Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						.MjOjRfiJUflB^Q; JSUN^/DAG.IJft, ^p^yw

^

Otryggt samband 174 ar

VACLAV HAVEL, forseti Tékkó-

slóvakíu, heilsar hér Vaclav Klaus,

sem hann veitti umboð til að mynda

nýja stjórn eftir þingkosningarnar.

Tékkar og Slóvakar tóku höndum

saman til að geta styrkt hvorir aðra

í sjálfstæðisbaráttunni og stofnuðu

Tékkóslóvakíu árið 1918.

VLADIMIR MECIAR, leiðtogi

Hreyfingar fyrir lýðræðislegri Slóv-

akíu.

hafa farið til Slóvakíu þar sem 33%

þjóðarinnar búa. Slóvakískir þjóðern-

issinnar kenna embættismönnum í

Prag um en líklegra þykir að Þjóð-

verjar, sem standa að baki megin-

parts fjárfestinganna, kjósi Bæheim

og Mæri af því að þau eru nær Þýska-

landi og voru auk þess hluti af þýsku-

mælandi Evrópu í aldaraðir.

Því er stundum haldið fram að

Slóvakar séu slakari vinnukraftur en

Tékkar. Kona sem ég gisti hjá í Brat-

islava var fljót að taka fram að

maðurinn hennar væri „duglegur

Slóvaki" þegar ég spurði hvaðan þau

hjónin væru. „Eg er frá Mæri en

maðurinn minn er héðan," sagði-

hún.„„En hann er duglegur Slóvaki.

Hann vinnur tvöfalda vinnu."

Markaðir Tékkóslóvakíu í Austur-

Evrópu hafa hrunið og það hefur

bitnað illa á Slóvakíu. Þungaiðnaður

og vopnaframleiðsla eru stór hluti

atvinnulífsins þar og hvort tveggja á

í miklum erfiðleikum. Ákvörðun sam-

bandsstjórnarinnar að hætta vopna-

framleiðslu hefur verið gagnrýnd

harðlega í Slóvakíu. Einn starfsmað-

ur Þjóðernisflokksins, sem hlaut rúm

9% í kosningunum, sagði að Tékkar

ætluðu alls ekki að hætta framleiðsl-

unni heldur hefðu vélar úr verksmiðj-

um í Slóvakíu verið fluttar til Bæ-

heims og Mæris. Það er væntanlega

vitleysa en margir Slóvakar trúa öllu

illu upp á Tékka. Sambandsstjórnin

vill hætta vopnaframleiðslu bæði af

siðferðis- og efnahagsástæðum. Lög-

leg eftirspurn hefur dregist svo sam-

an að framleiðslan borgar sig engan

veginn og ríkisstjórn Tékkóslóvakíu

og Vaclav Havel forseti kæra sig

ekki um að vera bendluð við ólögleg

viðskipti hugsanlegra vopnakaup-

enda.

Innanríkisviðskipti Slóvaka og

Tékka hafa verið Slóvökum í vil.

Tékkar hafa keypt 30 til 40% alls

SPENNA hefur verið milli Tékka og Slóvaka allt frá því þeir

stofnuðu Tékkóslóvakíu árið 1918. A þeim tíma voru Slóvakar

að mestu bændafólk og stóðu Tékkum langt að baki hvað iðnað

varðar eins og nú.

Um 2000-400 fyrir Krist var svæðið sem nú er Slóvakía einkum

byggt þrakó-kimmerskum þjóðflokkum en eftir það sóttu

Keltar inn á það að vestan og síðan Slavar að norðan. Und-

ir lok 9. aldar lögðu Ungverjar Slóvakíu undir sig og landið heyrði

undir Ungverjaland í um 900 ár, eða þar til Tomas Masaryk og Edu-

ard Benes, stjórnmálamenn sem höfðu verið í útlegð, lýstu yfir sjálf-

stæði Tékkóslóvakíu í október 1918 þegar Habsborgar-keisaradæmið

var leyst upp í lok heimsstyrjaldarinnar fyrri.

Fyrsti ungverski háskólinn var stofnaður í Bratislava árið 1467 og

borgin var höfuðborg Ungverjalands á meðan Búdapest var í höndum

Tyrkja frá 1541 til 1686. Habsborgar-keisarar, sem voru einnig kon-

ungar Ungverjalands, voru krýndir krúnu Stefáns helga í Martinsdóm-

kirkju í Bratislava til 1830 og ungverska þingið kom þar saman til

1848. Ungverska var ríkismál alls Ungverja-

lands og ekki ætlast til að slóvakíska væri

töluð opinberlega.

