42 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 9. DESEMBER 1993 + + Einkavæðingin - hin dýra blekking eftir Ragnhildi Guðmundsdóttur Um 600 fulltrúar frá 113 þjóðum komu saman um mánaðamótin sept./okt. í Lissabon í Portúgal til að ræða áhrif og afleiðingar einka- væðingar Landssímastofnana víða um heim. Auk mín sótti ráðstefnuna frá íslandi Einar Gústafsson varafor- maður Félags íslenskra símamanna. Vissulega höfðum við aflað okkur margvíslegrar þekkingar á vettvangi BSRB og Félags íslenskra síma- manna á síðustu árum. En í Lissabon gafst einstakt tækifæri til að afla sér þekkingar af reynslu, sem fjöl- margar þjóðir eru að ganga í gegnum einmitt nú um stundir. Einkavæðingin hefur verið tísku- bylgja. Eins og gjarnt er um slíkar bylgjur reið hún yfir án þess að skeytt væri um skynsemi og rök. Eins og aðrar tískubylgjur er þess að vænta að þessi renni líka út í sandinn og í nokkrun löndum er nú farið að sjást þess merki. Konur verða illa úti Einkavæðingin snertir hvern ein- asta mann þar sem henni er komið á. Og frá sjónarhóli launafólks virð- ist hún illskeytt vopn gegn samtökum þess og félagslegum ávinningum. Víða er byrjað á því að fá verkalýðs- félög og vinnustaðafélög til að selja réttindi fyrir prósentuhækkun í laun- um. Á ráðstefnunni héldu konur sér- stakan fund og þar kom fram, sem og í mörgum ræðum á þinginu sjálfu, að konur færu strax frá upphafi illa út úr einkavæðingunni. Þegar einka- fyrirtæki tekur við af ríkisfyrirtæki gerist það oft að einkafyrirtækið býður út tiltekin störf sem stéttarfé- lögin f.h. starfsmanna sömdu um á grundvelli kjarasamnings og þá er byrjað að þrengja að lægst launaða starfsfólkinu sem oftast eru konur og uppsagnir bitna fyrst á þeim. Sömuleiðis verða tækninýjungar yfir- leitt til að fækka slíkum störfum. Það er skoðun símamannastéttarinn- ar að tækninýjungar eigi að nýtast starfsfólki, ekki síður en atvinnurek- endum, til dæmis með styttri vinnu- tíma og að allir geti haldið vinnu sinni. Hjá sænska einkavædda símafyr- irtækinu Telía er stefnan sú að starfsfólk eigi að vera ungt, hresst og vel menntað og helst ekki yfir fertugt. Af þeim sökum og einnig til að losna við starfsaldurshækkanir í launum og hærri eftirlaunagreiðslur, eiga þeir mest á hættu, sem hafa náð þessum aldursmörkum, að missa vinnuna. Verkalýðsfélagið síðasta vígið Þetta er bara þróunin segja menn sem eru fastir í neti nauðhyggjunn- ar, einkavæða skal hvað sem það kostar. Hjá breska símafyrirtækinu British Telecom störfðu 253 þús. árið 1981 þegar einkavæðing fyrir- tækisins hófst en um mitt ár 1993 var fjöldi starfsfólks kominn niður í 193 þús., þ.e. að á rúmum áratug hafi 60 þús. manns verið sagt upp. Bresk kona úr verkalýðshreyfing- unni lýsti því hvernig réttindin hafa verið rýrð stig af stigi. Eftir stendur verkalýðsfélagið í tilvistarstríði. í gegnum breska þingið renna frum- vörp sem skerða réttindi launafólks- ins og verkalýðsfélagsins. Öfga hægrimenn hafa stofnað fyrirtæki til að aðstoða fólk til að ganga út úr verkalýðsfélögum. Fyrir breska þinginu liggur frumvarp um enn frekari skerðingar. Slagurinh hefur staðið um einkavæðingu símans og réttindi launafólks - og verkalýðsfé- lagið er svo sannarlega síðasta vígið í Bretlandi. Menn óttast þar að félag- ið verði ekki til eftir þrjú til fjögur ár ef svo heldur sem horfir. Landsbyggðin „borgar sig ekki" Þjónustan rýrnar þar sem hún „borgar sig ekki" og verður því jafn- framt fækkun starfsmanna mest úti á landsbyggðinni, samkvæmt þeirri reynslu sem ræðumenn höfðu að miðla. Verð símtala út' á land í Bret- landi hækkuðu t.d. mest eftir einka- væðinguna meðan símtöl úr landi lækkuðu. Reynslan er sem sagt sú, að einkavæðing borgar sig fyrir hlut- hafa og stærri fyrirtæki sem þurfa sértæka þjónustu. Á sama tíma þarf