22 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 9. DESEMBER 1993 Hvers eiga börn- in að gjalda? eftir Brynjólf Mogensen Þegar stórt er spurt er oft-fátt um svör. Það er íhugunarefni að slys á börnum eru mun algengari hér en í nágrannalöndunum, að of- beldi er algengara hér en annars staðar og að verulegur ágreiningur virðist vera um hvert flytja eigi barnadeildina á Landakoti. Slys á börnum Rannsókn á vegum slysadeildar Borgarspítalans hefur leitt í ljós að slys á börnum í Reykjavík eru mun algengari en í Norgi og Svíþjóð (sjá mynd 1). Ekki er ástæða til að ætla að ástandið sé betra í öðrum sveitarfélögum. í Svíþjóð slasast eitt barn af hverjum átta á hverju ári, í Noregi eitt af hverjum sex en í Reykjavík slasast rúmlega eitt af hverjum fjórum börnum á hverju ári. Vegna þess að slys á börnum eru algengari í Noregi en Svíþjóð spyrja Norðmenn sig þeirrar spurn- ingar hvort þeir séu verri við börn- in sín en Svíar. Hvers eigum við að spyrja okkur? Augljóslega verð- um við að taka okkur tak, sinna betur börnunum okkar og fækka helstu áhættuþáttunum. Heimaslys og slys á börnum í umferðinni eru ennþá of algeng þótt nokkuð hafi áunnist. Brunaslys í heimahúsum eru algeng hjá yngstu börnunum. Slysin geta verið mjög alvarleg. Auðvelt er að koma í veg fyrir þessi slys ef við höfum í huga að krana- vatnið getur verið mjög heitt, að lítið þarf til að óviti helli heitu kaffi eða sjóðandi vatni yfir sig svo dæmi séu tekin. Það er íhugunarefni að allt að 40% barna sem eru farþegar í bifreiðum og slasast í umferðar- slysum eru ekki bundin í bamastóla eða með öryggisbelti. Það verður að teljast lágmarkskrafa að öku- menn festi sjálfir yngri börnin I barnastóla og sjái til þess að eldri börnin láti á sig öryggisbeltin áður en lagt er af stað út í umferðina. Þau börn sem slasast alvarlega eru börn sem keyrt er á í umferðinni. Það þarf að leggja inn á sjúkrahús eitt af hverjum sex börnum sem verða fyrir ökutæki. Virðist mér sem ástæða sé til að endurskoða umferðarmenninguna í Reykjavík, loka meira hverfunum en gert hefur verið þannig að þar sé ekki nein óþarfa umferð. Stórauka þarf fræðslu á heimilum, í skólum ásamt bættri og breyttri umferðarmenn- ingu. Við eigum að hafa vit fyrir börnunum en verðum sjálf að gera þá lágmarkskröfu að við sinnum betur áhættuþáttum barna í um- hverfinu en við höfum gert fram til þessa. Aukið ofbeldi Mikil umfjöllun um ofbeldi hefur átt sér stað undanfarið í þjóðfélag- inu og ekki að ástæðulausu. Tíðni áverka eftir ofbeldi í Reykjavík hefur aukist á síðastliðnum áratug og það virðist sem að áverkar eftir ofbeldi séu þrisvar sinnum algeng- ari hér en í Noregi (sjá mynd 2). Það er alvarlegt að áverkar eftir ofbeldi skuli vera langalgengastir hjá börnum og unglingum sem eru 15-19 ára og að áverkar eftir of- beldi hjá börnum 10-14 ára skuli vera næstum því jafn algengir og í hópnum 30-34 ára. Ég þekki hvergi þann sið að börn og unglingar safnist saman í miðbæ stórborga eins og í Reykjavík um helgar, viku eftir viku árið um kring, verandi með drykkjulæti og ofbeldi. I umræðunni virðast þeir fullorðnu ekki spyrja sig: „Hvað eru börn og unglingar að gera niðri í miðbæ á kvöldin og næturnar um helgar?" Að auki verðum við að spyrja okkur: „Hvað fór úrskeiðis Mynd 1 300i §200 d Slys á börnum 100 V—r V. SvíþjóÖ Noregur fsland Brynjólfur Mogensen „Það er líkast til eins- dæmi að á sjúkrahúsi þar sem 20 þúsund börn eru meðhöndluð á ári skuli ekki vera barna- deild." og hvernig getum við úr bætt?" Það er augljóst að við hljótum að eiga mesta ef ekki alla sök í þessu máli. Við höfum ekki sinnt skyldum okk- ar sem foreldrar og yfirvöld ekki sinnt sínu sem skyldi. Er ljóst að til þarf að koma stóraukin fræðsla til foreldra. Skólarnir verða að grípa inn í betur en þeir hafa gert fram til þessa með því að styrkja nem- endaráð og foreldrafélög. Hverfam- iðstöðvar þurfa að rísa og í því sambandi mætti nýta skólana mun betur en gert er og síðan verður að koma til mun markvissari lög- gæsla en verið hefur. Sveitarfélögin verða að stjórna samræmingu að- gerða svo von sé á einhverjum úr- bótum. Núverandi ástand er með öllu óviðunandi og okkur foreldrun- um og þjóðfélaginu til háborinnar } skammar. Hvert á að flytja barnadeildina i á Landakoti? ' Ágreiningur hefur verið um hvert eigi að flytja barnadeildina á Landa- Mynd 2 Áverkar eftir ofbeldi rS o o o 1 H 15 1 0 Já___,- _Ld- Noregur Island
Beinir tenglar
