Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ SKOÐUiM SUNNUDAGUR 14

. JUNI 1992

4?

* Skráning á jarðvegi og gerð hans

er aðkallandi um öll byggð ból.

Undirstaðan að öflugri jarðvegs-

vernd er vitaskuld þekking á auð-

lindinni sjálfri. Það er frumskylda

hverrar þjóðar að kunna skil á þeirri

auðlind sem hún byggir á matvæla-

framleiðslu sína, enda hafa flest

vestræn ríki kortlagt jarðveg lands

síns og rannsakað á marga vegu.

Hugtakið jarðvegsvernd felur einn-

ig í sér að kanna hvar og hvaða

jarðvegi er hætt við eyðingu, hvern-

ig eyðing á sér stað, og koma í veg

fyrir eyðingu og mengun.   •

íslensk jarðvegsverndarstefna

Ef íslendingar ætla að skipa sér

í hóp þeirra þjóða sem best standa

að umhverfismálum og nýtingu

auðlinda verða þeir heldur betur að

taka til hendinni. Það er orðið tíma-

bært að ísland, eins og önnur þjóð-

lönd, marki sér skýra jarðvegs-

verndarstefnu. Drög að slíkri stefnu

liggja fyrir í nýlega útgefnum stefn-

umiðum Landgræðslu ríkisins til

frekari umræðu.

Viðfangsefni er falla undir jarð-

vegsvernd eru margvísleg. Verndun

gegn eyðingu og almenn þekking á

jarðveginum eru einna mikilvæg-

ustu þættirnir, en einnig er vert að

nefna þróun jarðvegs samhliða

landgræðslu og vistheimt, mengun

í jarðvegi og verndun mýrlendis.

Stöðvun jarðvegseyðingar er stór-

verkefni sem þegar hefur verið tek-

in ákvörðun um, m.a. með þings-

ályktunartillögum Alþingis. En höf-

um við til að bera þá þekkingu sem

þarf til að takast á við þetta tröll-

aukna verkefni? Vitum við hvernig

eyðingin á sér stað og hvernig best

er að standa að stöðvun eyðingar-

innar? Því miður eru svörin við þess-

um spurningum að mestu leyti nei-

kvæð. Við vitum ekki hversu mikil

eyðing á sér stað né með hvaða

hætti nema á nokkrum afmörkuð-

um svæðum og mikil jarðvegseyð-

ing verður utan helstu uppblásturs-

svæða landsins án þess að henni

sé veitt teljandi athygli. í ljósi þeirra

gífurlegu    fjármuna    sem    óhjá-

kvæmilega þarf að verja til þess

að stöðva eyðinguna er þetta þekk-

ingarleysi vægast sagt mjög alvar-

legt vandamál.

Á vegum Rannsóknastofnunar

landbúnaðarins og Landgræðslu

ríkisins er nú í burðarliðnum sam-

starfsverkefni á sviði jarðvegs-

verndar. Meðal þess sem stefnt er

að má nefna:

*  Að fá heildarmynd af jarðvegs-

eyðingu á landinu (kortlagning).

*  Að forgangsraða landgræðslu-

verkefnum á grundvelli þekking-

ar.

*  Almennar jarðvegsrannsóknir.

*  Að afla skilnings á því með h vaða

hætti jarðvegseyðing á sér stað.

*  Þróun jarðvegs í tengslum við

landgræðslu og vistheimt.

En staða jarðvegsverndar er því

miður harla veik. Of fáir leggja

stund á rannsóknir í þágu jarðvegs-

verndar, þróunarstarf og fræðslu,

stöðugildi eru óviss og peninga-

þurrð hamlar framkvæmdum. Fjár-

veitingar til rannsókna á jarðvegi,

landgræðslu og jarðvegseyðingu

eru í engu samræmi við það að hér

er um að ræða alvarlegasta um-

hverfisvanda þjóðarinnar. Afleit-

lega hefur t.d. gengið að afla tækja

til þess að mæla grundvallareigin-

leika jarðvegsins, bæði í tengslum

við íandgræðslu og jarðvegsvernd.

Baráttan við eyðingaröflin og end-

urheimt landgæða á eftir að kosta

íslensku þjóðina mikið fé. Þegar

Ástralíubúar og Bandaríkjamenn

líta um öxl og meta sitt jarðvegs-

verndarstarf er niðurstaða þeirra

sú að ekki hafi verið vandað nóg

til rannsókna og þróunar í upphafi.

Þær rannsóknir hefðu getað sparað

gífurlegar fjárhæðir. Því má

kannski segja að undirstöðurann-

sóknir sem þessar séu meðal arð-

bærustu fjárfestinga sem þjóðfélag-

ið á völ á. En hvers vegna er ástand-

ið á sviði rannsókna og þróunar þá

svona slæmt? Það er varla hægt

að sakast við stofnanir á borð við

Rannsóknastofnun landbúnaðarins

(RALA), sem er þröngur stakkur

skorinn, og þarf auk þess að gæta

hagsmuna margra rannsóknasviða.

