Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 256. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						4   FRETTIR/YFIRLIT

tMaVQH ,8 8U0AQ                 :(!A,lílKr'.

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 8. NÓVEMBER 1992

ERLEiMT

INNLENT

víkuna1/11-7/11

Framtíð

Járnblendi-

verksmiðj-

unnar óviss

Ríkisstjórnin ákvað að veita ís-

lenska járnblendifélaginu á

Grundartanga 50 milljóna króna

fyrirgreiðslu sem annaðhvort

verður fólgin í láni eða ábyrgð á

bankaláni.         Fjármálaráðherra

sagði, að það fé dygði til að halda

rekstri verksmiðjunnar gangandi

í um það bil mánuð, eða þar til

ljóst yrði hvort meðeigendur ríkis-

ins í verksmiðjunni vilja taka þátt

í aðgerðum til að bjarga fyrirtæk-

inu með aukningu hlutafjár. Tals-

menn norska fyrirtækisins Elkem,

sem er hluthafi í verksmiðjunni,

segjast þurfa frekari upplýsingar

íslenskra stjórnvalda um stöðu

Járnblendiverksmiðjunnar til að

ákveða hvort þeir auki hlutafé sitt.

Forráðamenn verksmiðjunnar

telja hana þurfa 560 milljónir

króna til að komast út úr kreppu

en iðnaðarráðherra segir að kann-

að verði hvort lægri upphæð dugi.

Starfsmönnum Sambandsins

sagt upp

Samband íslenskra samvinnufé-

laga hefur sagt upp átta starfs-

mönnum af 15 og fjórum yfir-

mönnm þess verður sagt upp um

næstu áramót. Þar með sér fyrir

endann á atvinnurekstri Sam-

bandsins.

Loðnukvóti aukinn

Hafrannsóknastofnun hefur lagt

til að loðnukvótinn verði aukinn

um 320.000 lestir, úr 500.000 lest-

um í 820.000 lestir. I hlut ís-

lenskra skipa koma 78% af heild-

araflakvóta eða tæp 640.000 tonn.

Á síðustu vertíð veiddu þau alls

um 670.000 tonn. Hafrannsókna-

stofnun fer í annan loðnuleiðangur

strax eftir áramót og þá verður

kvótinn aukinn enn frekar ef til-

efni gefst til.

Tillaga um þjóðaratkvæði

felld

Tillaga stjórnarandstöðunnar um

þjóðaratkvæðagreiðslu um samn-

inginn um Evrópskt efnahags-

svæði var felld á Alþingi í vikunni

með 31 atkvæði gegn 28. Allir

viðstaddir þingmenn stjórnarand-

stöðunnar greiddu atkvæði með

tillögunni og það gerðu einnig

Eyjólfur Konráð Jóhsson og Ingi

Björn Albertsson, þingmenn Sjálf-

stæðisflokksins. Eggert Haukdal,

þingmaður Sjálfstæðisflokksins

sat hjá. Aðrir þingmenn stjórnar-

flokkanna greiddu atkvæði gegn

tillögunni.

Loðdýrastofninn skorinn

Verði óvissu um aðgerðir stjórn-

valda til bjargar loðdýraræktinni

ekki eytt, er fyrirsjáanlegt að

stærstur hluti bústofnsins verði

skorinn niður í haust. Þá munu

þeir bændur sem bregða við það

búi bætast við þann fjölda fólks

sem gengur atvinnulaust. Þetta

var niðurstaða umfjöllunar

stjórnar Stéttarsambands bænda

um fjárhagsvanda loðdýrarækt-

arinnar í vikunni.

Tvö tilboð í stálfélagið

Tvö innlend tilboð bárust í verk-

smiðju íslenska stálfélagsins í -vik-

unni. Er annað frá Furu hf. í

Garðabæ en ekki fékkst upplýst

um hver hinn aðilinn er. Hvorugt

fyrirtækið býður fram .fjármagn í

fyrirtækið, heldur bjóðast þau til

að yfirtaka veðskuldir og koma

fyrirtækinu í rekstur.

ERLENT

Clinton kjör-

inn forseti

Bill Clinton,

frambjóðandi

Demókrata-

flokksins, vann

öruggan sigur í

forsetakosning-

unum, sem fram

fóru í Banda-

ríkjunum síðast-

liðinn þriðjudag,

og tekur við embætti af George

Bush í janúar. Hlaut hann 43%

atkvæða," Bush 38% og óháði

frambjóðandinn Ross Perot 19%.

