Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						4   FRÉTTIR/YFIRLIT

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 14. JÚNÍ 1992

1

ERLEIMT

INNLENT

VIKUNA 7/6-13/6

Sólarflug

hættir

Samgönguráðuneytið afturkallaði

á föstudag ferðaskrifstofuleyfi

Flugferða-Sólarflugs eftir að

Guðni Þórðarson, eigandi fyrir-

tækisins, tilkynnti ráðuneytinu að

það gæti ekki staðið við fjárhags-

legar skuldbindingar sínar. Sam-

gönguráðuneytið mun samkvæmt

lögum tryggja heimferð 300-400

farþega sem eru erlendis á vegum

ferðaskrifstofunnar og kostnaður

við það .greiðist af tryggingafé

ferðaskrifstofunnar. Á þriðja þús-

und manns hefur greitt inn á eða

að fullu farseðla með Sólarflugi.

Fyrr í vikunni rifti Sólarflug samn-

ingum við Atlantsflug um leiguflug

fyrir ferðaskrifstofuna og samdi

við Flugleiðir í staðinn. Á föstudag

riftu Flugleiðir samningum við Sól-

arflug þar sem greiðslur fyrir ums-

amið flug voru gjaldfallnar.

Hæstaréttardómur í

Ávðxtunarmálinu

Pétur Björnsson og Armann

Reynisson, eigeridur og fyrrum

framkvæmdastjórar Ávöxtunar sf.,

voru dæmdir fyrir Hæstarétti í 2>/z

árs og 2 ára óskilorðsbundið fang-

elsi. Reynir Ragnarsson, löggiitur

endurskoðandi, sem hlaut sýknu-

dóm í héraði, var dæmdur í þriggja

mánaða skilorðsbundið fangelsi og

fjársekt vegna síns þáttar í málinu.

Sakfellt var í fleiri ákæruatriðum

en í dómi undirréttar, en refsing

Péturs og Ármanns er hin sama

og þeir hlutu í héraði. Sýknudómur

yfir Hrafni Bachmann, fyrrum

framkvæmdastjóra Kjötmiðstöðv-

arinnar, var staðfestur.

Breyttur fjár-

magnsmarkaður með EES

Verðbréfafyrirtækjum verður ekki

heimilt að reka verðbréfasjóði og

krafa verður gerð um að þau fjár-

festi a.m.k. 90% af eignum sínum

í skráðum verðbréfum samkvæmt

lagafrumvörpum sem samin hafa

verið í viðskiptaráðuneytinu vegna

samningsins um EES og lögð verða

fram á Alþingi síðar í sumar.

Lyfjakostnaður eykst

Lyfjakostnaður stefnir í að verða

300 milljónum kr. hærri en gert

er ráð fyrir í fjárlögum. Aðalástæð-

an er aukin útgáfa lyfjaskírteina,

sem hefur fjölgað um 14 þúsund á

einu ári. Sighvatur Björgvinsson

heilbrigðisráðherra upplýsti að við-

ræður stæðu yfír við fulltrúa verka-

lýðshreyfingarinnar um að breyta

fastagjaldi lyfja yfir í hlutfallsgjald.

Einkaskóla veitt starfsleyfi

Menntamálaráðherra hefur heim-

ilað rekstur einkaskóla í Reykjavík

og er ráðgert að skólinn taki til

starfa í haust. Miðað er við að skól-

inn, Miðskólinn, taki 100 nemend-

ur, 9-12 ára, og skólagjald verður

15 þúsund kr. á nemanda á mánuði.

Ekki hefur verið gengið frá hús-

næðismálum skólans en hann verð-

ur í miðbæ Reykjavíkur. Aðstoðar-

maður menntamálaráðherra segir

að skölinn muni ekki fá fjárveitingu

frá ríkinu.

Störfum fækkað um 14.000 á

fimmárum

Jón Baldvin Hannibalsson, for-

maður Alþýðuflokksins, sagði á

flokksþingi á fimmtudag að störf-

um á vinnumarkaðnum hefði fækk-

að um 14 þúsund á undanförnum

fimm árum, úr 140 þúsund í 126

þúsund, skv. skýrslum um slysa-

tryggðar vinnuvikur í formi mann-

ára. Jón Baldvin benti á að hætta

á viðvarandi atvinnuleysi væri fyrir

hendi. Hann sagði að ef þjóðar-

framleiðsla íslendinga hefði aukist

um 3% á ári til jafnaðar, eins og

í grannlöndunum, hefði þjóðin úr

að spila 18 milljörðum kr. hærri

þjóðartekjum.

