Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						m

MQRGUNBLAÐJÐ SUNNUDAGUit 14.,JÚNÍ 1992

Ole Didrik Lærum: „í starfl mínu sem rektor Háskólans í Björgvin hef ég notið góðs

af áhuga mínum á þjóðháttafræði, ég er fyrst og fremst læknir en hef innsýn í fleirí

fög vegna grúsksins."

Fræðimaður í

fortíð og nútíð

Ole Didrik Lærum rektor Háskólans í Björgvin er jafn-

framt yfírlæknir og prófessor í meinafræði við Hauke-

land-sjúkrahúsið. Hann er doktor í læknisfræði en hef-

ur ekki síður áhuga á þjóðháttafræði. Hann vill stuðla

enn frekar að samvinnu íslands og Vestur-Noregs þar

sem þessir frændur eigi margt sameiginlegt

eftir Urði Gunnorsdóttur. Mynd: Bjarni Eiríksson

„ísland er skemmtileg blanda nútímaþjóðféíags og þjóðar sem er

mjög meðvituð um menningu sína," segir Ole Didrik Lærum, rektor

Háskólans í Björgvin. Sjálfur er hann athyglisverður maður, hann

er doktor í læknisfræði en aðaláhugamál hans er þjóðháttafræði

og hefur hann rítað þrjár bækur um vestur-norska menningarar-

fleifð. Það eru engar ýkjur að kalla Lærum íslandsvin, hann hefur

komið nokkrum sinnum til landsins og talar íslensku. Hefur hann

mikinn hug á því að stuðla að enn frekarí samvinnu íslands og

Vestur-Noregs og hefur m.a. rætt við rektor Háskóla íslands í því

skyni.

Ole Didrik Lærum er uppalinn

í Voss, sem er skammt frá

Björgvin. Hann er kominn af lækn-

um í þrjá ættliði en faðir hans

hafði jafnframt mikinn áhuga á

þjóðháttafræði. „Hann hafði farið

í nærri því hvert hús í Voss og

þekkti nær alla. Ég fylgdi honum

oft eftir í vitjanir og heimsóknir

og smitaðist af áhuga hans á hvoru

tveggja, læknisfræðinni og þjóð-

háttafræði," segir Lærum.

Hann taJar ágæta íslensku, seg-

ir það íslenskum vinum sínum og

eigin móðurmáli að þakka. „Þegar

ég var nítján ára dvaldi ég hér eitt

sumar og vann við rafvirkjun. Fyrst

í stað talaði ég gamalt Vossa-mál

og bætti inn í íslenskum orðum.

Þetta skiídu flestir, enda eru mörg

orð í málinu sem talað er í Vestur-

Noregi lík íslenskunni. Þar spyrjum

við t.d.: „Kvar var du i gaor?" og

svarið getur verið: „Eg var i fjell-

et". Þetta mál lærði ég sem strák-

ur og það er enn talað, þó að það

eigi undir högg að sækja. Norskan

verður fyrir æ meiri áhrifum frá

enskunni, ný-norskan þó meira en

mállýskurnar. Mér finnst ánægju-

legt að sjá hvað íslendingar hafa

sinnt málvernd vel og vildi gjarnan

sjá okkur Norðmenn taka ykkur

til fyrirmyndar."

Lærum hefur haft mikið sam-

band við íslendinga frá því að hann

dvaldi hér og hefur sótt landið

heim nokkrum sinnum. íslenskuna

segist hann hafa lært af vini sín-

um, rithöfundinum Jóhannesi

Helga, sem bjó í sex ár í Björgvin.

Hingað kom Lærum á þing nor-

rænna lungnalækna, en hann hefur

lagt stund á krabbameinsrann-

sóknir og Iiggja eftir hann 15 bæk-

ur um krabbamein. Hann er doktor

við Háskólann í Bergen og hefur

verið rektor skólans síðustu tvö ár.

„I starfi mínu sem rektor hef ég

notið góðs af áhuga mínum á þjóð-

háttafræði, ég er fyrst og fremst

læknir en hef innsýn í fleiri fög

vegna grúsksins. Töluverð sam-

vinna hefur verið milH Haskólans

í Björgvin og Háskóla íslands, t.d.

á sviði bókmennta, málfræði, haf-

rannsókna, læknisfræði og jarð-

eðlisfræði. Margir íslenskir læknar

hafa lokið doktorsprófi í Björgvin

og Norðmenn hafa lagt stund á

læknisfræði við Háskóla íslands.

Við viljum styrkja þessa samvinnu

enn frekar, ég hef rætt við rektor

Háskóla íslands í þvf skyni. Við

undirrituðum yfirlýsingu um vilja

stofnanana til að standa að kenn-

ara- og nemendaskiptum, auk þess

sem vísindamenn á stöðunum

sæktu hverjir aðra heim. Til dæm-

is hafa verið lögð drög að komu

rannsóknarskips frá Bergen og

áhöfn þess mun í samvinnu við ís-

lenska vísindamenn stunda fiski-

og hafrannsóknir norður af ís-

landi."