Þegar fjárveiting er aukin til jarð-

vegsverndar er skorið niður á öðrum

sviðum landbúnaðarrannsókna þar

sem RALA á lögum samkvæmt að

sinna rannsóknum. Niðurstaðan er

að rannsóknir á sviði landgræðslu

og jarðvegsverndar eru mun minni

en æskilegt væri.

Er orsakanna að leita hjá stjórn-

völdum? í rauninni ekki, fremur tel

ég um að kenna að stjórnvöld skorti

upplýsingar og engar augljósar leið-

ir eru til þess að koma slíkum upp-

lýsingum á framfæri. Þá virðist

rannsóknastarfsemi oft eiga undir

högg að sækja í stjórnsýslu lands-

ins. Margir stjórnmálamenn eru

framkvæmdaglaðir, og er það vel,

en reynslan sýnir að farsælast er

að kunna skil á verkefnúnum fram-

undan og leita hagkvæmra leiða

áður en ráðist er í þau. Um þetta

eru nokkur dapurleg dæmi úr ís-

lensku atvinnulífi, ævintýri sem

hafin voru af meira kappi err forsjá.

Því miður höfum við íslendingar

ekki næga þekkingu á jarðvegi

landsins og eyðingunni. Og ennþá

ráðum við ekki yfir ódýrum land-

græðsluleiðum sem hægt er að beita

á víðáttumiklum auðnum landsins

til að endurheimta náttúrulegt

gróðurfar og frjósaman jarðveg.

Vert er að geta þess að vegna sér-

stæðra aðstæðna hér á landi gætu

slíkar rannsóknir haft mikið alþjóð-

legt gildi og aukið hróður okkar á

umhverfissviðinu.

Er þessi staða viðunandi og okk-

ur sæmandi? Getum við staðhæft á

alþjóðavettvangi að við gætum auð-

linda okkar svo vel sé? A því leikur

mikill vafi. Á meðan er erfitt fyrir

íslendinga að gagnrýna aðrar þjóð-

ir eða stuðla að bættri nýtingu auð-

linda heimsins. Fyrst þyrftum við

að taka til í garðinum heima hjá

okkur.

Höfundur erjarðvegsfræðingur

og starfar hjá Rannsóknastofnun

landbúnaðarins.

FÁRVIDRI 55.0%

JARÐSKJÁLFTAR 21.1%

ANNAÐ 15.3%

'FLÓD 8.7%

Flokkun Ijóns af völdum náttúruhamfara eftir eðli atburðanna.

,JARÐSKJÁLFTAR1.9%

FÁRVIDRI 88.0%

ANNAÐ 5.7%

FLÓD 4.4%

Flokkun tryggingabóta vegna tjóns af völdum náttúruhamfara

eftir eðli atburðanna.

BÆTUR                  TJÓN            amiR / TJÓN

MILUARDAR KR

800

600

l      BÆTUR/TJÓN  %

40

400

in sem valda mestu fjárhagslegu

tjóni þegar á heildina er litið. Hins

vegar hefur manntjón af völdum

jarðskjálfta hérlendis verið lítið, eða

um eitt mannslíf á öld að meðaltali.

Heimildir: Tölulegar upplýsingar eru byggðar

á gögnum frá MCinchener Riick.

SJÖUNDIÁRATUGURINN      AtTUNDIÁRATUGURINN     NÍUNDIÁRATUGURINN

Tjón í náttúruhamförum: Meðaltal síðustu þriggja áratuga.

að því að þetta stafi af vaxandi

fólksfjölda í heiminum og aukinni

velmegun (að minnsta kosti svæðis-

bundið) fremur en versnandi veður-

fari og aukinni jarðskjálftavirkni.

Ennfremur, þá má af myndinni

draga þá ályktun að umsvif trygg-

ingafélaga hafi farið vaxandi á síð-

ari átatugum. Því miður leiðir nán-

ari skoðun í ljós, að það virðist fyrst

og fremst tengt þeirw þjóðum sem

betur stæðar eru, svo sem þjóðum

Evrópu og Norður-Ameríku.

Af því sem fram hefur komið hér

á undan virðist mega draga þá

ályktun, enda þótt umtalsverðar

sveiflur geti verið milli ára, að fár-

viðri sé sú náttúruvá sem veldur

mestu fjárhagstjóni. Ennfremur, að

jarðskjálftar valdi langsamlega

mestu manntjóni, sem að verulegu

leyti má rekja til þróunarlandana.

Ekki er ljóst að hve miklu leyti

hægt er að heimfæra þessar niður-

stöður á íslenskar aðstæður. Þó

virðist að hér séu það einnig fárviðr-

Tafla 1. Náttúruham	

	farir 1990: Mesti jarð-

skjálftinn, stormurinn og flóðið.	