ERLENT

Klaus segir

upplausn

Tékkóslóv-

akíu óhjá-

kvæmilega

Vaclav Havel, forseti Tékkóslóv-

akíu, fól Vaclav Klaus, formanni

Lýðræðisflokksins (ODS), að hefja

stjórnarmyndunarviðræður          á

sunnudag eftir sigur flokksins í

þingkosningunum í Bæheimi og

Mæri.   Klaus   hóf viðræður  við

Vladimir Meciar, leiðtoga Hreyf-

ingar  fyrir  lýð-

ræðislegri    Sló-

vakíu    (HZDL),

sem  vann  stór-

sigur í kosning-

unum í Slóvakíu.

Klaus sagði eftir

fyrsta          fund

þeirra  á mánu-

dag     að     sam-

bandsríkið

Tékkóslóvakía

ætti enga fram-

tíð fyrir sér og framhaldsviðræður

þeirra myndu snúast um upplausn

ríkisins   en   ekki   framtíð   þess.

Vaclav Havel sagði hins vegar að

upplausn Tékkóslóvakíu væri ekki

óumflýjanleg. Framtíð hans í emb-

ætti forseta þykir mjög óviss en

hann kvaðst þó á miðvikudag ætla

að sækjast eftir endurkjöri þegar

sambandsþingið kýs nýjan forseta

í næsta mánuði. Meciar afþakkaði

boð um að koma til viðræðna við

Havel í forsetahöllinni á fimmtu-

dag.

Hungursneyð vofir yfir í

Sarajevo

Um 300.000 manns eru innilokað-

Vaclav Havel

ir í Sarajevo og horfast í augu við

hungursneyð eftir tveggja mánaða

umsátur Serba og harðar stór-

skotaárásir undanfarna daga. Al-

gjört neyðarástand ríkir í borg-

inni. Sendinefnd á vegum Samein-

uðu þjóðanna reynir nú að semja

um vopnahlé milli hinna stríðandi

fylkinga og opna flugvöllinn í

Sarajevo til að hægt verði að koma

vistum til íbúanna. George Bush

Bandaríkjaforseti kvaðst á

fimmtudag vera tregur til að senda

herlið til Bosníu og sagði að

Bandaríkin væru ekki „lögregla

heimsbyggðarinnar". Hann útilok-

aði þó ekki möguleikann á hernað-

aríhlutun. Tillögur um hernaðarí-

hlutun fengu ekki hljómgrunn á

Evrópuþinginu í Strassborg á

fimmtudag.

Varað við valdatöku

konunúnista í Moskvu

Sergej Shakhraj, einn af nánustu

samstarfsmönnum Borís Jeltsíns

Rússlandsforseta undanfarin ár,

sagði á fimmtudag að hætta væri

á að harðlínukommúnistar reyndu

að bola forsetanum frá fyrir árs-

lok. Embættismenn Atlantshafs-

bandalagsins hafa einnig vaxandi

áhyggjur af því að harðlínukomm-

únistar séu að endurheimta fyrri

völd sín innan hersins og geti kom-

ið í veg fyrir efnahagslegar um-

bætur.

Líbýumenn efast um

„arabíska einingu"

Fjölmiðlar í Líbýu hafa undan-

farna daga gefíð til kynna að

vænta megi kúvendingar í stefnu

líbýskra stjórnvalda í utanríkis-

málum. Birtar hafa verið greinar

þar sem trú Muammars Gaddaf-

is, leiðtoga landsins, á „arabískri

einingu" er 1íkt við hillingar og

þess krafist að Líbýustjórn frið-

mælist við Vesturlönd. Talið er að

greinarnar hafí verið birtar að

undirlagi Gaddafis og hann hafi

jafnvel skrifað nokkrar þeirra

sjálfur til að undirbúa landsmenn

undir tilraunir til bættra samskipta

við Vesturlönd.

Fátækir bændur í Suður-Ameriku brenna skóg tíl viðarkolagerðar.