Tékkía, tékknesku svæðin í gamla furstadæm-

inu Mæri og konungsríkinu Bæheimi, tilheyrði

Habsborgar-kéisaradæminu í aldaraðir og

þýska var tungumál embættismanna þar.

Móravar, slavneskur þjóðflokkur, settist að í

Mæri á 6. og 7. öld e.Kr. og stofnuðu þar

konungsríki 830. Mæri varð hluti af Bæheimi

1029. Bæheimur var frá um 2000 f.Kr. byggður Keltum en á 1. öld

e.Kr. lögðu Germanar landið undir sig. Um 600 lögðu Tékkar, slavn-

eskur þjóðflokkur, Bæheim undir sig og settust þar að. Á 9. öld var

Bæheimur sameinaður í eitt furstadæmi sem kristnaðist á 10. öld.

Eftir það voru Bæheimskonungar yfirleitt háðir Þýskalandskeisurum.

Hámarki náði veldi Tékka á tímum Ottókars konungs 2. (1253-78)

er ríkti yfirhluta Slóvakíu, Austurríkis og Slóveníu, auk Bæheims

og Mæris. Á 14. og 15. öld var Bæheimur einn mikilvægasti hluti

Þýska keisaradæmisins. Árið 1526 var fursti af habsborgaraætt kjör-

inn konungur Bæheims og landið sameinaðist þannig Austurríki-Ung-

verjalandi.

Spenna var milli Tékka og Slóvaka er Habsborgar-keisaradæmið var

leyst upp 1918. Tékkar voru ekki aðeins fleiri heldur stóðu þeir einn-

ig fjárhags- og menningarlega framar Slóvökum, sem voru að mestu

bændafólk. í Bæheimi og Mæri voru þrír fjórðu af iðnaði keisara-

dæmisins.

Tékkar og Slóvakar tóku þó höndum saman til að geta styrkt hvorir

aðra í sjálfstæðisbaráttunni og stofnuðu Tékkóslóvakíu árið 1918.

Stórjörðum var skipt og stjórnarskrá, sem kvað á um þingræði og

lýðræði, tók gildi 1920. Tékkar réðu mestu og vakti það óánægju

meðal Slóvaka og Súdeta-Þjóðverja, en þeir síðarnefndu vildu samein-

ast Austurríki eða Þýskalandi.

sig fótunum. Tékkar voru herteknir

af Þjóðverjum í seinna stríðinu og

Eduard Benesch, þáverandi forseti,

flúði land og setti upp útlagastjórn

og tékkneskar hersveitir börðust með

bandamönnum. Dr. Josef Tiso stjórn-

aði hins vegar Slóvakíu með blessun

Hitlers og Þjóðverjar tryggðu landa-

mæri ríkisins, en stríðsárin eru eina

tímabilið sem Slóvakía hefur verið

sjálfstæð. Það kom Slóvökum vel

þegar sambandsríkið sameinaðist

aftur eftir stríðið að bandamenn litu

á Tékkóslóvakíu sem einn af sigur-

vegurunum vegna afstöðu Tékka.

Kommúnistastjómin byggði upp

þungaiðnaðinn í Slóvakíu og hélt

honum gangandi í gegnum þykkt og

þunnt. „Fjöldi Tékka var sendur

þangað til starfa. Slóvakar vissu að

þeir hefðu frekar kosið að starfa í

tékkneska hlutanum. Þeir sem neit-

uðu að ganga í kommúnistaflokkinn

og þeir sem lentu i ónáð af einhverj-

um ástæðum voru gjarnan sendir til

Slóvakíu," sagði vinur minn sem

gekk aldrei í flokkinn og starfaði um

tíma í Slóvakíu. „Sumir þessara

manna gerðu sig breiða og Slóvakar

kunnu ekki við þá."

Alexander Dubcek, formaður

flokksins sem var settur af 1968, og

Gustav Husak, sem missti forseta-

embættið 1989, voru báðir frá Slóv-

akíu. Þeir sáu til þ'ess að Slóvakar

færu ekki halloka í samskiptunum

við Tékka. Sumum Slóvökum finnst

Havel ekki gæta hagsmuna Slóvakíu

eins vel. Meciar, sem 37% Slóvaka

kusu í kosningunum til slóvakíska

þingsins, segir hann forseta Tékka.

