Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 256. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 8. NÓVEMBER 1992

11

Atvinnuleysistryggingasjóðs segir

gott starf unnið í nefndunum. Þeg-

ar rætt sé um að svartir sauðir séu

innan um á atvinnuleysisskrá, sé

bölvaldurinn fyrst og fremst svarti,

markaðurinn. Á meðan fólk geti

unnið svart, sé erfitt að koma í veg

fyrir að menn þiggi bætur án þess

að eiga á því rétt. Þá megi einnig

nefna ósamræmi í framfærslu, á

meðan hún sé ekki hin sama, t.d.

á atvinnuleysisbótum og elli- og

örorkubótum, sé alltaf möguleiki á

að fólk sæki í þær bæturnar sem

séu hærri.

Eru allir að leita sér að vinnu?

Jón H. Magnússon, lögfræðingur

hjá VSÍ, á sæti í stjórn Atvinnuleys-

istryggingasjóðs. Hann segir dæmi

þess á fleiri en einum stað á land-

inu þar sem atvinnuleysi var mikið,

að þegar mörg atvinnutækifæri

buðust, hafi fjöldi fólks horfið af

skrá án þess að þiggja vinnu, vísa

fram vottorðum eða hafa aðrar gild-

ar ástæður til. „Þetta er vísbending

um að ekki séu allir að leita sér

að vinnu sem skráðir eru atvinnu-

lausir en við höfum engar sannanir

fyrir því. Við vildum gjarnan vita

hvernig á þessu stendur og leitum

skýringa."

Um slík tilfelli segist Gunnar

Helgason telja að ef hópi fólks yrði

boðin vinna, mætti gera ráð fyrir

að um 70%-75% myndu þiggja

vinnuna en 25-30% myndu hafna

henni af ýmsum ástæðum, m.a.

vegna heilsufars og annarra

ástæðna.

Ströng viðurlög

Þess eru dæmi að fólk hafi stund-

að „svarta" vinnu og jafnframt ver-

ið á atvinnuleysisbótum. Margrét

Tómasdóttir deildarstjóri hjá

Tryggingarstofnun hefur umsjón

með Atv'innuleysistryggingasjóði.

Hún segir fá mál um bótasvik hafa

komið upp á borð sjóðsins, þó hafa

nokkur gert það á síðustu 3-4 mán-

uðum. „Það er ákvæði í lögunum

sem segir að sá sem reyni að afla

sér bóta með því að gefa rangar

eða villandi upplýsingar um hagi

sína, missi rétt til bóta. Fyrsta bro.t

varðar missi í 2 mánuði en ítrekað

brot í eitt ár. Úthlutnarnefnd úr-

skurðar um missi bótaréttar af

þessum sökum en úrskurðum henn-

ar má skjóta til stjórnar sjóðsins,

sem úrskurðar endanlega um málið.

I þeim tilfellum sem þetta kemur

upp, þarf sá atvinnulausi að láta

skrá sig í tvo .mánuði án bóta og

síðan jafnlangan tíma og hann hef-

, ur þegið atvinriuleysisbætur með

vinnu. Þetta eru því ströng viður-

lög."

Margrét segir það mjög slæmt

að fólk grípi til þess að vinna svart,

hvort sem það þiggi atvinnuleysis-

HVAÐ ER FENGIÐ?

ÞEIR foreldrar sem skrá sig eínstæða þótt þeir séu í sambúð,

fá mæðra- og feðralaun, hærri barnabætur og barnabótaauka,

auk þess sem slík skráning getur haft áhrif á námslán, vaxtabæt-

ur, aðgang að félagslega húsnæðiskerfinu og síðast en ekM sist,

aðgang að dagvistarheimilum og lækkun dagvistargjaida.

Mæðralaun með einu barni

nema 4.732 kr. Með

tveimur börnum 12.398 kr og

21.991 með þremur börnum.

Mánaðarlegar          greiðslur

barnabóta og barnabótaauka til

einstæðs foreldris vegna barns

undir 7 ára aldri eru 13.001 kr.

en 10.591 kr. til hjóna. Ef barn-

ið er eldra en sjö ára lækka

barnabætur og barnabótaauki

tii hjóna í 8.181 kr. á mánuði

en helst óbreytt hjá einstæða

foreldrinu.