Sigraði Clinton í 33 ríkjum og

fékk 370 kjörmenn af 538 eða

100 kjörmenn fleiri en hann þurfti

til að ná kjöri. Sigri Clintons hef-

ur verið fagnað víða, utan Banda-

ríkjanna sem innan, og augljóst,

að flestir telja fulla þörf á þeim

breytingum, sem Clinton og vænt-

anlegur varaforseti hans, Al Gore,

boðaði í kosningabaráttunni. Ge-

orge Bush, fráfarandi forseti,

þótti taka ósigrinum vel og hann

og Ross Perot einnig skoraði á

þjóðina að fylkja sér um forsetann

væntanlega. Fyrstu og mikilvæg-

ustu verkefni Clintons í embætti

verða efnahagsmálin en um þau

snerust kosningarnar fyrst og

fremst. Er hann þegar farinn að

leggja á ráðin um endurreisnina

og jafnvel Dan Quayle, fráfarandi

varaforseti, segir, að sýni Clinton

jafn mikinn dugnað í því efni og

í kosningabaráttunni sé líklegt,

að honum takist vel.

greiðslur EB á fræolíu en hún er

í beinni samkeppni við bandaríska

sojabaunaframleiðslu. Er afstöðu

Frakka og fulltrúa þeirra hjá EB,

Jacques Delors, forseta fram-

kvæmdastjórnarinnar, aðallega

kennt um hvernig komið er.

Franskir bærídur eða hluti þeirra

óttast afleiðingar GATT-samn-

ingsins fyrir afkomu • sína og

vegna þess, að þingkosningar

verða í mars nk. þorir stjórnin

ekki að ganga gegn þeim. Málið

snýst þvi nú um hagsmuni

franskra smábænda í kornrækt

eða aukin viðskipti og hagvöxt

um allan heim.

Major vann í

Maastricht-deilu

JOHN Major, forsætisráðherra

Bretlands, vann mikilvægan sigur

í breska þinginu á miðvikudag

þegar ályktunartillaga hans um

stuðning við Maastricht-samning

Evrópubandalagsríkjanna var

samþykkt. Munaði þó aðeins

þremur atkvæðum, 319 gegn 316,

en lengi leit út fyrir, að Maastric-

ht-andstæðingar í hans eigin

flokki yrðu til að fella tillöguna.

Þótt Verkamannaflokkurinn sé

hlynntur Maastricht ákvað hann

að greiða atkvæði gegn tillögunni

þar sem þingménn hans litu svo

á, að um væri að ræða ályktun

um traust eða vantraust á ríkis-

stjórnina. Þingmenn Frjálslynda

demókrataflokksins studdu tillög-

una hins vegar og komu þannig

Major til hjálpar. Major hefur lýst

yfír, að Maastricht-samningurinn

verði ekki borinn upp til formlegr-

ar staðfestingar á þingi fyrr en

að lokinni nýrri þjóðaratkvæða-

greiðslu í Danmörku um samning-

inn og hafa Danir fagnað því.

Viðskiptastríð yfirvofandi          Fischer sigraði í einvíginu

BANDARÍSK stjórnvöld tilkynntu

á fimmtudag, að settur yrði 200%

refsitollur á ýmsa landbúnaðar-

vöru frá Evrópubandalaginu, EB,

frá og með 5. desember næstkom-

andi. Var gripið til þessa eftir að

viðræðurnar um nýjan GATT-

samning fóru út um þúfur en sagt

er, að mjög lítið hafi borið á milli

undir lokin. Viðræðurnar sprungu

samt á deilum um miklar niður-

BOBBY Fischer, fyrrum heims-

meistari í skák, hlaut tíunda vilin-

inginn sinn í einvíginu við Boris

Spasskí í Belgrad í Júgóslaviu á

fimmtudag og bar þar með sigur

úr býtum í einvíginu. Hlaut hann

lárviðarsveig að launum og dálitla

peningaupphæð, 195 milljónir ísl.

kr., og Spasskí, sem tók ósigrinum

með karlmennsku, fékk nærri 100

milljónir í sinn hlut.

Kornakur á Champs Élyséés og Sigurboginn í baksýn. Franskir bændur hafa mótmælt minni ríkis-

styrkjum með ýmsum hætti en nýr GATT-samningur mun kom sér illa fyrir smábændur í kornrækt-

mm.

