ef nauðsyn krefur. Annað hlut-
verk íslendinga er að leggja Iand
undir búnað og mannafla er heldur
uppi eftirliti með hernaðarviðbúnaði
á Norður-Atlantshafí. Að mínu áliti
munu hernaðarlegt mikilvægi og
aðstæður á íslandi ekki taka jafn
miklum breytingum vegna umskip-
tanna í austri og búast má við í
öðrum aðildarríkjum bandalagsins.
Hér verður fremur haldið í horfínu."
-  Sumir gera ráð fyrir að breytt
Sovétríki eða arftaki þess, rússneskt
stórveldi, muni innan nokkurra ára
huga aðallega að hefðbundinni stöðu
sinni sem meginlandsstórveldi. Er
líklegt að þeir muni einfaldlega
fleygja megninu af herskipaflotan-
um, sem þegar er að verulegu leyti
úreltur, á haugana og hvaða áhrif
hefði það á varnarstefnu NATO?
„Ef Rússland yrði stórveldi án
hernaðartengsla við hin lýðveldin
yrði það aðeins um fimmtungi minna
en Sovétríkin gömlu. Ríkið myndi
eftir sem áður ráða yfir mikilvæg-
ustu flotahöfnunum, við Norður-
íshafið. Ég held þess vegna ekki að
við munum verða vitni að svo miklum
breytingum á þessu sviði. Geri að-
stæður það kíeift getur verið að
Sovétmenn muni minnka flotaum-
svifin en fram til þessa hefur reynd-
in verið önnur, þeir eru enn að efla
flotann. Þeir eru að smíða ný flugvél-
amóðurskip og bæta tæknibúnaðinn
með ýmsum hætti."
Haldið verði í traust skipulag
-  Hefur NATO einhverja hugmynd
um stefnu Borís Jeltsíns Rússlands-
forseta í þessum efnum, hefur hann
sagt eitthvað um flotastefnuna og
herskipasmíðina?
„Mér er ekki kunnugt um að hann
hafi sagt neitt opinberlega um þessi
mál. Hann og talsmenn fleiri lýð-
velda hafa lýst skoðunum sínum á
framtíð kjarnorkuherafla Sovétríkj-
anna en Jeltsín hefur ekkert sagt
um flotann. Sovétmenn þurfa nú að
fást við gífurlegar breytingar, um-
skipti á öllum sviðum. Vonandi verð-
ur hægt að hraða þessum breyting-
um eftir að valdaránið rann út í
sandinn. En ástandið er afar ótryggt,
erfitt að spá fyrir um framvinduna.
Það er ákaflega margt sem getur
skyndilega aukið spennu. Á tímum
sem þessum tel ég brýnt fyrir okkur
að halda í traust skipulag sem við
höfum núna. Þetta er eitt af því sem
gerir svo nauðsynlegt að NATO verði
áfram við lýði."
-  Gerir núverandi varnarstefna
NATO ekki ráð fyrir þeim möguleika
að vígbúnaður á og í höfunum verði
takmarkaður með samningum?
„Þessi mál hafa verið til umræðu
en ég hygg að megináherslan hafí
verið lögð á fækkun í land- og flug-
herjum auk takmörkunar á kjarn-
orkuvígbúnaði. Það er ekki stefna í
sjálfu sér að útiloka flotaumræðuna
en áherslan hefur verið á öðru."
Nýtækni
-  Hernaðarsérfræðingar telja að í
framtíðinni muni ný tækni valda því
að langtum minni liðsafla þurfi til
að halda uppi nauðsynlegum vörn-
um. Mannlaus flugskeyti t.d. muni
stöðugt sveima yfir hættusvæðum,
ósýnileg í ratsjá, og hægt verði að
kæfa með þeim árásir í fæðingunni
„Ég hygg að það verði ákaflega
mikilvægt að ráða yfir nútímalegum
herjum. Þetta varð öllum ljóst í Pers-
aflóastríðinu, hvað tæknin er mikil-
væg. Annað sem einnig er býsna
mikilvægt er hæfnin til að samræma
og stjórna öllum tæknibúnaðinum
og eftir sem áður er bráðnauðsynlegt
að stjórnendur og hermenn kunni
sitt fag. Við sáum í Persaflóastríðinu
hverju hægt er að áorka- þegar liðs-
aflinn er hæfur. í heimsstyrjöldinni
síðari var hægt að ná algerum yfirr-
áðum í lofti með því að beita herflug-
Varnarmálaráðherra Noregs um Sovétríkin;
Rússland mun
sýna norðurhjaran-
um meiri áhuga
Kjarnavopnalaus Norðurlönd gætu
komist aftur á dagskrá
JOHAN Jorgen Holst, varnarmálaráðherra Noregs, segir að ástand-
ið í varnar- og öryggismálum sé nú ótryggara en verið hafi fyrir
einu eða tveim árum og ekki sé hægt að bollaleggja að svo stöddu
um niðurskurð heraflans. Holst segir jafnframt að hugmyndin um
kjarnavopnalaus Norðurlönd geti komist aftur á dagskrá þegar ljósí
verði hvar kjarnavopn Sovétríkjanna gömlu verði í framtíðinni.
„Við gætum t.d. hugsað okkur
að Eystrasaltsríkin mynduðu slíkt
svæði ásamt Norðurlöndunum.
Svæðið gæti orðið þáttur í öryggis-
neti umhverfis sjálfstæð Eystra-
saltsríki. Þetta gæti orðið fordæmi
fyrir svipað fyrirkomulag þar sem
lýðveldi hafa lýst sig óháð," segir
Holst í samtali við dagblaðið Aften-
posten nýlega. '
Ráðherrann sagði að hvað sem
liði óvissunni um framtíð Sovétríkj-
anna væri ljóst að lýðveldið Rúss-
land yrði áfram nágranni Noregs í
austri og Rússland yrði voldugasta
herveldi Evrópu. „Eg geri ekki ráð
fyrir að stefna þeirra muni ógna
okkur í fyrirsjáanlegri framtíð. Við
verðum á hinn bóginn að reyna að
sjá lengra og hljótum að viðurkenna
að fyrirsjáanleg framtíð er ekki
langur tími sem stendur."
Holst lagði áherslu á að Norð-
menn yrðu að gæta þess að hafa
náið samband við önnur Evrópuríki
svo að samskipti þeirra við Rússa
Johan Jergen Holst.
yrðu ekki eingöngu venjuleg tví-
hliða samskipti tveggja ríkja. Hann
sagði að langftímahagsmunir Rússa
myndu enn verða bundnir norður-
hjaranum og vopnum þeirra á þeim
slóðum. Sjálfstæði Eystrasaltsríkj-
anna myndi enn styrkja áhuga
Rússa á aðstöðu landsins á Kóla-
skaga. Bandaríkin væru eina ríkið
sem gæti haldið þessum aukna
áhuga Rússa í skefjum og því væri
afar mikilvægt fyrir Norðmenn að
eiga áfram gott samstarf við
Bandaríkjamenn.   .
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56