Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						14
MORGUNBLAÐID SUNNUDAGUR 27. OKTOBER 1991
Hm kemui sei mest
uw kjaimsMWu?
Saddam ekki enn úr leik
eftir Guðm. Halldórsson
MARGT bendir til þess að Saddam Hussein íraksforseti haldi áfram
tilraunum til að koma sér upp kjarnorkusprengju þrátt fyrir refsiað-
gerðir og tilraunir Sameinuðu þjóðanna til að gera áform hans að
engu að sögn eftirlitsmanna SÞ. Upplýsingar, sem þeir hafa aflað
í fimm ferðum til íraks, gefa til kynna að Vesturveldunum muni
ekki takast að koma í veg fyrir að írakar verði kjarnorkuveldi að
sögn brezka blaðsins Sunday Titnes.
Helmingur kjarnorkumann-
virkja íraka laskaðist í
Persaflóastríðinu, en'þeir
búa enn yfír nægri þekk-
ingu og tækni til að fram-
leiða kjarnasprengju að
dómi eftirlitsmannanna.
Enn vinna 20.000 að
kjarnorkuáætlun íraka
samkvæmt launaskrá, sem hefur
fundizt, og aðeins 2.000 hefur verið
sagt upp. Mikilvægur búnaður til
að framleiða kjarnorkuvopnvhefur
verið fluttur á leynilega staði og
fundizt hafa fyrirmæli til yfirmanna
kjarnorkuvera um að eyðileggja eða
fela skjöl og búnað.
Rétt áður en stríðið við Persaflóa
hófst spáði bandaríska leyniþjón-
ustan því að íraskt kjarnavopn yrði
tilþúið til notkunar eftir áratug.
Skjöl og áætlanir, sem eftirlitsmenn
SÞ hafa komízt yfir, segja aðra
sögu.
Gögnin sýna að írakar hefðu
getað fullgert kjarnorkusprengju á
18 mánuðum. Skortur á stöðugum
birgðum af efnabættu úrani var það
eina sem kom í veg fyrir að þeir
gætu gert tilraun með sams konar
sprengju og var varpað á Nagasaki
1945. Ef þær birgðir hefðu verið
nægar hefðu þeir ef til vill getað
komið sér upp kjarnorkuvopnabúri
á tveimur mánuðum að sögn for-
manns eftirlitsnefndarinnar, Davids
Kays.
Kay kvað „nánast ótrúlegt" hve
langt- kjarnorkuáætlun íraka hefði
verið komin og samstarfsmenn hans
töldu „hrollvekjandi" hve mikið
þeim hefði miðað áleiðis í gerð flók-
ins kveikjubúnaðar. Seinna var haft
eftir Kay að Irakar hefðu einnig
unnið að gerð vetnissprengju. Ný-
fundin skjöl sýna að þeir ráðgerðu
framleiðslu á lithíum-6, sem er að-
eins notað í vetnissprengjur, þótt
slíkt efni hafi ekki fundizt.
Erlend aðstoð
Eftiriitsmennirnir hafa ekkert
viljað segja um erlenda_ aðstoð við
kjarnorkuvopnasmíði Iraka. Að
sögn Financial Times mun grunur
líklega beinast að Pakistan eða
pakistönskum vísindamönnum, sem
hafa starfað við kjarnorkuáætlun
íraka.
Mörg erlend fyrirtæki virðast
hafa komið við sögu kjarnorkuáætl-
unar íraka, óafvitað eða vísvitandi.
Öflun efna, búnaðar, sérþekkingar,
ráðgjafar og Iána erlendis frá til
að smíða sprengjur og eldflaugar
virðist ekki hafa valdið erfiðleikum.
Einn eftirlitsmannanna sagði að
þeir hefðu fundið skjöl og bæklinga
„frá nær öllum rafeinda- og verk-
fræðifyrirækjum Evrópu og Banda-
ríkjanna". Nefnd þeirra á að skera
úr frá hvaða fyrirtækjum og löndum
írakar hafi fengið birgðir, sem þeir
gátu notað til að koma sér upp
kjarnavopnum.
Fyrirtækin munu skipta hundr-
uðum, en aðeins 10 gegndu mikil-
vægu hlutverki. Viðskiptin voru oft
fullkomlega lögleg. Stundum urðu
írakar sér aðeins úti um sýnishorn
til að, líkja eftir. Margt af því sem
þeir fengu var hægt að nota í ýms-
um tilgangi.
