Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 256. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						6   FRÉTTIR/INNLENT

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 8. NÓVEMBER 1992

AF INNLENDUM

VETTVANGI

ÓMAR FRIÐRIKSSON

Heildarskuldir sjávarútvegsins komnar í 92,3 milljarða króna

Skuldirnar hækkuðu um

milljarð kr. á 3 mánuðum

við stöðuna 30. september og hafa

þær lækkað um 600 milljónir króna

frá 30. júní sl.

Veðhæfni rýrnar

Heildareignir sjávarútvegsins

voru bókfærðar um 133 milljarðar

kr. i árslok 1990 og 135 milljarðar

í lok síðasta árs. Um seinustu ára-

mót var húftryggingamat físki-

skipa lækkað um 3,5 milljarða kr.

eða úr 60,7 millj. í 57,2 millj. Nýfj-

árfestingar í skipaflotanum eru

taldar nema rúmlega 5 milljörðum

á árinu en að teknu tilliti til 4,7%

afskrifta áætlar hagfræðideild

Seðlabankans að eignastaða sjáv-

arútvegsins á

þessu ári sé

134-135 millj-

arðar kr.

Veðhæfni

kvótans rýrn-

ar um sömu

krónutölu og

kvótaskerð-

Heildarskuldir sjávarútvegsins

1988-92                                     912

SS.OmffljatSatktóna

Heimlid: HagfraaAktðild Seðlabantais, qéðhagsstoíiuír* og Hagdeild ASl

HEILDARSKULDIR sjávarútvegsins í dag nema 92,3 millj-

örðum króna samkvæmt nýrri samantekt hagfræðideildar

Seðlabanka íslands en uppgjörið miðast við 30. september

sl. Hafa skuldirnar hækkað um rúmlega einn milljarð króna

frá 30. júní sl. þrátt fyrir 2,7 milljarða kr. greiðslur inni-

stæða úr Verðjöfnunarsjóði sjávarútvegsins í sumar. Skuld-

ir sjávarútvegsins við innlánsstofnanir nema 39,6 milljörð-

um, skuldir við fjárfestingarlánasjóði nema 23,8 miHjörð-

um, skuldir við Atvinnutryggingasjóð 7,2 milljörðum og

samtals nema heildarskuldir sjávarútvegsins við lánakerfið

73,1 milljarði kr. Áætlað er að skuldir sjávarútvegsfyrir-

tækja utan lánakerfisins, þ.e. viðskiptaskuldir, nemi 19,2

milljörðum.

Af heildarskuldum sjávarútvegs-

ins eru um 52 milljarðar í erlendri

mynt. Af heildarskuldum sjávarút-

vegsins við bankakerfið og fjárfest-

ingarlánasjóði eru rúmlega 70%

lána gengistryggð og tæplega 20%

verðtryggð lán. Ef koma á afkomu

greinarinnar í núllstöðu með lækk-

un gengis þyrfti að lágmarki um

20% gengisfellingu sem myndi

hækka höfuðstól lánanna um 12-14

milljarða í það minnsta.

Á gjaldþrotabraut

Jón Baldvin Hannibalsson ut-

anríkisráðherra hélt því fram á

aðalfundi LÍÚ á dögunum að 20

milljarðar af skuldum sjávarút-

vegsins væru í raun tapað fé, sem

á endanum myndi lenda á skatt-

borgurum landsins, þar sem skuld-

irnar lægju fyrst og fremst hjá rík-

isstyrktum fjárfestingarlánasjóð-

um og ríkisbönkum. Þorsteinn

Pálsson         sjávarútvegsráðherra

sagði í ræðu á sama fundi að ætla

mætti að fyrirtæki með fimmtung

eða fjórðung umsvifa í sjávarút-

vegi, sem eiga í mestum erfiðleik-

um, skulduðu 25 til 30 milljarða

króna og að vafalítið tapaðist mik-

ill hluti þeirra.

Hagfræðingar sem talað var við

voru ekki á einu máli um þetta og

sagði Þórður Friðjónsson, forstjóri

t^jóðhagsstofnunar, mjög erfítt að

komast að vafalausri niðurstöðu

um fjölda fyrirtækja sem væru í

raun gjaldþrota. Þetta veltur á

endanum á mati lánastofnana á

veðum og eignastöðu fyrirtækj-

anna, rekstrarhorfum og hvort

ákveðið verður að halda áfram að

fjármagna fyrirtæki enda þótt þau

séu á heljarþröm.

