14 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 1. DESEMBER 1993 l „Heimtar ekki fósturlands- ins frejja eilífan trúnað?" Bókmenntir Soffía Auður Birgisdóttir Rúnar Helgí Vignisson: Strand- högg. Forlagið 1993.204 bls. Rúnar Helgi Vignisson er að gera tilraunir sem varða bæði form- og efnislega þætti sagnagerðar í þess- ari nýju bók. Bókin skiptist í þrjá hluta sem nefnast fyrrí, flugan og seinni. Fyrri og seinni hluti, sem hvor um sig samanstendur af fjórum sögum, ramma inn miðhlutann en þar er ein saga: Badmintonfélagið Strandhögg. Þessar níu sögur eru hver um sig sjálfstæð heild, hver með sínum sögumanni og söguefni. En þær éru tengdar innbyrðis á tvo vegu, annars vegar efnislega og hins vegar í gegnum átthaga- og fjöl- skyldubönd persónanna. Þannig sko- rast verkið undan hefðbundinni skil- greiningu sagna; það er smásagna- safn sem jafnframt er skáldsaga, níu smásögur sem saman mynda eina stóra sögu. I Strandhöggi er Rúnar Helgi Vignisson að fjalla um „það að vera íslendingur". Það er efnið sem teng- ir allar sögurnar og er skoðað frá ýmsum sjónarhornum, þó er fyrir- ferðamest efnið íslendingur í útlönd- um. Sögusviðið er ýmist Ástralía, Bandaríkin, Evrópa eða ísland. Sögumenn þessara sagna eru allir frá ísafírði og tilheyra sömu kyn- slóð. Þetta er fólk á þrítugsaldri sem hefur yfirgefið ísland af ýmsum ástæðum í mismunandi langan tíma. Flestir sögumenn eru karlmenn, það eru þeir og feður þeirra sem mynda persónusafn bókarinnar. Rúnar Helgi leiðir fram fimm feður, átta syni og eina dóttur og er þannig einnig að skoða kynslóðabil - eða þreyttan hugsunarhátt og lífsmáta þessara tveggja kynslóða sem fyrir- ferðamestar eru í bókinni. Titill bók- arinnar, Strandhögg, vísar í tvær áttir, til íslendinga sem eru að „gera strandhögg" í ókunnum löndum (við misjafna/rægð) og til badminton- klúbbs á ísafírði sem ber þetta nafn. Badminton er einmitt sá leikur sem tengir saman feðurna fímm: Fjórir þeirra eru mikilsmetnir menn í bæj- arfélaginu, bæjarstjóri, skólastjóri, kaupfélagsstjóri og frystihússeig- andi og hafa þeir spilað badminton saman í yfír tuttugu ár. Hinn fímmti er hins vegar húsvörður í íþróttahús- inu þar sem þeir koma saman til að spila. Feðurnir fjórir, félagarnir í badmintonklúbbnum Strandhöggi, fá aldrei sjálfir orðið í bókinni. Það er í gegnum húsvörðinn Harald sem við fáum nokkra innsýn í þeirra líf. Persóna húsvarðarins er ein skemmtilegasta persónulýsing bók- arinnar og minnir á köflum á karlf- auskinn í Tómas Jónsson: Metsölu- bók eftir Guðberg Bergsson. Harald- ur er orðinn gamall, er kynslóð eldri en Strandhöggsfélagar (kenndi þeim leikfimi í barnaskóla) og man tímana tvenna. Það er hann sem er sögu- maður í miðkafla bókarinnar og er frásagnarhátturinn nokkuð í takt við þankagang hans, hann veður úr einu í annað á nokkuð óskipulegan hátt. Haraldur hugsar um fortíð og nútíð, um erfíða tíma og mótlæti, um konu sína og börn, um badmintonspilar- ana fjóra og þeirra fjölskyldur. Har- aldur safnar blaðaúrklippum og skrifar niður hjá sér eitt og