Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						12
MORGI/NBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. OKTÓBER 1991
Úr myndheimi
Muggs
Myndlist
Eiríkur Þorláksson
Guðmundur Thorsteinsson,
kallaður Muggur, var fæddur 5.
september 1891, og því ákvað
Listasafn íslands að minnast ald-
arafmælis listamannsins með
þeirri sýningu, sem nú hefur stað-
ið í safninu um nokkurt skeið, og
fer senn að ljúka.
Muggur kom víða við í listinni
á stuttri ævi, en hann lést aðeins
33 ára gamall. Á þeim tíma hafði
hann þó skapað sér ákveðna stöðu
í íslenskri myndlist, sem hefur
haldið nafni hans á lofti alla tíð
síðan, stöðu hins rómantíska
draumamanns, sem hafði meiri
áhuga á fólki en formi, vann á
Ijóðrænan hátt fremur en eftir
listastefnum og mat hina þjóðlegu
einfeldni meira en alþjóðahyggju
samtímalistarinnar.
Fleiri bækur hafa verið skrifað-
ar um Mugg en flesta aðra ís-
lenska Iistamenn, og er þeim sám-
merkt að þar nýtur hin fjölþætta,
ístöðulitla en viðkvæma persóna
listamannsins meiri athygli en sú
myndlist sem hann skapaði. Meðal
íslenskra fræðimanna ber skrif
Björns Th. Björnssonar um lista-
manninn einna hæst. I tilefni sýn-
ingarinnar í Listasafninu hefur
verið gefin út vegleg sýningar-
skrá, þar sem listfræðingarnir
Bera Nordal, Júlíana Gottskálks-
dóttir og Hrafnhildur Schram
skrifa athyglisverðar greinar um
ákveðna efnisflokka í myndlist
Muggs. Það er vel til fundið að
fjalla um listaverk hans á þennan
hátt, vegna þess hve fjölbreytt
listsköpun hans reynist við nánari
kynni.
í aðfaraorðum sínum í sýning-
arskrá kemst Bera Nordal þannig
að orði:
„Er ákveðið var að minnast
aldarafmælis listamannsins með
sýningu, var fyrsta hugmyndin
að halda yfirlitssýningu á verkum
hans. En eftir að verk hans höfðu
verið grandskoðuð reyndust þau
bæði sundurlaus að efni og mynd-
efni ... Var því brugðið á það ráð
að velja til sýningar verk út frá
myndefni, en ekki efni, og skipta
þeim upp í myndflokka, og velja
síðan þá mikilvægustu til sýning-
ar.
Þetta er líkast til ein vænleg-
asta leiðin til að kynna list Muggs.
Þeir flokkar úr myndheimi hans
sem birtast á sýningunni eru þjóð-
sögur og ævintýri, trúarleg verk
og loks maðurinn og unhverfi
hans, sem nær yfir myndir af at-
vikum úr hversdagslífinu, ein-
stöku fólki og tengslum þess við
landið.
Þekktustu verk Muggs eru án
efa þær myndir, sem tengjast
þjóðsögum og ævintýrum. Hinar
smáu teikningar við sögurnar um
Búkollu (nr. 8-12), Sálina hans
Jóns míns (nr. 21-27) og Dimma-
limm (nr. 92, en þá síðasttöldu
samdi Muggur sjálfur) hafa fyrir
löngu unnið sér fastan sess með
þjóðinni, og það er illmögulegt að
hugsa sér aðrar myndskreytingar
við þessar sögur. Einstakar mynd-
ir eru einnig vel þekktar, einkum
þær sem fjalla um skoplegar sög-
ur og atvik. Það er sammerkt öll-
um þessu litlu verkum að þau eru
hnitmiðuð, fjalla þannig um við-
fangsefnið að myndbyggingin
styrkir þau á átakalausan og eðli-
legan hátt, líkt og þarna sé um
hina einu réttu myndtúlkun efnis-
ins að ræða. Hæfileikar og gáski
Muggs sem teiknara njóta sín lík-
ast til hvergi betur en einmitt í
þessum litlu teikningum.
Stóru trúarlegu myndirnar eru
sennilega þau verk, sem Muggur
lagði mest af listrænum metnaði
sínum í. Þær eru gjörólíkar ævin-
týramyndunum, ekki aðeins að
inntaki, heldur einnig að stærð
Guðmundur Thorsteinsson: „Kolaburður í Reykjavík. 1919. Litkrit.
og því.viðhorfi listamannsins, sem
kemur fram í þeim. Þessi verk eru
unnin af lotningu fyrir þeirri
kristilegu mildi, sem myndefnin
fjalla um, og bera með sér trúar-
legan blæ í samræmi við það. -
Því miður lék þetta efni ekki í
höndum listamannsins (og hann
viðurkenndi það sjálfur í bréfum
sínum) og oft eru verkin stirðleg
og blóðlaus fremur en skapandi
og tignarleg. En þrátt fyrir það
skapaði Muggur meistaraverk á
þessu sviði; hið besta úr þessum
flokki verka hans er án efa klippi-
myndin „Sjöundi dagur í Paradís"
(nr. 65), sem er gimsteinn meðal
trúarlegra mynda á íslandi.