Slóvakar hafa aldrei staðið á eigin

fótum nema á stríðsárunum. I>jóð-

ernissinnar vilja nú fá að sýna hvað

í þeim býr. Þeir eru vanþakklátir

fyrir hjálp Tékka í gegnum árin,

segjast vel geta komist af án þeirra

og afskiptasemi sambandsstjórnar-

innar í Prag. „Það er alltaf talað um

Tékka þegar átt er við Tékkósló-

vaka," sagði ung kona í Bratislava.

„Við erum orðin þreytt á „Tékkar"

þetta og „Tékkar" hitt. Við viljum

ekki að Slóvakar gleymist lengur."

„útflutnings" þeirra en Slóvakar hafa

aðeins fengið um 5 til 20% „útflutn-

ingsframleiðslu" Tékka. Yfír

300.000 Slóvakar búa í tékkneska

hlutanum og tæp 40.000 til viðbótar

sækja vinnu þangað. Um 3.500

Tékkar sækja vinnu í Slóvakíu. At-

vinnuleysið þar er yfir 15% en aðeins

um 5% í tékkneska hlutanum.

Ástandið mun versna í báðum hlutum

ríkisins ef sambandsríkið klofnar en

þó sérstaklega í Slóvakíu. Klaus, sig-

urvegari kosninganna í Bæheimi og

Mæri, segir að sambandslýðveldin

geti komist af hvort án annars í fram-

tíðinni en það muni taka sinn tíma

fyrir þau að jafna sig eftir aðskilnað-

inn. „Enginn veit hversu langan tíma

það mun taka," sagði hann. Flestir

telja víst að Tékkar nái sér á strik

langt á undan Slóvökum.

Vanþakklæti í garð Tékka

Vinafólk mitt á áttræðisaldri sem

ég heimsótti í Prag var ánægt með

úrslitin í tékkneska hlutanum en

hafði áhyggjur af framtíð sambands-

ríkisins. „Fólk á okkaraldri getur

nú litið tií baka og hugsað til komm-

únistaáranna sem ævintýris sem við

urðum að þola. Von okkar um eðli-

legt líf verður væntanlega að veru-

leika undir stjórn Klaus. En það verð-

ur erfitt að semja við Slóvaka. Við

Tékkar erum að verða þreyttir á

þeim og myndum láta þá sigla sinn

sjó ef tilfinningarnar væru látnar

ráða. En við erum hugsandi fólk og

vitum að það væri betra ef sam-

bandsríkið styrktist frekar en sundr-

aðist."

Vinur minn sagði að sjálfstæðis-

þörf Slóvaka byggðist á minnimátt-

arkennd. Þegar Tékkar og Slóvakar

tóku höndum saman 1918 var at-

vinnulíf og fagmenntun mun þróaðri

í tékkneska hlutanum og Tékkar

hjálpuðu Slóvökum að koma undir

SNARA

FÁNASTENGUR

•   Úr glasfiber

•   Með öllum búnaði

•   Lengdir 6-7-8-10 metrar

SNARI

SÍMI 72502

TILBOÐ

ÓSKAST

NIÐURHENGD LOFT

¦  CMC keríi fyrir nlðurhongd loft, cr úr

galvani*eruöum malmi og eldþolið.

¦  CMC herfl *r ¦uðvolt I uppsetnlngu og mjög sterkt.

¦  CMC kerfi er fest með stlllanlegum upphengjum

wm pola allt a& 50 kg punga.

* CMC kerfi f»st I mörgum gerðum basði sýnilegt og

falle og verttð er ötrúlega l&gt

^^                                                        EINKAUMBOÐ

^Þ.ÞORBRÍMSSON&CO

Ármúla 29 - Reykjavík - sími 38640

í Cherokee Sport 4x4, árg. '90 (ekinn 16

þús. mílur), Isuzu P/U 2 W/D, árg. 90 (ek-

inn 24 þús. míiur), Chevrolet Custom Van

C-20 (innréttaður), árg. '87 og aðrar bifreið-

ar, er verða sýndar á Grensásvegi 9, þriðju-

daginn 16. júní kl. 12-15.

Ennfremur óskast tilboð í I.H.C. Wrecker

10 hjóla með/bómum og spili, árg. '78.

Tilboðin verða opnuð á sama stað kl. 16.

SALA VARNARLIÐSEIGNA

¦ *¦

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40