Séu forsendur þær að mán-

aðarlaun hjóna séu 200.000 kr.

en einstæðs foreldris 90.000

kr., fá hjónin engan barnabóta-

auka. Munurinn á mánaðar-

greiðslum með einu barni undir

7 ára verður fimmfaldur. Hjónin

fá 3.150 kr. í barnabætur en

einstæða foreldrið 15.702 kr. í

barnabætur, barnabótaauka og

mæðralaun. Sé barniðeldra en

7 ára verður munurinn enn

meiri, eða nærri 22-faldur.

Hjónin fá 741 kr. á mánuði f

barnabætur en einstæða foreldr-

ið fær 15.702 á mánuði í barna-

bætur, barnabótaauka og

mæðralaun.

Þjóðhagsstofnun reiknaði út

aukningu á ráðstöfunartekjum

hjóna við málamyndaskilnað. Ef

tekið er dæmi af foreldrum með

eitt barn yngra en 7 ára, aukast

ráðstöfunartekjur frá 3,4% upp

í 6,9% við málamyndaskilnað ef

reiknað er með að tekjulægra

foreldrið hafi barnið á framfæri.

Ef barnið er eldra en 7 ára eykst

ávinnmgurinn og er 4,3%—9,3%.

Ef börnin eru tvö, annað undir

7 ára aldri, hitt yfir, er aukning

ráðstöfunartekna á biiinu

8,4%—18,1%, mest hjá þeim sem

hafa lágar tekjur. Ef bæði börn-

in eru eldri en 7 ára eykst mun-

urinn enn og verður

8,5%-18,5%.

Auk þess að njóta forgangs

að dagvistun greiða einstæðir

foreldrar lægri dagvistunar-

gjðld. Þeir greiða 8.600 kr. fyrir

heilsdags leikskólarými en hjón

og sambýlisfólk greiða 14.400.

Ef bam einstæðs foreldris er hjá

dagmömmu,            niðurgreiðir

Reykjavíkurborg muninn á

kostnaði hjá dagmömmu og ieik-

skóla. Heilsdagvist hjá dag-

mðmmu kostar 25-30.000 á

mánuði.

Hjá námsmönnum sem eru

giftir eða í sambúð, koma 50%

af tekjum maka umfram ákveðið

mark, til frádráttar námslána.

Markið er tæp 590.000 hjá barn-

lausum hjónum og um 700.000

hjá hjónum með eitt barn. Með

rangskráningu vinnst það að

tekjur maka hafa engin áhrif

og viðbót við framfærslu hækk-

ar úr 20% fyrir hvert barn, í 40%

fyrir fyrsta barn og 35% fyrir

hvert barn umfram eitt.

hálsmeiðsli. Árið 1982 leiddu 13% slysa sem tilkynnt

voru til tryggingafélaga til varanlegrar örorku en árið

1989 voru þau orðin 33%. „Við höfum ekki skýringu

á þessari aukningu. Það er mögulegt að áður hafi

þeir sem slösuðúst látið hjá líða að tilkynna meiðsli

og að nú séu menn meðvitaðri um rétt sinn en áður.

Það hefur færst aukin harka í kröfugerð þegar slys

verða og ég er ekki frá því að það sé yngra fólkið sem

sé bíræfnara. Við erum einnig smeykir um að einhverj-

ir geri sér upp ýmis konar meiðsli, meðvitað og ómeð-

vitað. Þessi slys er ákaflega erfitt að meta þar sem

læknar eiga oft í erfiðleikum með að greina háls-

meiðsli," segir Ingvar Sveinbjörnsson.

1 Arinbjörn Sigurgeirsson, telur lækna í sumum tilvik-

um gefa út læknisvottorð um meiðsli, sem erfitt eða

jafnvel ómögulegt sé fyrir þá að sannreyna. Þeir telji

sig verða að taka orð sjúklings gild og gefa út vottorð

á þau þó að engin leið sé að staðfesta sannleiksgildið.

