Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						w
, (MWfSWfcAjBÍÐ .ðUiíiHffluKJMRlBÍ. (Wmwmm. 0)901
Karl Steinar
Guðnason slítur
síðasta fundi
efri deildar.
<
:
ALÞINGI
Morgunblaðið/Þorkell
DEILT
DEILHR
«
j
Fundarsalur efri
deildar verður setu-
stofa þingmanna.
eftir Pál Lúðvík Einarsson
EFTIR NÆSTU mánaðamót hefst reglulegt þinghald Alþingis í einni
málstofu en þingið hefur verið deildaskipt um 116 ára skeið. Hin
nýja skipan og starfshættir eru í samræmi við þær breytingar sem
samþykktar voru á stjórnarskrá og þingsköpum Alþingis á síðasta .
vorþingi og kváðu á um afnám deildaskiptingar Alþingis. Það voru
ekki allir fullkomlega sammála um ágæti þessa nýja siðar. Var síð-
ustu leifum danskrar nýlendustjórnar útrýmt eða aflagtþað verklag
sem sjálf stæðishetjurnar vildu helst hafa á íslenskri lagasmið?
Stjórnarskrá íslenska lýð-
veldisins sem gilt hefur
síðan 1944 er að verulegíT
leyti byggð á stjórnarskrá
þeirri sem Kristján kon-
ungur níundi gaf íslend-
ingum af frjálsu fullveldi sínu árið
1874. Með hliðsjón af því hve ís-
lendingum hefur löngum verið um-
hugað um stjórnskipan sína og
lagagerð gegnir nokkurri furðu hve
þessi stjórnarskrá hefur reynst end-
ingargóð. Eitt þeirra atriða sem hún
kvað á um laut að skiptingu Alþing-
is í deildir.
Breytingar á stjórnskipuninni á
lýðveldistímanum hafa snert kjör-
dæmaskipan og kosningalög. En sú
breyting sem gerð var í vor er
grundvallarbreyting á stjórnskipan
landsins; skipulagi og starfsháttum
æðstu og virðingarmestu stofnunar
íslands.
Dr. Bjarni Benediktsson lagapró-
fessor og forsætisráðherra hefur
að öðrum ólöstuðum skrifað hvað
mest og ítarlegast um deildaskipt-
inguna í ritinu Deildir Alþingis sem
kom út árið 1939. Bjarni Benedikts-
son bendir m.a. á að, það skipulag
að skipta fulltrúum þegnanna í
þingdeildir byggi á margvíslegum
sögulegum hefðum og viðhorfum;
'stjórnskipan og aðstæðum í hverju
landi, t.a.m. eftir því hvort um mið-
stýrt ríki er að ræða eða sambands-
ríki. Deildaskipting hefur líka —
einkum fyrr á tímum — verið byggð
á hugmyndum um mismunandi rétt
manna, s.s. að ekki sé við hæfi að
fulltrúar eðalborinna þjóðfélags-
hópa þurfi að sitja innan um kjörna
fulltrúa almúgans. Má e.t.v. nefna
lávarðadeild breska þingsins í þessu
sambandi.
Hugmyndir um skiptingu valds-
ins og jafnvægi í ákvarðanatöku
hafa einnig haft sín áhrif og stund-
um orðið til að styrkja deildaskipt-
ingu j sessi. Þeirri röksemd hefur
iðulega verið telft fram að deilda-
skipt þing tryggi ítarlegri og vand-
aðri málsmeðferð; að sú deild sem
fær málið síðar til meðferðar geti
oft leiðrétt mistök sem fyrri deildin
hafi samþykkt í bráðræði — eða
e.t.v. óæskilegri róttækni.
Það má færa fyrir því rök að
þessar hugmyndir um „bremsu- og
stöðvunarvald" annarrar þingdeild-
ar hafði átt stóran þátt í því að
þegar Alþingi öðlaðist löggjafarvald
árið 1874, skiptist þingið í efri og
neðri deild. Sú skoðun kom m.a.
fram þegar Ólafur G. Einarsson
núverandi menntamálaráðherra
mælti fyrir frumvarpinu um stjórn-
arskrárbreytingar í fyrravetur.
Dönsk yfirvöld hefðu tryggt sér
stöðvunarvald með deildaskipting-
unni, þar eð konungur valdi sex
þingmenn, þ.e.a.s^ helming þing-
manna í efri deild. Ólafur G. Einars-
son taldi enga hefð hafaverið fyrir
deildaskiptu þingi á íslandi og
landsmenn verið skiptingu heldur
andsnúnir. Framsögumaður gekk
svo langt að segja: „Með afnámi
deildaskiptingarinnar erum við að
má út síðustu leifar danskrar ný-
lendustjómar á íslandi."
Flokksbróðir Ólafs í Sjálfstæðis-
flokknum, Þorvaldur Garðar Krist-
jánsson, var algjörlega á önd-
verðri   skoðun.   Hanri
fullyrti í umræð-
um á Al-
þingi
að íslendingar hafi viljað deilda-
skipt þing pg taldi annað söguföls-
un. Danska stjórnin hefði hins veg-
ar lagt til að þingið yrði óskipt.
Þorvaldur Garðar kallaði frumvarp-
ið „upphlaup á móti deildaskiptingu
Alpingis". Þorvaldur Garðar sagði
margan manninn hafa mælt af mis-
skilningi um uppruna íslensku
stjórnarskrárinnar þegar þeir segðu
hana vera afsprengi danskrar
stjórnskipunar og stjórnvisku. Þá
yfirsæist mönnum að bæði íslenska
og danska stjórn-
arskráin, eins og
stjórnarskrár
annarra     _^
lýðræðisríkja, ættu með einum eða
öðrum hætti rætur að rekja til
stjórnarhátta sem viðgengust þegar
fyrir tveimur öldum í móðurlandi
þingræðisins Bretlandi. Misjafnar
sögur færu t.d. af ágæti þeirrar
„tiltektar" hjá Dönum og Svíum að
sameina löggjafarþing sín í eina
málstofu. En með öllum öðrum
þjóðum sem væru sambæiv
legar okkur íslend-
ingum að stjórnskip-
an, þjóðháttum ag
1
4

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
24-25
24-25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48