Óvissa ríkjandi um framhald GATT-samninganna

Viðskiptastríð í stað

gffurlegs ávinnings?

STJÓRNVÖLD í Bandaríkjunum tilkynntu síðastliðinn fimmtu-

dag, að frá og með 5. desember yrði settur 200% refsitollur á

ýmsa landbúnaðarvöru frá Evrópubandalagsrikjunum. Var þessi

ákvörðun tekin eftir að viðræður Bandaríkjamanna og Evrópu-

bandalagsins, EB, um nýjan GATT-samning fóru út um þúfur i

síðustu viku og eins og nú horfir stefnir f viðskiptastríð, sem

haft getur alvarleg áhrif um allan heim. Raunar vilja fáir trúa,

að svo hörmulega takist tíl þvi að talið er, að GATT-samnmgur-

inn, eihs og hann liggur að mestu fyrir, muni auka heimsviðskipt-

in um allt að 200 milljarða dollara á ári og binda lfldega enda

á samdráttarskeiðið í efnahagslífinu. Þrátt fyrír þennan gífur-

lega ávinning strandaði samningurinn á ágreiningi um niður-

greiðslur EB á fræolíu.

GATT eða Almenna samkomu-

lagið um tolla og viðskipti (Gener-

al Agreement on Tariffs and

Trade) er frá árinu 1947 og mark-

miðið hefur frá upphafi verið að

stuðla að auknu viðskiptafrelsi og

viðskiptum landa í millum. Voru

aðildarþjóðirnar 23 í fyrstu en eru'

nú 108 að tölu. í áranna rás hafa

óhjákvæmilega orðið ýmsar breyt-

ingar á samkomulaginu rás og

fyrir sex árum hófust viðræður,

Urúgvæ-lotan svokallaða, um nýj-

an GATT-samning. Hafði verið

stefnt að því að ljúka þeim fyrir

tveimur árum en ágreiningur um

landbúnaðarmál, einkum ósveigj-

anleg       stefna

Frakka í þeim

efnum,    virðist

nú     ætla     að

steypa   þjóðun-

um   út   í   við-

skiptastríð með

ófyrirsjáanleg-

um afleiðingum

fyrir efnahagslífíð í heiminum.

íhaldsömustu útreikningar gera

ráð fyrir, að heimsviðskiptin muni

aukast til frambúðar um 100 millj-

arða dollara í kjölfar nýs GATT-

samnings en aðrir reikna með allt

að 200 milljörðum. Það er þó sama

við hvora tóluna er miðað, nýr

samningur yki hagvöxt um allan

heim og sérstaklega í fátækustu

ríkjunum.

Hagsmunir fransks

landbúnaðar

Ágreiningurinn um landbúnað-

armálin hefur aðallega staðið milli

Evrópubandalagsins og Bandaríkj-

anna, sem krefjast þess, að EB

dragi verulega úr miklum niður-

greiðslum og útflutningsuppbót-

um. George Bush Bandaríkjafor-

seti batt lengi vonir við, að nýr

samningur yrði til að hjálpa upp á

í kosningabaráttunni og kannski

er það skýringin á miklum samn-

ingsvilja bandarísku fulltrúanna

undanfarið en hitt er svo aftur

annað mál, að Bandaríkjamenn

munu hagnast mest á nýju GATT-

samkomulagi. Það er því þeirra

hagur að komast að einhverri

málamiðlun.       Evrópubandalagið

hefur hins vegar dregið fæturna í

þessu máli vegna Frakka. Fransk-

ir bændur eru æfareiðir vegna

þeirra umbóta, sem gerðar voru á

sameiginlegri landbúnaðarstefnu

EB-ríkjanna í maí sl., og þeir halda

því fram, að með nýjum GATT-

samningi yrðu kjör þeirra skert

enn meira.

Það er ekkert nýtt, að einstakar

stéttir eða sérhagsmunahópar taki

þrönga stundarhagsmuni fram yfír

almannaheill en það alvarlega er,

að franska stjórnin og raunar

stjórnarandstaðan líka virðast

sammála bændunum jafnvel þótt

franskt efnahagslíf muni hagnast

verulega á nýj-

baksvto

efiirSvein Sigurdsson

um         GATT-

samningi.

Bændur og þeir,

sem landbúnaði

tengjast,      eru

hins          vegar

öflugur   þrýsti-

hópur f Frakk-

landi og það eru þingkosningar í

mars næstkomandi.