Þetta geti skipt öllu máli um það hvort takist að sanna

éða afsanna svik þegar aðrar upplýsingar bendi sterk-

lega til að sjúklingurinn fari með rangt mál. Telur

Arinbjörn að þegar læknir getur engan veginn stað-

fest meiðsli, sé réttara að hann skrái það sem sjúkling-

ur hans segir og reyni síðan að leggja faglegt mat á

orð hans í stað þess að gera þau að sínum. Segi menn

lækni ósatt til um meiðsli og fái vottorð, geti það jafn-

gilt ávísun á peginga.

Lög brotin fyrir litl.tr fjárhæðir

Ingvar segir þá vera allmarga, sem brjóti lög, jafn-

vel fyrir litlar fjárhæðir. Slíkt hafi hingað til ekki tal-

ist eins mikið vandamál og erlendis en tryggingasvik

færist sífellt í vöxt, svo og hversu bíræfið fólk sé.

„Það er ákveðinn hópur fólks sem stundar trygginga-

svik og í hann bætast sífellt nýir liðsmenn," segir Ingv-

ar.

„Tryggingamál eru flókin og starfsfólk félaganna

þarf að fást við ótrúlegustu hluti í starfi sínu. Vanir

starfsmenn verða smám saman allgóðir mannþekkjarar

og þeir iæra líka að fara varlega. Enda verður að

gæta þess að styggja ekki fólk, þó að athuga þurfi

mál þess nánar," segir Arinbjörn.

Skipta svikin máli?

Svo má spyrja sem svo, skipta tryggingasvik máli?

„Auðvitað koma þau fyrst og fremst niður á hinum

heiðarlegu viðskiptavinum tryggingafélagana. Trygg-

ingar eru í eðli sínu dreifmg áhættu. Allir borga í sjóð,

sem síðan gréiðir tjón þeirra sem í hann greiða. Ið-

gjöld eru miðuð við ákveðið hlutfall og tryggingasvik

hækka þetta hlutfall sem hlýtur að leiða til hækkaðra

iðgjalda í þeim geira sem svikið var út úr," segir Arin-

björn. „Ég vil hins vegar taka það fram að langflestir

tryggingatakar eiga fullan rétt á þeim bótum sem

þeir fá, þrátt fyrir að gallar svörtu sauðanna hafi ver-

ið tíundaðir hér. Við erum ekki að reyna að koma í

veg fyrir að fólk fái bætur, heldur að hafa upp á svikur-

um. Það er í raun óþolandi að þeir sem svíki út úr

tryggingum, komist upp með það og þeir sem líði fyr-

ir það séu hinir heiðarlegu."

bætur eður ei, þar sem það fólk þá

algerlega réttindalaust, komi eitt-

hvað upp á. „í svona slæmu árferði

skilur maður að fólk reyni að verða

sér úti um aukatekjur en það verð-

ur að hafa það í huga að slíkt get-

ur kostað það svo mikið, fari eitt-

hvað úrskeiðis."

Erfitt að svíkja út úr

Félagsmálastofnun

Ekki hafa allir skjólstæðingar

Félagsmálastofnunar Reykjavíkur-

borgar hreina samvisku. Gísli Páls-

son, fjármála- og rekstrarstjóri

stofnunarinnar telur þó að þeir sem

reyni að hafa fé af stofniminni séu

mjög fáir, jafnvel færri en hjá öðr-

um stófnunum af svipuðum toga. Á

síðastliðnu einu og hálfu ári, voru

5 mál kærð. „Við getum auðvitað

ekki verið í hlutverki rannsóknar-

lögreglu, en við athugum umsóknir

sem okkur berast og reynum að

kanna hvort þar er rétt farið með.

Þá koma einstöku sinnum upp dæmi

þar sem við komumst að því að

fólk hafi annaðhvort svikið út fjár-

hagsaðstoð eða reynt það, með

skjalafalsi eða þvíumlíku. Slík mál

kærum við til Rannsóknarlögreglu

ríkisins."