Sem rektor Háskólans í Björgvin

er Ole Didrik Lærum búsettur þar

en hann dvelur ðll sumur, í frfum

og um flestar helgar í húsi sínu f

Voss, þar sem hann leggur stund

á þjóðháttafræði. Mikill tími fer í

samtöl við eldra fólk, auk þess sem

Ole Didrik hefur unnið nokkuð við

rannsóknir og þar segir hann

læknavísindin koma að góðum not-

um. Hefur hann skrifað þrjár bæk-

ur, sem hafa komið út á síðustu

þremur árum. „Bækurnar voru

mikið til byggðar á samtölum mín-

um við eldra fólk og ég hef fengið

það á tilfinninguna að ég megi

engan tíma missa. Bækurnar sem

komu*6t fyrir tveimur og þremur

árum hefði ekki verið hægt að

skrifa nú, þar sem nær helmingur

heimildarmanna minna er látinn."

Bækur Lærum eru um fiðluleik-

ara í Harðangursfirði, um útskurð-

arsnilling í Voss og svo um eitt

aðaláhugamálið, sem eru reykstof-

ur. „Þær voru næstelstu norrænu

húsin og var langeldur fyrir miðj-

unni. Slík hús standa ennþá í Voss

og eru þau elstu frá því á miðöld-

um, um 1200-1300. Það sem er

ef til vill merkilegast er að í sumum

þeirra var búið allt fram á þessa

öld. Ég hef rannsakað reykstofur,

bæði uppistandandi stofur og leifar

þeirra í samvinnu við fornminjaráð

á svæðinu og hef fundið 120 reyk-

stofur í Vosshéraði."

Hvernig gengur Lærum að sam-

ræma starf sitt og áhugamál?

„Þessi fræði bæta hvort annað

upp," segir hann. „Sem læknir

starfa ég að nokkru leyti á alþjóða-

vettvangi og mér fínnst vera aukin

þörf meðal þeirra sem hafa tengsl

við útlönd á að kynnast eigin menn-

ingararfi. Mér finnst eins og þörfín

fyrir að þekkja bakgrunn sinn hafi

aukist í kjölfar ótta margra við að

týnast í alþjóðlegri samvinnu. Þá

hefur það ekki síður áhrif að þegar

fólk hefur samskipti við útlendinga

sér það sjálft sig og þjóð sína í

nýju ljósi og það vekur forvitni

manna á því að kynnast eigin arf-

leifð. Það er grundvallaratriði að

þekkja hana og leggja rækt við

hana."

Lærum hefur mikinn áhuga á

samvinnu Íslendinga og Norð-

manna og var einn forvígismanna

að mikilli íslandskynningu sem

haldin var í Björgvin í maí. Forseti

íslands var heiðursgestur sýn-

ingarinnar, þar sem kynnt var ís-

lensk menning; bókmenntir, mynd-

list, tónlist, kvikmyndir, saga

o.s.frv. og haldinn fjöldi fyrirlestra.

Segir Lærum hátíðina hafa verið

mjög vel sótta. „Og þegar rætt er

um norræ'na samvinnu, samvinnu

Noregs og íslands, vil ég einnig

benda á hversu mikilvægur hlekkur

Norræna húsið er í því samstarfi."

Ole Didrik Lærum segist finna

vel hversu náskyldir íslendingar

séu Norðmönnum og segir það

greinilegra hjá þeim sem búa í

Vestur-Noregi. „Það sem tengir

þjóðirnar mest er málið, bókmennt-

ir, saga, siðir og venjur. Ljóðlist

er t.d. um margt lík með þjóðunum

og ég les töluvert af íslenskri ljóðl-

ist mér til ánægju. Þá er sagna-

hefðin rík hjá báðum, þó að hún

sé sterkari hjá íslendingum, þeir

hafa meiri tengsl við fortíðina. Það

er í raun stórkostlegt hvernig nú-

tímaþjóðfélag þrífst á þessari fá-

mennu sögueyju."

NINIT ANG

Myndlist

Eiríkur Þorláksson

í gegnum árin hefur það orðið

eitt helsta styrkleikamerki Lista-

hátíðar í Reykjavík hvað varðar

myndlistina, að ýmsir sýningaraðil-

ar, sem ekki tengjast stjórn Lista-

hátíðar með beinum hætti, hafa leit-

ast við að hafa fjölbreytta myndlist

á boðstólum á þessum tíma, bæði

til að auka fjölbreytnina og til að

styrkja myndlistina í sessi í júní-

mánuði, þegar tónlist og leiklist hafa

oftar en ekki verið í fyrirrúmi.

Þannig er þessu einnig farið nú

og margir smærri sýningarstaðir

hafa valið sýningar júnímánaðar

með þetta í huga og er mikið um

að vera í öllum sýningarsölum á

höfuðborgarsvæðinu. Einn þeirra er

Gallerí Sævars Karls við Banka-

stræti.

Þar stendur nú yfír sýning á verk-

um ungrar hollenskrar listakonu,

Nini Tang. Hún kynntist íslensku

myndlistarfólki þegar það kom til

framhaldsnáms við hollenska Iista-

skóla og hreifst af landi og þjóð.