Samkvæmt Financial Times telja
eftirlitsmennirnir að írakar hafi
komizt yfir teikningar frá ensk-hol-
lenzk-þýzku efnabætingarfyrir-
tæki, Urenco, og notað þær til að
koma sér upp búnaði til að fram-
leiða efni í kjarnasprengju. Útflutn-
ingsskýrslur sýni að Irakar hafi
fengið hluti, sem hafi mátt nota í
kveikjubúnað, frá bandarísku fyrir-
tæki.
Einn helzti maður kjarnorku-
áætlunar íraka, Abdul Qader Khan,
var dæmdur í fjögurra ára fangelsi
1983 að honum fjarstöddum. fyrir
að reyna að afla ieynilegra upplýs-
inga um hollenzka tækni. Dóminum
var hnekkt 1986 vegna galla á
málsmeðferð. Khan vann á rann-
sóknarstofu, sem tengdist Ultra-
Centrifuge Nederland (UCN), hol-
lenzka aðilanum að Urenco.
„Hvítklæddir málaliðar"
Alþjóðakjarnorkustofnunin
(IAEA) í Vín hefur verið gagnrýnd
fyrir slælegt eftirlit vegna þess hve
vel írökum tókst að halda fyrirætl-
unum sínum leyndum. Stofnunin
varð einskis vísari þrátt fyrir tvær
eftirlitsferðir á ári til íraks áður en
Pérsaflóastríðið hófst. Nú viður-
kennir IAEA að litlar líkur séu til
þess að takast megi að hafa upp á
kjarnorkubúnaði, sem er horfinn.
Auðvelt er að fela hann, jafnvel í
verksmiðjum.
írakar neita að skýra frá því
hvar mikilvæg kjarnorkuefni eru
niðurkomin. Ofundnar eru þrjár
lestir af þungu vatni, sem þeir fengu
1980 og geta notað til að framleiða
plútóníum. Engin svör hafa fengizt
við því hvernig þeim tókst að fram-
leiða hálft kíló af efnabættu úrani,
sem fannst. írakar hafa verið sak-
aðir um lygar og skjalafals, búnað-
ur hefur verið grafinn í eyðimörk-
ina, efnum ekið fram og aftur milli
felustaða og vörumerki hafa verið
afmáð.
Voldugustu leyniþjónustustofn-
anir heims urðu ekki varar við ár-
angur Iraka í kjarnorkumálum. Því
hafa þær spurningar vaknað hvaða
aðrar þjóðir kunni að hafa náð jafn-
miklum árangri á Iaun og hvaða
ráðum skuli beita til að afstýra
hættum, sem frá þeim kunni að
stafa.
Lítið sem ekkert er vitað um ír-
ösku kjarnorkuvísindamennina og
starfsbræður þeirra í mörgum öðr-
um löndum búa yfír eins mikilli
þekkingu. Vegna niðurskurðar
kjarnavopna missa margir kjarn-
orkuvísindamenn atvinnuna og her-
fræðingar vara við hættu frá „hvít-
klæddum    málaliðum"    að    sögn
Eftirlitsmenn skoða efnasprengjur.
Hið fullkomna vopn hryðjuverkamannsins
Plútonsprengja, sem vegur um 1 tonn meö öllu, hefur sprengikraft á við 680 tonn af TNT. Sprengjan er í sjálfu sér mjög
ófullkomin og því þrátt fyrir að hún noti ríflega þrisvar sinnum meira plúton en notað var í Nagasakí-sprengjunni er
sprengikrafturinn minni. Sprengikrafturinn hefur þó engan veginn allt að segja, því geislunin yrði að líkindum fleiri að
fjörtjóni, enda myndi tæpur helmingur sprengikraftsins þeinast niður á við og skilja eftir sig djúpan gíg.
MótaOar sprengihleðslur, sem springa                                       36 kg plútonhleösla, sem er samþjöppuð í 18
Inn á uiö. Sprenging pelrra mun þjappa                                      cm breiöa kúlu. Umhverlis hana er hægt aö
plútoninu enn frekar saman og vaida                                      hata hjúp úr úrani eöa ðftrtm þungmálmum til
kjarnorkusprengingu.                                      þess að ná mísmunanöi geishmaráhrifum.
srjórntæki sprengjimnar, kkikka efta
stýribúnaður eru tengd vift hvellhetturnar.
Hvellhettur eru í ystasprengjulaginu og samtengdar.
írakar hafa verið sakaðir um lygar
og skjalafals, búnaður hefur verið
grafinn í eyðimörkina, efnum ekið
fram og aftur milli felustaða og vöru-
merki hafa verið afmáð.
r
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40