Dagsetning	21,júníl990

Atburður	Jarðskjálfti

Svæði	Iran

Fjöldi látinna	36.000

Heildartjón	420 milljarðarÍKR (7.000

	milljónirUSD)

Bætttjón	6milljarðarÍKR(100

	milljónirUSD)

Athugasemdir	Stærðskjálfta7,7stigá

	Richter-kvarða. Um 100

	þúsund slasaðir, og um

	500 þúsund heimilislausir.

	Mestu hamfarir í jarð-

	skjálftum síðan í Tangs-

	han-jarðskjálftanum í Kína

	1976, enþátýndu 250

	þúsund manns lífi.

Dagsetning	25.til26.janúarl990

Atburður	Stormur, Daría

Svæði	Vestan- og norðanverð

	Evrópa.

Fjöldi látinna	90

Heildartjón	410 milljarðarÍKR (6.800

	milljónirUSD)

Bætt tjón	310 milharðarlKR (5.100

	milljónirUSD)

Athugasemdir	Tjón varð mest á Bret-

	landseyjum og í Benelux

	löndunum. Mestatjón sem

	orðið hefur i vetrarstormi.

Dagsetning	ll.Ul 16.júní 1990

Atburður	Flóð     .

Svæði	Kína, Huanan

Fjöldi látinna	254

Heildartjón	210milljarðarÍKR(350

	milljónirUSD)

Bætt tjón	0

Athugasemdir	Um 200.000 byggingar

	skemmdust

Höfundur erprófessor í verkfræði

við Háskóla fslands og er meðal

annars ædað að stunda kennslu

og rannsóknir varðandi

ánættugreiningu og áhættumat

byggðar eftir landsvæðum.

Samleikur á selló

og píanó

Tónlist

Jón Ásgeirsson

Gunnar Kvaran, sellóleikari

og Gísli Magnússon píanóleikari

héldu tónleika í íslensku óper-

unni, sl. fimmtudag á vegum

Iistahátíðar. Á efnisskránni voru

verk efir J.S. Bach, Beethoven,

Prokofjev og frumflutt nýtt verk

eftir Jón Nordal, sem hann nefn-

ir Myndir á þili.

Fyrsta verk tónleikanna, G-

dúr gamba-sónatan (BMW

1027), eftir J.S. Bach var í heild

vel leikin og t.d., þá lék Gísli

annan þátt mjög fallega, með

léttum áslætti, þrátt fyrir smá

samleikshnökra undir lokin.

Gunnar er rómantískur sellóleik-

ari, sem kom hvað best fram í

hinni sérkennilegu C-dúr sellós-

ónötu, op. 102, nr.l, eftir Beet-

hoven, sem var annað viðfangs-

efni tónleikanna. Þessi sterka

tilfinning fyrir rómantísku tón-

ferli kom sérstaklega fram í

hægu þáttunum en sónatan í

heild var vel leikin.,

Myndir á þili, nýja sellóverkið

eftir Jón Nordal, er í fjórum

þáttum, ' sem bera heitin; 1

... brostin augu vatnanna, 2

... þegar íshjartað slær, 3

... skrifað í vindinn og 4 ... allt

með sykri og rjóma. Þættirnir

eru stuttir og var þar margt fal-

legt að heyra, einkum eru 3. og

4. þátturinn skemmtilega samdir

og hefðu flytjendur mátt gera

meira úr gamanseminni í þeim

síðasta, þó að verkið væri að

öðru leyti vel flutt.

Tónleikunum lauk með sónötu

í C-dúr, op.119, eftir Prokofjev.

Sónatan er ágætt verk, þar sem

bregður fyrir ýmsum sérkennum

Prokofjevs, þó skuggi pólitískra

afskipta hvíldi yfir þessu verki.

Fyrsti kaflinn er eins og tónteg-

undabundinn afsökun, mið-

kaflinn góðlátleg stríðni og síð-

asti kaflinn þóttafull andstaða.

Sónatan var vel leikin, sérstak-

lega annar þátturinn, sem er

ekta Prokofjev. í síðasta kaflan-

um má merkja áhrif frá selló-

sónötunni frægu eftir Shostak-

ovítsj en hjá Prokofjev eru and-

stæðurnar ekki eins sterkar eða

tónmálið eins glæsilegt. Þarna

er ef til vill að finna ástæðuna

fyrir því að þessi ágæta sónata

hefur að nokkru staðið í skugg-

anum af meistaraverki Shos-

takovítsj.

Undirritaður er ekki vanur að

fj'alla um aukalög en Gunnar

Kvaran bætti við tónleikana

tveimur rómantískum lögum,

Söng stúlknanna, þjóðlagi frá

Katalóníu og Svaninum eftir

Saint-Saéns. Gunnar bókstaf-

lega talað söng þessi fallegu lög

á sellóið sitt, svo að unun var á

að hlýða.

Sutnartilhoð

Wk

wm

Vandaður leður hvtldarstóll m/sketnli.

Litir: Svart og brúnt

Kr. 25.500,- stgr.

Vandaður stakur íéðurstáUá snúningsfæti.

Litir: Svart og bfúnt

Kr. 20.000,- stgr.

ÁRMÚLA 8, SÍMI812275 OG 685375

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40