Þröstur Ólafsson, annar tveggja

formanna nefndar um endurskoðun

fiskveiðistefnunnar, sagði að tap-

aðar skuldir fyrirtækja sem haldið

væri gangandi, þrátt fyrir að þau

væru í raun komin í þrot, næmu

svipaðri upphæð og fram kom í

málí Jóns Baldvins. Þjóðhagsstofn-

un skilaði nefndinni skýrslu um

skulda- og greiðslustöðu sjávarut-

vegsfyrirtækja í febrúar sl. þar sem

m.a. kom fram að 59% fyrirtækja

væru á gjaldþrotabraut og ættu

vart fyrir afborgunum lána og

vöxtum. Þótt afborgunartími lang-

tímalána fyrirtækja yrði lengdur

úr um 6 árum í 8,5 ár ættu um

45% fyrirtækjanna við áframhald-

andi greiðsluerfiðleika að etja.

{ nýrri úttekt hagdeildar ASÍ á

uppgjöri Þjóðhagsstofnunar á af-

komu sjávarútvegsins á árinu 1991

segir að á því ári hafi fyrirtæki

með tæplega 60% af veltunni í sjáv-

5 milh'arðar í ný fiskiskip

47,3 milljarðar af erlendum

skuldum sjávarútvegsins eru við

innlánsstofnanir og fjárfestingar-

lánasjóði, gengistryggð lán At-

vinnutryggingasjóðs nema 2,4

milljörðum og endurlán ríkisins

nema á annan milljarð króna. Ekki

liggja fyrir upplýsingar um í hvaða

myntum erlend lán sjávarútvegsins

eru en til samanburðar má benda

á að um helmingur heildarskulda

þjóðarbúsins erlendis eru í banda-

25,2 milljarðar hjá

Landsbankanum

Skuldir sjávarútvegsins við

banka og sparisjóði námu 39,6

milljörðum króna 30. september sl.

Þar af námu innlend lán 19 millj-

örðum en endurlán erlendra lána

20,6 milljörðum.

Landsbank-

VeríttyggS

Eíginfjárhiutf ali sjávarútvegsfyrirtækja

Úf úrtaki Þjóðhagsstofriunar fyrit 1991

Eigiðféaf    Fjöldi   Eigiðféaf

eignum

alls

<-20%

-20--10%

-10-  0%

0-10%

10-20%

20-30%

30-40%

40-50%

>50%

Samtals:

fýrir-    eignum

Erils

-54,2%

-13,1%

-2,9%

4,5%

14,0%

25,3%

35,0%

44,6%

61,8%

16,3%

21

13

15

22

26

14

21

12

20

164

Hlutfall

af

eignum

3,9%

8,2%

11,9%

13,0%

19,0%

13,7%

11,5%

14,3%

4,4%

100%

Hagnaður

eða tap

aftekjum

-12,9%

-9,1%

-7,4%

-9,4%

-3,8%

1,4%

1,9%

1,6%

3,4%

-3,1%

arútvegi verið rekin með tapi sem

nam að meðaltali 8,7% af tekjum.

Skuldastaða þeirra sé mjög slæm

og eigið fé nánast uppurið í árslok.

„ ... fjórðungur fyrirtækjanna

sem var með um 15% af framleiðsl-

unni var þegar á árinu 1991 rekinn

með 19% tapi. Skuldir þessara fyr-

irtækja voru tæplega 50% hærri

en tekjur þeirra og eigið fé alger-

lega uppurið. Gera má ráð fyrir

að næsti fimmtungur fyrirtækj-

anna sem á síðasta ári var rekinn

með 8% tapi að meðaltali og var í

svipaðri skulda- og eiginfjárstöðu,

lendi einnig í verulegum vandræð-

um. Samtals skulduðu þessi fyrir-

tæki (en þau eru 45% af fjölda

fyrirtækja með um 35% af velt-

unni) 25 milljarða kr. í árslok

1991," segir í skýrslu hagdeildar

ASÍ.