Hart deilt um verndun skóga á umhverfisráðstefnunni í Ríó:

Eyðing regnskóga mesta

áfallið fyrir líf á jörðu

FÁ MÁL á umhverfisráðstefnunni í Ríó hafa verið umdeildari

og torleystari en verndun skóga. Hitabeltisregnskógar eru rudd-

ir af svæði á stærð við ísland á hverju ári og álíka stórt svæðí

er stórskemmt. Með sama áframhaldi verða regnskógarnir horfn-

ir snemma á næstu öld. Þar sem allt að 90% allra dýra- og jurta-

tegunda búa í regnskógunum hefur þetta í för með sér aldauða

yfir 10.000 tegunda á ári, sem er versta áfallið sem lífið á jörð-

inni hefur orðið fyrir síðan risaeðlurnar liðu undir lok fyrir 65

milljónum ára. Sumir líffræðingar telja reyndar að ástandið nú

sé verra, þvi blómplöntur hafi ekki dáið út í stórum stíl þá eins

og nú, og því sé um mestu afturför í fjölbreytileika Iífsins að ræða

í fjögurra miujarða ára sögu þess.

Það eru ekki bara dýr og jurtir

sem gjalda ásóknar mannsins

í regnskðgana. Um 50 milljónir

manna búa í skógunum sjálfum og

lifa af afurðum hans. Þrefalt fleiri

hafa sitt lifibrauð af nýtingu þeirra,

sem mun endast stutt ef skógurinn

er höggvinn og brenndur gegndar-

laust án endurnýjunar.

Það hefur verið reiknað út að

milljarður manna, eða um fimmt-

ungur mannkyns, hafí fundið fyrir

afleiðingunum af eyðingu regn-

skóganna, sem lýsir sér meðal ann-

ars íjskorti á eldiviði, mengun áa

og jarðvegs og ágangi eyðimarka

á gróið land.

Meira að segja

hin mannskæðu

flóð í Bangladesh

má að stórum

hluta rekja til

skógareyðingar í

Himalayafjöllum, sem veldur því

að jarðvegur skolast burt með ám

og sest í óshólmunum svo þær

flæða yfir bakka sína.

Þriðjungur regnskóganna

horfinn

Regnskógar hitabeltisins þöktu

tíunda hluta þurrlendis jarðar fyrir

nokkrum áratugum, áður en stór-

felldur ágangur mannsins hófst.

Nú hefur rúmlega þriðjungi þeirra

verið eytt og um næstu aldamót

verða aðeins tvö stór samfelld

svæði eftir: á vestanverðu Amazon-

svæðinu og í Zaire í Mið-Afríku.

Það er mjög erfitt að græða

skóginn að nýju. Regnskógar hita-

beltisins eru ólíkir yistkerfum

iempruðu landanna að því leyti að

þár er nær engínn jarðvegur undir.

Hringrás næringarefnanna er svo

ör að þau .ná ekki að safnast fyrir

í mold á skógarbotninum.

Þegar landið er rutt fyrir land-

búnað er það frjósamt í eitt eða tvö

ár af ösku trjánna sem eru brennd,

en síðan breytist það í harðan leir

þar sem fátt vex. Líffræðingar

hafa reiknað út að þar sem lítii

rjóður eru höggvin í skóginn taki

það 100 ár fyrir hann að ná fyrra

horfi, en það kann að vera ógeriegt

að græða upp stór landflæmi. Bras-

ilíumenn hugðust verða stórveldi á

því að ryðja Amazon-skóginn - sem

er víðáttumeiri en Vestur-Evrópa

BAKSVID

eftir Huga Ólafsson

- til landbúnaða'r, en þeir draumar

eru nú að engu orðnir.

Einn ættbálkur indíána deyr

útáári

Helstu fórnarlömb eyðingarinn-

ar eru frumbyggjar regnskóganna.

í Brasilíu er talið að einn ættbálkur

indíana - með eigin tungu og

menningu - hafí dáið út á hverju

ári þessarar aldar. Sfðustu

frumbyggjar Amazon-skógarins

búa nú á afskekktum stöðum í

Brasilíu, Kólombíu og Venezuela,

en þrátt fyrir aðgerðir stjórnvalda

fer þeim ört

fækkandi vegna

sjúkdóma, sem

þeir hafa lítil

mótefni gegn, og

jafnvel vegna

skæra             við

bændur og gullgrafara. Það má

segja að það standi á endum að

þjóðamorð Evrópumanna í

Ameríku verði fullkomnuð á 500

ára          afmæli          landafunda

Kólumbusar.