launafólkið, starfsmennirnir og landsbyggðarfólk að þola skerðingu af margvíslegum toga. Símstöðvum á landsbyggðinni fækkaði og miðstýringin óx. Ovissan um réttindi og lífeyrismál er mjög mikil í öllum tilvikum þegar þetta er gert. Stjórnmálamennirnir segja í byrjun að fólk þurfi ekki að hafa áhyggjur af þessum málum. Fyrst tapar fólkið réttindunum og síðan laununum og loks vinnunni. Þeir snúa við blaðinu Þróunin hefur aðeins snúist við í Bandaríkjunum, þar er aftur farið að líta á verkalýðsfélög sem nauðsyn- legt mótvægi í efnahagslífinu, eki síst fyrir einstaklinga til að viðhalda og rétta við sjálfsvirðingu þeirra. I skorti á sjálfstrausti og reisn launa- fólks í Bandaríkjunum þóttust menn finna ástæðuna fyrir því að banda- rískt efnahagslíf fór halloka fyrir því japanska. Einmitt í þessu efni leita menn viðreisnar efnahagsh'fsins. Danir sem komnir voru á fulla ferð á einkavæðingarbrautinni hafa nú staldrað við eftir síðustu kosning- ar og stjórnarmyndun jafnaðar- manna. Ferlið hefur verið stöðvað og ákveðið að gagnanetið og línu- kerfið verði áfram ríkisrekið og aðrir þættir verði skoðaðir gaumgæfilegar áður en ákvarðánir verði teknar um framhaldið. Mönnum þykir þetta ekki lengur jafn hagkvæmt og hægri stjórnin þóttist hafa fundið út. Norðmenn sem einnig höfðu hellt sér út í óvissu einkavæðingarinnar hafa nú dregið í land. Frumvarp sem Morgunblaðið/Steinunn Ósk Kolbein3dóttir Jafnaldrar <£ EINAR Vignir Baldursson er jafngamall félagsmiðstöðinni og átti fimm ára afmæli þennan dag. Hvolsvelli. ¦ FÉLAGSMIÐSTÖÐIN Tvist- urinn hélt nýlega upp á 5 ára af- mæli sitt með mikilli fjölskylduhátíð í Hvolnum, Boðið var upp á margvís- leg skemmtiatriði og hæfileikakeppni þar sem keppendur voru á aldrinum 11—16 ára. Sigurvegari hæfileika- keppninnar var Hreimur Örn Hei- misson en hann söng gamalt Elvis- lag. Að loknum skemmtiatriðum var stiginn dans við undirleik skólahljóm- sveitarinnar Anorexíu. Umsjónar- menn Félagsmiðstöðvarinnar Tvists- ins eru Katharína Snorradóttir og Smári Eggertsson. - SÓK Ragnhildur Guðmundsdóttir „Einkavæðingarsinnum er mjög í mun að fyrir- tækin græði." hafði verið lagt fram um að gera símann þar í landi að hlutafélagi hefur yerið dregið til baka. Ætlunin er að láta það.safna ryki og falla í gleymsku. Hin dýra blekking Einkavæðingarsinnum er mjög í mun að fyrirtækin græði og þau eru víða rekin með bullandi gróða. Allt er gert til að ýta undir hagnað, sums staðar veitir ríkið skattaafslátt. Oft fá stjórnvöld bakþanka. En mörgum bregður í brún aðeins of seint. Upphaflegu rökin gegn ríkisrekn- um landssíma víða um álfur voru þau að „einokun" væri óheilbrigð og nauðsynlegt að auka samkeppni. Reynslan hefur sýnt að einkavæðing hefur leitt til enn meiri einokunar en áður hefur þekkst og sú þróun heldur áfram. Auðhringar eru að kaupa upp landssíma hinna ýmsu landa. Sumir sérfræðingar telja jafn- vel að innan 15 ára muni þrír til fimm auðhringar eiga alla landssíma þjóða heimsins. Því fyrr sem hin dýra blekking verður afhjúpuð þeim mun meiri möguleikar eru víða um heim á vexti og viðgangi sjálfstæðra lands- sfma sem ekki eru ándsnúnir neyt- endum og starfsfólki. Höfundur er formaður Félags íslenskra símamanna og varaformaður BSRB. CHEG3 GONGUSKOR ISLANDStærðir4047. Verðkr. 15.490 ISLANDLADYStærðir 36-41. Verðkr. 14.980 5% staðgreiðsluafsláttur, einnig afpóstkröfum greiddum innan 7 aaga. MMUTILIFmm GLÆSIBÆ. SÍMI 812922 kynningartilboð í örfáa daga Canon FAX B 200 ?Notár venjulggán pájjpír •64 gráskalar •20 bls. skjalaminni •37 skammvalsminni •Innbyggður faxdeilir kynningarverð: Kr. 99,800.- stgr.m/vsk. SKRIFVELINII SUÐURLANDSBRAUT 6, SlMI 685277, FAX 689791 . y&*xQmtifi$fflb Metsölublad á hverjum degi! *iM*m\mm\mm ^x >\mmmim\mimm\ i x iíiiíwwIBímmbw^í^^mm 4
Beinir tenglar