Þð að hún hafí fyrst og fremst starf-

að sem myndlistarmaður í heima-

landi sínu, þá hefur hún síðasta ára-

tuginn dvalið hér á landi öðru hverju,

haldið hér sýningar og einnig starfað

sem gestakennari við Myndlistar-

skólann á Akureyri og við Myndl-

ista- og handíðaskóla Islands.

Nini Tang er fyrst og fremst list-

málari og miðar vinnu sína mjög við

þær aðstæður, sem verk hennar eru

sýnd í; hún lætur rýmið þannig að

nokkru stjórna útfærslunni. Fyrir

sýninguna í Gallerí Sævars Karls

hefur hún kosið að mála verk sín á

pappír, sem hún límir síðan beint á

veggina; uppsetning þeirra tekur

mið af einkennum sýningarrýmisins

(dyrum, gluggum), þannig að mynd-

irnar bera með sér vissan keim af

freskum, sem málaðar eru beint á

blautan kalkvegginn. En það er að-

eins keimur, því myndir á pappír

geta skiljanlega aldrei náð þeirri

dýpt og þeim tærleika, sem einkenna

vel útfærð veggmálverk.

Alls getur hér að líta ellefu verk,

flest stór og miðuð við hæð veggj-

anna. Listakonan notar mest bjarta

og hlýja liti, sem hún setur á pappír-

inn á léttan og lausbeislaðan hátt;

það er gott flæði í flötunum og eins

konar vorblær yfír heildarsvip gall-

erísins.

Nokkrar samsetningar mynda

draga helst að sér athyglina. Hrossa-

Nini Tang við uppsetningu verka

sinna.

gaukur á steini stendur við hlið hins

gyllta, upptrekkta næturgala úr sög-

unni góðu, sem stendur á keisaraleg-

um stalli í glæstu umhverfi (verk V

og VI); þrátt fyrir dýrðina (eða

vegna hennar) er hætt við að dýr

náttúrunnar eigi hug áhorfandans.

Engill (verk VIII) og vængur (verk

IX) mynd eins konar hliðarvængi

fyrir stærsta glugga salarins, og

mynd með hestum (verk X) lokar

ofan við; þannig verður glugginn,

og það sem sést út um hann, hluti

af sýningunni, í góðu samræmi við

hinar litskrúðugu myndir grósku og

Iífs, sem prýða veggina.

Eina verkið sem stingur í stúf við

þessa heildarmynd ber heitið Lista-

kona (IV), en þar drúpir svartklædd

kona höfði, líkt og buguð af ábyrgð

sinni eða aðstæðum. Þetta efni er í

andstöðu við gleði annarra verka á

sýningunni og rýfur því heildarsvip-

inn nokkuð.

Nini Tang getur augljóslega lagað

verk sín að aðstæðum og tekst hér

vel til. Hér er það yfirborðið sem

skiptir mestu, enda býður pappírinn

ekki upp á sömu möguleika til dýpt-

ar og myndbyggingar og blautur

kalkveggur eða strigi. En listakon-

unni tekst að skapa léttan vorsvip í

verkum sínum í þessu látlausa rými

og það er vel þegið í þeirri rigning-

artíð, sem hefur ríkt á höfuðborgar-

svæðinu undanfarnar vikur.

Sýning Nini Tang í Galleríi Sæv-

ars Karls við Bankastræti stendur

til 30, júní.

Morgunblaðið/Björn Blöndal

Mastríð fallið eftir að hafa staðið af sér islenska veðráttu í 39 ár.

Það var orðið töluvert ryðgað og því ekki talið hagkvæmt að halda

rekstri þess áfram.

Loftnetsmastur fellt við Gríndavík:

Nýtt mastur reist í sumar

Kenavfk.

LOFTNETSMASTUR sem reist var fyrir 39 árum við fjarskiptastöð

varnarliðsins við Grindavik var fellt á miðvikudaginn. Að sögn Fríð-

þórs Eydal upplýsingafulltrúa varnarliðsins var mastrið, sem var

800 feta hátt, reist áríð 1953 og síðan tekið í notkun árið eftir.

Gamla mastrið hafi því verið komið til ára sinna og ekki talið hag-

kvæmt í rekstri lengur.

Friðþór sagði að nýtt mastur

yrði reist í sumar í stað þess gamla

og væri áætlað að Ijúka því verki

fyrir lok næsta árs. íslenskir aðal-

verktakar sáu um að fella gamla

mastrið. Þeir munu einnig reisa

nýja mastrið sem mun kosta um

67 milljónir króna og verður það

nokkru hærra eða 1.000 fet.

Fjarskiptastöðin við Grindavík er

sendistöð fyrir fjarskipti við skip

og flugvélar á Norður-Atlantshafi

og eru möstrin loftnet fyrir fjar-

skipti á langbylgju. Fyrir er í stöð-

inni 600 feta mastur sem reist var

á síðasta áratug í stað annars sem

þá var fellt.

BB

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40