annað - og er frásögnin krydduð með vísun- um í þetta dund. Þessi aðferð minnir mig um margt á Tómas Jónsson, eins og áður er sagt, þó Haraldur sé reyndar ekki enn orðinn eins „sen- ill" og geðvondur og Tómas. Eins og Tómas er Haraldur fulltrúi gam- alla (úreltra) viðhorfa og í hans frá- sögn er flandur ungdómsins til ann- arra landa harmað: „Hvurnig getur nokkur maður unnað á annarlegri tungu, mér er spurn, er þetta æ lov jú nema tillært hvak, eins og hvurt annað búbbillibúbb eða gaggalagú? Mín tilgáta er: Saltkjöt upp úr pækli verður aldrei matur á borðum amerí- skra drósa, ekki heldur kútmagar eða hrútspungar. Heimtar ekki fóst- urlandsins freyja eilífan trúnað?" (131-132). En þótt persóna Harald- ar verði sprelllifandi og skemmtileg í þessum texta er það nokkuð á kostnað hinna feðranna fjögurra sem aldrei ná að lifna í sögunni og vilja reyndar renna saman í eitt, svo 1994 SPÁSTEFNA haldin i HöfðaCHótel Loftleiðuin, miðvikudaginn 8. desember [993, kl. 14,00-17.30 Kl. 14.00 Setning spástefnui^lhn Ásbergsson, formaður SFÍ KJ. 14.10 Framtíðarsýn Sighvats Jí. Björgvinssonar, viðskipta- og iðnaðarráðherra. Kl. 14.25 Framtíðál^í^runnfr Pálsdóttur, verkfræðings og rekalrarhagfræðings, fjármálastjór hjá fstaki hf. m A KJ. 14.40 Framjjój«|jn Hreggviðs Jónssonar, MBA, McKinsey & Co, Stokkhólmi. Kl. 14.55 Framtíðarsýn Ragnars Kjartanssonar, framkvæmdastjóra Aflvaka Reykjavíkur hf. Kl. 15.10 Framtíðarsýn Benedikts Davíðssonar, forseta Alþýðusambands' íslands. Kl. 15.45 Kaffihlé Kl. 16.05 Spá fynrtækja um efnahagsþróun 1994. Hagstærðir, kjarasamningar, ríkisbúskapurinn, langtfiímhorfur. Umsjón Sigurður Ágúst Jensson, viðskipjJHræðingur. Kl. 16.25 1994 - Pallborösumræour: Sighvatur Bjö^yinsson, Þórunn Pálsdóttir, Jj^tfffWKr Jónsson, Ragnar Kjartansson, Benedikt DavíosSh»aog Thomas MJ)H»i")iifl,u1nkvæmdastjóri rekstrardeildar Olís hf., sem jafnframt stýrir umra Spástefnustjóri: Árni Sigfússon, framkvæmdastjóri Stjórnunarfélags íslands Kl. 17.30 Spástefnu slitið. Skráning er hafin í síma 621066 Jón Ásbergsson Sighvatur R. Björgvinsson Þórunn Pálsdóttir Ragnar Kjartansson Benedikt Davíösson Siguröur Ágúst Jensson Thomas Möller Árni Sigfússon Stjómunarfélag íslands Ánanaustum 15, sími 621066 Rúnar Helgi Vignisson keimlíkir eru þeir í brölti sínu og brambolti. Þótt saga feðranna sé sá öxull sem frásagnirnar snúast um, byggingar- lega séð, er það yngri kynslóðin sem er þungamiðja bókarinnar. Þær átta sögur sem segja af „börnunum" eru æði misjafnar að gæðum. Bókin byrjar mjög vel með sterkum sögum sem eru afbragðsvel skrifaðar. Benda má sérstaklega á sögurnar Strandstöð og Hendur sunduríeitar. Sögurnar í seinni hlutanum eru hins- vegar lakari bæði hvað varðar efni- stök og stíl. Það er eins og höfundur hafi misst „dampinn" og það má teljast táknrænt fyrir þennan gæða- mun að síðasta sagan er samsett af „fullunnum texta" rithöfundarins (sem jafnframt er sögumaður) og „óunnum glósum" hans. Lélegasta sagan hér, Systralag, fellur fremur undir skilgreininguna „lélegur brandari" en bókmenntir - að mínu mati. Þar er sagt af ungum íslend- ingi sem verður fyrir því óláni að giftast amerískri konu (Mörtu) sem reynist vera án legganga og kostar þessi skortur konunnar miklar hjónaraunir þar til systur hennar (María og Malla) hlaupa undir bagga (eða undir Bigga öllu heldur) og all- ir lifa „happily ever after". Þessi saga er full af biblíuvísunum sem þjóna engum tilgangi utan þess að vera vísanir (auka ekki merkingu). Þessi gæðamunur á fyrri og seinni hluta skapar óneitanlega slagsíðu á bókina sem dregur úr áhrifamætti heildarinnar. Að lokum má benda á að Rúnar Helgi Vignisson er undir sterkum áhrifum frá skáldverki Amy Tan, Leikur hlæjandi láns, sem hann þýddi í fyrra. Uppbygging þessara bóka er svipuð og sama hugmynd liggur til grundvallar efni þeirra beggja. Bók Amy Tan fjallar um fernar mæðgur, kínverskar mæður og bandarískar dætur þeirra. Mæð- urnar eru tengdar í gegnum spila- klúbb sem þær voru í þegar þær bjuggu í Kína. Amy Tan er að skoða sambönd mæðra og dætra, stöðu kvenna í austri og vestri, og það sem gerist þegar tveir ólíkir menningar- heimar mætast í lífi einstaklinga. Þetta gerir hún með því að segja margar sögur af mörgum konum sem tengjast aðeins í gegnum klúbb mæðranna. Rúnar Helgi Vignisson sækir því bæði formleika og efnis- lega þætti til þýðingar sinnar. Þann- ig hafa íslenskar þýðingar á erlend- um bókmenntum oft áhrif á íslensk- ar bókmenntir - og auðga þær. Gylfi Árnason og Helgi Pétursson með mynd Garðars „Skarðsheið- in" á milli sín á fyrstu sýningunni sem haldin er í nýja galleríinu. Gallerí Listinn Fyrsta listgalleríið í Kópavogi FYRSTI sýningarsalurinn fyrir myndlist hefur verið opnaður í Kópavogi. Salurinn er tíl húsa að Hamraborg 20a og heitir Gall- erí Listinn. Stofnendur og rekstraraðilar gallerísins eru þeir Helgi Pétursson og Gylfi Árnason. Þeir hafa rekið rammagerð og sýningarsal að Síðumúla 32. Sá staður ber sama nafn þ.e. Gallerí Listinn. í framtíðinni er áætlað að öll starfsemin flytjist til Kópavogs, en þar er nú einungis rekinn sýning- arsalur. Salurinn hóf starfsemi sína með sýningu á pastelmyndum eftir myndlistarmanninn Garðar B. Sig- valdason. Verkin eru landslags stemmningar sprottnar útfrá hug- leiðingum um haustið. Sú sýning stendur til 4. desember. Ætlunin er að opna nýja sýningu aðra hverja helgi. Þannig að gestir staðarins geti gengið reglubundið að nýjum sýningum í Hamraborg- inni. Nýjar bækur Viðburðarík flugmannsævi Eftir Þorstein E. Jónsson í FYRRA kom út bókin „Dansað á háaloftum". Þar sagði Þor- steinn E. Jónsson frá æskuárum og þátttöku sinni í heimsstyrjðld- inni síðari sem orustuflugmaður í breska flughernum. Nú birtíst síðara bindi endurminninga hans, „Viðburðarík flugmanns- ævi". Þorsteinn segir frá því hvernig var umhorfs í innanlandsfluginu þegar hann hóf störf hjá Flugfélagi Islands í janúar 1947 og ýmsum ævintýrum sem hann lenti í á byrj- unarárum millilandaflugsins. Síðan frá lífí í flugmannsstarfi erlendis. Setberg gefur út. Bókin kostar 3.350 krónur. Þorsteinn E. Jónsson » » » ¦ W
Beinir tenglar