Meðal þess sem fólk reynir, er

að falsa húsaleigusamninga og

falsa undirskriftir. í flestum tilvik-

um sem upp komast, tekst að koma

í veg fyrir greiðslur til fólks. „Þá

er það vafalaust til að fólk segi

ekki satt um hjúskaparstöðu sína

en það er nær ógjörningur fyrir

okkur að fylgjast með henni. Reglur

stofnunarinnar um styrki eru flókn-

ar og þeir sem segja ranglega til

um heimilisaðstæður sínar, græða

ekki alltaf, þó að við komumst ekki

að því."

Gísli segir kerfi Félagsmálastofn-

unar svo flókið, að jafnvel svokall-

aðir kerfiskafarar eigi erfitt með

að læra á það. „Það er vissulega

til fólk sem reynir en við könnum

mál skjólstæðinga okkar vandlega

og reglur okkar eru stífar hvað

varðar framvísun gagna. En auðvit-

að sleppa einhverjir, það er ekki til

það kerfi sem hægt er að koma í

veg fyrir að verði misnotað," segir

Gísli.

Skattsvik

Þeir eru vissulega til sem ekki

aðeins svíkja undan skatti, heldur

stæra sig af því. Meðal þess sem

menn stunda má telja nótulaus við-

skipti og önnur virðisaukaskattsvik,

framvísun of hárra risnureikninga,

telja tekjur ekki fram til skatts og

svo framvegis. „Fólki detta ótrúleg-

ustu hlutir í hug," segir Ásgeir

Heimir Guðmundsson, deildarstjóri

rannsóknardeildar Ríkisskattstjóra.

Hann vill fara varlega í að nefna

dæmi um svik, enda væri það vatn

á myllu skattsvikara og myndi

sennilega leiða til fjölgunar í félagi

íslenskra skattsvikara. „Það þarf

að halda áróðursherferð gegn skatt-

svikum við, því mörgum virðist

finnast það allt í lagi þó verið sé

að koma skatti undan. Einnig getur

almenningur getur verið varðbergi

með því að taka t.d. alltaf nótur

og strimla fyrir því sem keypt er.

Svo og að tilkynna um þau skatt-

svik sem fólk hefur veður af," seg-

ir Ásgeir Heimir.

Erfitt er að gera sér grein fyrir

hver algengustu skattsvikin eru en

þau þekktustu eru vanmat átekj-

um, segir Guðmundur Guðbjarnar-

son, skattrannsóknarstjóri. Þá

nefnir hann nótulaus viðskipti og

það að hlutirnir séu kallaðir öðrum

nöfnum. „Þá á ég t.d. við bíla-

styrki, en margir telja býsna mikið

fram til frádráttar vegna þeirra.

Þá hefur einyrkjum fjölgað mikið

og ótrúlegustu verk eru unnin í

lausavinnu, í sumum tilfellum til

að fá rétt til að draga frá kostnað."

Þeir sem reka fyrirtæki eða vinna

sjálfstætt eru í betri aðstöðu en

aðrir að koma fjármunum undan

skatti enda verða þeir meðal þeirra

Sem sæta munu hertu skattaeftirliti

á næstu mánuðum. Unnið verður

að eftirlitinu með samræmdum

hætti um land allt en ríkisskatt-

stjóri kynnti aðgerðirnar fyrir rúmri

viku.

SJÁNÆSTUSÍÐU

Hinir geysivinsælu

SPARIDAGAR

f MIÐRIVIKU

Á HÓTEL ÖRK

Eigum nokkur herbergi laus

16. og 23. nóvember.

Verð kr. 2.975-,

á dag fyrir manninn í tvíbýli.

Innifalið: Gisting, morgunverður af hlaðborði og

kvöldverður ásamt fjölbreyttri dagskrá sem stjórnað er

af hinum vinsæla fararstjóra Sigurði Guðmundssyni.

Létt morgunleikfimi, félagsvist, bingó, gönguferðir,

kvöldvökur, dans og margt fleira. Gestir hafa frían

aðgang að sundlaug með heitum pottum, gufubaði og

líkamsræktarsal svo fátt eitt sé nefnt.

Pantið strax ísíma 98-34700

W HÓTEL ÖEK

_________________HVERAGERÐI

Munið gjafakortin vinsœlu

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
26-27
26-27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52