Féð sótt til neytenda

Landbúnaðarmálin hafa tafið

GATT-viðræðurnar frá upphafí og

kemur það ekki á óvart. Áratugum

saman hafa ríkisstjórnir víða um

heim haft lögmálið um framboð

og eftirspurn að háði og spotti

með niðurgreiðslum, verndartoll-

um, kvótum bg alls konar einokun-

arstarfsemi í landbúnaði. Það er

ekki til sú atvinnugrein í heimin-

um, sem hefur verið losuð jafn

rækilega undan áhrifum markaðs-

aflanna.

Áætlað hefur verið, að neytend-

ur í iðnríkjunum verði að greiða á

ári hverju 300 milljarða dollara,

um 17.400 milljarða ÍSK., í skött-

um og óeðlilega háu verði til bænda

og þótt tekið sé tillit til þess hluta

af þessari upphæð, sem er beinar

tekjur bænda, þá standa samt eft-

ir 100 milljarðar dollara eða um

5.800 milljarðar ÍSK.

Deilur Bandaríkjastjórnar og

EB hafa aðallega snúist um korn-

ræktina og þær umbótatillögur,

sem Arthur Dunkel, framkvæmda-

stjóri GATT, setti fram á síðasta

ári. Hann lagði til, að EB lækkaði

framleiðslustyrkina um 20% og

útflutningsbætur um 36% og flytti

auk þess út 24% minna magn af

niðurgreiddri kornvöru. Banda-

ríkjamenn féllust á þessar tillögur

en EB svaraði með því að leggja

til breytingar á sameiginlegri land-

búnaðarstefnu bandalagsins. Fól-

ust þær í því að breyta framleiðslu-

styrkjunum í beinar greiðslur til

bænda.

Bandaríkjamenn brugðust við

þessu með því að benda á, að þetta

væri bara orðaleikur, sem hefði

kannski einhver áhrif í þá átt að

draga úr framleiðslu en ekki sem

neinu næmi. Um þetta stóð í stappi

lengi erí í síðasta mánuði var kom-

ist að samkomulagi um, að þessa

deilu mætti leysa. Koma þar til

greina nokkrar leiðir.

Niðurgreidd samkeppni

Annað mál og erfiðara viður-

eignar er deilan um olíufræjafram-

leiðsluna í EB-ríkjunum en úr fræj-

unum er meðal annars unnin

matarolía, smjörlíki og dýrafóður.

Er hún í beinni samkeppni við soja-

baunaframleiðsluna í Bandaríkjun-

um en að sjálfsögðu eiftgöngu

vegna mikilla niðurgreiðslna. Með

Úrúgvæ-lotunni voru kornræktin

og ýmis önnur landbúnaðarfram-

leiðsla í fyrsta sinn færð undir lög-

sögu GATT en nokkuð er. um liðið

síðan hún var látin ná til olíufræj-

anna. Hefur Bandaríkjastjórn í

tvígang kært EB-ríkin fyrir að

brjóta GATT-samkomulagið með

óhóflegum niðurgreiðslum á olíu-

fræin og í bæði skiptin var dæmt

gegn EB.

Bandaríkjamenn krefjast þess,

að EB minnki olíufræjaframleiðsl-

una um helming á sex árum en

EB vill ekki fallast á svo mikinn

niðurskurð. Það er hér sem hnífur-

inn stendur í kúnni og eins og stað-

an er nú skellur á viðskiptastríð

milli Bandaríkjanna og EB 5. des-

ember nk. verði ekki búið leysa

deiluna fyrir þann tíma.

Talsmenn EB segjast nú binda

vonir sínar við, að Bill Clinton,

verðandi Bandaríkjaforseti, geti

höggvið á hnútinn en mestu skipt-

ir þó, að vitinu verði komið fyrir

Frakka. Margir telja, að andstaðan

við nýjum GATT-samningi sé

miklu minni í Frakklandi en þar-

lendir stjórnmálamenn hafa talið

sér trú um og sumir bændur von-

ast raunar eftir samningnum. Vín-

og ostaframleiðendur sjá fyrir sér

nýja markaði og svo er einnig um

nautakjöts- og kjúklingaframleið-

endur. Nýr GATT-samningur yrði

hins vegar „dauðadómur" yfir

skuldum vöfnum smábændum í

kronræktinni.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
26-27
26-27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52