Ný samantekt Þjóðhagsstofn-

unar um dreifingu eiginfjárhlutfalls

164 sjávarútvegsfyrirtækja í sér-

stöku úrtaki fyrir árið 1991 leiðir

í ljós að stór hluti fyrirtækja eða

tæplega þriðjungur voru með nei*

kvæða eiginfjárstöðu og voru sam-

tímis rekin með tapi, sem nam að

meðaltali tæplega 10% af tekjum

þeirra (sjá töflu). Hlutfall eigin fjár

21 fyrirtækis var að meðaltali nei-

kvætt um 54,2% af heildareignum

og þau rekin með um 13% tapi að

jafnaði. Ásgeir Daníelsson hag-

fræðingur hjá Þjóðhagsstofnun

bendir á að hjá fyrirtækjum sem

eiga lítið eigið fé og bera miklar

skuldir séu vaxtagreiðslur mjög

stór kostnaðarliður sem leiði til,

mun verri afkomu. Sum fyrirtækj-

anna hafi einnig verið í taprekstri

ár eftir ár og þannig gengið á eign-

ríkjadölum, 30% í þýskum mörkum,

10% japansk jen, 6% svissneskir

frankar og 1,6% í pundum.

Heildarskuldir sjávarútvegsins

námu 89,6 milljörðum um seinustu

áramót. Talið er að skuldastaðan

hafi hríðversnað á fyrstu mánuðum

ársins en sl. vor var ákveðið með

lögum að greiða út innistæður sjáv-

arútvegsfyrirtækja í Verðjöfnunar-

sjóði til draga úr skuldum við

banka, sjóði, sveitarfélög og við-

skiptaaðila. Einnig tóku stjórnvöld

ákvörðun um að lengja lán At-

vinnutryggingasjóðs og fella niður

afborganir í tvö ár og lengja láns-

tímann að sama skapi. Þá varð

Fiskveiðasjóður við tilmælum sjáv-

arútvegsráðuneytisins um skuld-

breytingar fyrirtækja í tengslum

við hagræðingaraðgerðir.

30. júní sl. hafði höfuðstóll

skulda sjávarútvegsins hækkað í

91,2 milljarða og 30. september

voru skuldirnar komnar í 92,3 millj-

arða en þá var lokið greiðslum úr

Verðjöfnunarsjóði. Að sögn Helga

Ólafssonar hjá hagfræðideild

Seðlabankans er ekki orðið ljóst

hversu stór hluti þessara greiðslna

fór til að greiða niður skuldir en

hagdeild Alþýðusambandsins gerir

ráð fyrir að heildarskuldir sjávarút-

vegsins verði komnar í 95 milljarða

kr. um næstu áramót og hafa þær

þá hækkað um á sjötta milljarð kr.

frá áramótum. Þá verður að taka

með í reikninginn mikla fjárfest-

ingu í frystiskipum á árinu en

áætlað er að hún nemi um fimm

milljörðum króna á árinu. Þjóð-

hagsstofnun áætlar í þjóðhagsspá

sinni hartnær 60% aukningu fjár-

festingar útgerðarfyrirtækja, að-

allega vegna kaupa frystiskipa.

inn hefur 65-70% af lánaviðskipt-

um sjávarútvegsfyrirtækja við innl-

ánsstofnanir og þar með talið eru

mest öll afurðalánaviðskipti sjávar-

útvegsins í landinu. Heildarupphæð

útlána bankans til sjávarútvegsins

nemur 25,2 milljörðum króna.

Hlutfall innlendra lána bankans er

24% eða um 6 milljarðar króna en

76% eru erlend endurlán og gengis-

bundin afurðalán. Hlutdeild ann-

arra banka er mun minni. íslands-

banki er talinn með um 15% lána,

Búnaðarbanki rumlega 10% og

sparisjóðirnir minna.

23,8 milljarðar af skuldum sjáv-

arútvegsins eru við fjárfestingar-

Iánasjóði. Samkvæmt yfírliti Seðla-

bankans yfir skuldastöðuna 30.

júní námu skuldir við Fiskveiðasjóð

15 milljörðum en talið er að inn í

þá tölu vanti hluta af endurlánum

sjóðsins. í árslok 1991 átti Fisk-

veiðasjóður 21 milljarð kr. í úti-

standandi lánum, þar af voru 16,7

milljarðar í fiskiskipum en 3,9 millj-

arðar fasteignalán.