í Sarawak á eynni Borneó eiga

skógarbúar mjög undir högg að

sækja vegna ágangs erlendra fyr-

irtækja í harðviðartré. Stjórnvöld í

Malaysíu, sem ráða svæðinu, hafa

bælt niður mótmæli þeirra, en hirða

sjálf þann hluta gróðans sem ekki

fer til hinna útlendu fyrirtækja.

Trjábolirnir eru sendir að mestu

óunnir úr landi, langt undir sann-

virði, enda nota Japanir verðmæt

harðviðartré meðal annars í móta-1

timbur og einnota matprjóna.

Framtíð regnskóganna skiptir

þó fleiri máli en íbúa þeirra. Eyðing

skóga á stóran hlut í uppblæstri

og rýrnun jarðvegs, sem ógnar til-

veru 900 milljón manna, að áliti

umhverfismálastofnunar Samein-

uðu þjóðanna. Þegar skógurinn er

brenndur losnar koltvísýringur út

í loftið, sem eykur hin syonefndu

gróðurhúsaáhrif. Um fjórðungur

allra lyfja eru unninn úr plöntum

sem vaxa í hitabeltisskógum.

Fátækt og ósljórn ýta undir

skógarey ðingu

Hvað er til ráða til að stöðva

eyðinguna? Ekki duga boð og bönn;

íslendingar telja sig kannski hafa

efni á því að fórna skammtíma-

hagsmunum með því að draga úr

þorskveiðum til að byggja stofninn

upp, en í fátækum ríkjum þriðja

heimsins eiga menn fárra kosta völ.

Þau hafa krafist þess að ríku

þjóðirnar borgi kostnaðinn við

verndun skóganna. í sáttmálanum

um verndun dýra og jurta, sem

lagður var fram til undirritunar í

Rfó, er reynt að taka á þessum

vanda með því að lögfesta einka-

leyfisgjöld til ríkja fyrir vörur sem

eru unnar úr lífríki þeirra; þannig

myndi svissneskt lyfjafyrirtæki

borga Brasilíu hluta af gróðanum

af lyfi sem unnið væri úr klifurp-

löntu eða snákaeitri úr Amazon-

skóginum. Eins og kunnugt er neit-

uðu Bandaríkjamenn að skrifa und-

ir sáttmálann vegna þessa ákvæðis.

Umhverfisverndarsinnar hafa

gripið til þess ráðs að kaupa hluta

af skuldum þjóða í Rómönsku

Ameríku með afslætti gegn því að

viðkomandi þjóðir verndi skóga.

Slík ráð duga þó skammt í ríkjum

þar sem fátækt og upplausn neyða

þegnana til að ganga á skóginn til

eldiviðar og hokurbúskapar. Það

er engin tilviljun að versta skógar-

og jarðvegseyðing í Rómönsku

Ameríku er í El Salvador, þar sem

ríkir óstjórn, borgarastríð og mikið

misrétti.

Tempraðir regnskógar

einnig í hættu

Vestræn ríki geta aðstoðað með

því að vejta fé til verndunar, en

einnig með því að ýta undir sjálf-

bæra nýtingu regnskóganna, svo

sem takmarkað skógarhögg. Þær

geta einnig takmarkað timburkaúp

frá ríkjum eins og Malaysíu, þar

sem spilltir embættismenn selja

heimkynnin ofan af valdlausum

þegnum sínum fyrir mútufé eða

sett skilyrði fyrir áframhaldandi

kaupum.

Síðast en ekki síst gætu vestræn

ríki reynt að sýna gott fordæmi. Á

Kyrrahafsströnd Bandaríkjanna og

Kanada eru víðáttumiklir temprað-

ir regnskógar, sem eru höggnir

niður af kappi á meðan þessar þjóð-

ir biðja regnskógum hitabeltisins

griða. Þetta er gert jafnvel þó að

í skógunum fínnist sjaldgæf tré,

sem úr er unnið verðmætt lyf til

lækninga á krabbameini.

Síst af öllu hæfir það okkur ís-

lendingum að vera með vandlæt-

ingu yfir eyðingu regnskóganna.

Skóg- og kjarrlendi er talið hafa

þakið yfír 30 þúsund ferkílómetra

á landnámsöld, en nú er aðeins um

einn þrítugasti hluti þess eftir, og

mun engin þjóð í Evrópu hafa

gengið eins rösklega fram í skóga-

reyðingu. Vonandi bíða regnskóga

hitabeltisins - verðmætustu vist-

kerfa jarðar - ekki sömu örlög og

íslenska birkikjarrsins.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40