í síðasta myndaflokknum, Mað-
urinn og umhverfi hans, er fyrst
og fremst að fínna myndir af
spaugilegum toga annars vegar
og draumlyndar náttúrustemmn-
ingar hins vegar. I slíkum verkum
er bæði um að ræða endurminn-
ingar frá ferðalögum víða um
heim og æskuminningar úr Arnar-
firði, sem sækja á listamanninn.
Tvær sjálfsmyndir (nr. 55 og 87)
svo og myndir af systur hans og
móður (nr. 3 og 32) eru síðan góð
dæmi um hæfni hans til að koma
til skila á einfaldan hátt persónu-
legum lýsingum, og benda til að
ef hann hefði kosið að sinna
myndefnum er tengdust samt-
ímanum betur hefði hann getað
markað enn dýpri spor í íslenska
myndlistarsögu. Til vitnis um
þetta má benda á myndina „Kola-
burður í Reykjavík (nr. 56) frá
1919, en enginn annar íslenskur
myndlistarmaður komst fyrr en
löngu síðar nærri því að túlka hið
þunga hlutskipti vinnukvenna,
hinnar vinnandi stéttar, á jafn
umbúðalausan hátt.
í aðfaraorðum sínum í sýning-
arskránni bendir Bera Nordal á
að Muggur virðist „ ... hafa verið
eirðarlaus að eðlisfari. Veldur það
agaleysi í verkum hans og á meg-
inþátt í því hve sundurlaus þau
eru. Hann var ekki knúinn áfram
af köllun til dýpri skilnings á innri
þörfum listarinnar. Hann virðist
frekar vera gæddur hæfileikum
myndskáldsins en hins skapandi
málara. -Þetta má til sanns veg-
ar færa. í mörgum tilvikum má
líta á verk' Muggs, einkum teikn-
ingarnar, sem myndskreytingar
fremur en sjálfstæð listaverk. En
hann var náttúrubarn í Iistinni,
og hæfileikar hans voru ótvíræð-
ir; þau listaverk hans, sem telja
má fullkomlega sjálfstæð, bera
vitni um næma tilfinningu fyrir
myndbyggingu, listrænt gildi og
handbragð, sem J hefur markað
Guðmundi Thorsteinssyni verðug-
an sess í myndlistarsögu íslend-
inga.
Sýningin Úr myndheimi Muggs
í Listasafni íslands stendur til
sunnudagsins 3. nóvember, og
ættu listunnendur ekki að láta
hana fram hjá sér fara.
Forlagið gefur út ljóða-
bók eftir Þórarin Eldjárn
BÓKAUTGAFAN Forlagið hef-
ur gefið út bókina Ort eftir
Þórarin Eldjárn. Þetta er sjötta
ljóðabók Þórarins en fyrr á
þessu ári sendi hann frá sér
bókina Hin háfleyga moldvarpa.
f yfírliti bókarinnar er 30 ljóðum
skipt í þrjá kafla, Vísur, Orðleng-
ing og Sonnettur og eru tíu ljóð í
hverjum.
í kynningu Forlagsins segir:
„Ekki er ofmælt að fyrstu þrjár
ljóðabækur Þórarins Eldjárns
gerðu hann að víðlesnasta ljóð-
skáldi þjóðarinnar.
Þar tefldi hann saman hefð-
bundnu ljóðformi og ögrandi en
jafnframt gráglettinni afstöðu til
yrkisefnanna.
I           næstu
tveimur
kvæðasöfnum
birti hann í
fyrsta skipti
ljóð í frjálsu
formi, en með
þessari nýju
ljóðabók tek-
ur hann upp
þráðinn þar
sem frá var horfið og yrkir hátt-
bundin ljóð sem þó virðast búa að
reynslu formleitarinnar í síðustu
bókunum tveimur."
Ort er 48 bls. Helgi Þorgils
Friðjónsson málaði mynd á kápu.
Prentsmiðjan Oddi hf. prentaði.
Þórarínn Eldjárn
M *
miHEItSA
MfflMMMlM
MHOílff/WM
FM1ÖR0
KKVIIKUIA
íiMfXW
~'$!g3Þ~

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56