Þá voru 5 milljarðar af skuldum

sjávarútvegsins í Byggðasjóði 30.

júní og um hálfur milljarður hjá

ríkisábyrgðasjóði. Skuldir við At-

vinnutryggingasjóð eru taldar

nema 7,2 milljörðum kr., eignale-

igulán nema um einum milljarði

og beinar lántökur einkaaðila er-

lendis 1,5 milljarði kr. Hagfræði-

deild Seðlabankans áætlar að heil-

arskuldir sjávarútvegsins við lána-

kerfið nemi þannig 73,1 milljarði

kr.

Loks er áætlað að 19,2 milljarð-

ar af skuldum sjávarútvegsins séu

utan lánakefisins, þ.e. einkum við-

skiptaskuldir s.s. við olíufélög,

tryggingafélög og fleiri aðila miðað

eigna- -

rýrn-

unar í

landi.

Fasteignaverð

lækkar og þar með

mínni tryggingar fyrir lánum.

Ýmsir viðmælendur blaðsins

bentu á að bókfært verð sé yfir-

leitt nokkru lægra en vátrygginga-

verðmæti eignanna en mestu máli

skipti að söluverðmæti eignanna

gæti svo verið allt annað og minna.

Asgeir Daníelsson sagði að búast

mætti við að aðeins brot af trygg-

ingaverðmæti eigna fengist á opn-

um markaði ef fyrirtæki færu á

hausinn og yrðu seld á uppboði.

Helst að kvótinn yrði einhvers virði

en þó mætti einnig efast um virði

hans þar sem dregið hefur úr kvó-

takaupum að undanförnu. Þröstur

Ólafsson sagði að almennt mætti

ætla að mjög lítið fengist fyrir fyr-

irtæki sem yrðu gjaldþrota nema

þá kvótann þegar um útgerð væri

að ræða en eignir fískvinnslu gætu

oft talist nánast verðlausar.

Þá mun hrikta í stoðum

fjármálakerfisins

Samkvæmt upplýsingum mínum

komst Landsbankinn að þeirri nið-

urstöðu sl. vor að 6-7% útlána

bankans til sjávarútvegsins lægju

hjá fyrirtækjum sem væru komin

á heljarþröm og þeim hefði fjölgað

á síðustu mánuðum. Um seinustu

áramót námu töpuð útlán innláns-

stofnana 2,1 milljarði kr, en fram-

lög á afskriftasjóði hafa stóraukist.

í nýlegu yfirliti Hagtalna mánaðar-

ins kemur fram að sé útlánahætta

banka og sparisjóða rétt metin voru

um 5,7 milljarða útlánatöp í vænd-

um um síðustu áramót. Þar vegur

versnandi afkoma sjávarútvegsins

efalaust þungt. Framlag á af-

skriftareikning Fiskveiðasjóðs nam

samtals tæplega 600 millj. kr. í lok

síðasta árs. Islandsbanki lagði 1

milljarð kr. í afskriftareikning á

fyrstu 8 mánuðum ársins og Bún-

aðarbankinn 360 millj. á sama tíma

og hefur hækkað um 880 millj. frá

áramótum.

Bankarnir búa sig þannig undir

veruleg töp á næstu mánuðum.

Hagdeild ASÍ telur að fyrirtæki

með rúmlega þriðjung veltunnar í

sjávarútvegi séu í bráðri hættu,

heildarskuldir þeirra nemi 30 millj-

örðum á sama tíma og eigið fé sé

talið innan við hálfur milljarður.

Við gjaldþrot megi reikna með að

lágmarkstap yrði yfír helmingur

skulda eða 15-20 milljarðar sem

myndu falla á þjónustufyrirtæki,

banka, sveitarfélög og ríki. Þröstur

Ólafsson segir að ef ekki verði tek-

ið skipulega á þessum málum,

hvort sem skuldir sem myndu tap-

ast nemi 15, 20 eða 25 milljörðum,

muni hrikta mjög alvarlega í stoð-

um íslenska fjármálakerfisins.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
26-27
26-27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52