Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						14
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4, JANUAR 1994
-H'
Líf, dauði og siðferðileg verðmæti
Bókmenntir
Guðmundur Heiðar
Frímannsson
Vilhjálmur Árnason: Siðfræði lífs
og dauða. Rannsóknastofnun í sið-
fræði, 1993, 325 bls.
Heilbrigðisþjónusta er ein mikil-
vægasta þjónusta, sem veitt er í
hverju samfélagi. í Evrópu er algeng-
ast þessa áratugina að heilbrigðis-
þjónusta sé í verkahring ríkisins,
þótt nokkur hluti hennar hafi verið
einkarekinn. Annars staðar hefur
þessu verið komið öðruvísi fyrir.
Heilbrigðisþjónusta er ein meginstoð
þess velferðarríkis, sem flest þróuð
ríki hafa stofnað til á þessari öld.
Heilbrigðisþjónusta, sem nær til allra
og sinnir flestum alvarlegum kvillum
manna, er einhver mikilvægustu
gæði hvers þjóðfélagsþegns. Ástæða
þessa er sú, að góð heilsa er for-
senda flests, sem við gerum.
Heilbrigðisþjónusta vekur ýrhsar
spurningar, eins og eðlilegt er. Það
eru spurningar um eðli þjónustunn-
ar, umfang, kostnað og ýmislegt
fleira. Þróun tækni í læknisfræði
hefur á síðustu árum krafizt svara
við erfiðum spurningum vegna þess
að möguleikar tækninnar eru svo
dýrir, að það er ekki nokkur mögu-
leiki á að greiða fyrir þá alla.
Á síðustu tveimur áratugum eða
svo hefur siðfræði beint athygli sinni
að ýmsum siðferðisvanda í heilbrigð-
isþjónustu. Nú er svo komið að sið-
fræði heiibrigðisþjónustunnar er orð-
in sérgrein innan siðfræðinnar. Þetta
er angi af þeirri þróun innan siðf ræð-
innar, að hún hefur tekið að fást við
margvíslegan verklegan eða prak-
tískan vanda mannlífsins, sem hún
hafði vanrækt lengst af þessari öld.
Vilhjálmur Árnason hefur nú
skrifað bók um siðfræði heilbrigðis-
þjónustu. Bókin er rituð af víðtækri
þekkingu, umtalsverðri skarp-
skyggni og góðum smekk á mál og
stíl. I þessari bók er að finna orð-
ræðu um fáein vandamál nútíma
heilbrigðisþjónustu, þar sem flestu
er til skila haldið, sem komið hefur
fram í þeim alþjóðlega heimi, sem
þessi fræði hrærast í. Þessi bók er
sennilega markverðasta framlag til
siðfræði á íslenzku á seinni árum.
Bókin skiptist í sex kafla. í fyrstu
tveimur köflunum er fjallað almennt
um heilbrigðisþjónustuna og siðferði-
leg vandamál, sem koma upp innan
hennar. Þar er að finna greinargerð
fyrir siðferðilegum verðmætum al-
mennt og eins og þau koma fram í
heilbrigðisþjónustu, þar er afar fróð-
legur þáttur um þagnarskyldu starfs-
fólks í heilbrigðisþjónustu, samræð-
ulist sem aðferð við að leysa siðferði-
leg vandamál og ýmislegt fleira.
Síðan taka við fjórir kaflar um
valin viðfangsefni í siðfræði heil-
brigðisþjónustu. Þriðji kaflinn segir
frá sföðu samþykkis sjúkiinga fyrir
aðgerðum á spítala og þátttöku í
rannsóknum. Þar er kafað ofan í þau
skilyrði, sem slíkar ákvarðanir þurfa
að hlíta og sömuleiðis þær ákvarðan-
ir, sem eru teknar fyrir aðra.
Fjórði kaflinn nefnist „Líkn og
dauði". Eins og nafnið bendir til, er
farið yfir ýmis vandamál, sem tengj-
ast dauðanum. Þar er fyrst að telja
dauðahugtakið sjálft, flutning líf-
færa, líknardráp og líknardauða,
umönnun deyjandi fólks og höfnun
sjúklinga á meðferð. Fimmti kaflinn
skoðar hinn endann á mannsævinni,
upphaf mannlegs lífs. Þar vakna
ýmsar erfiðar spurningar um stöðu
fóstra, fóstureyðingar, greiningu
erfðagalla á fósturskeiði, úrbætur við
ófrjósemi og vanskapaða nýbura.
Síðasti kafli bókarinnar er íhugun
um eðli góðrar heilbrigðisþjónustu.
- Þar er skoðuð skílgreining á heil-
brigði, réttlæti í heilbrigðisþjónustu
og forgangsröðun, heilsuvernd og
þau mörk, sem þessari tegund þjón-
ustu/hljóta að vera sett. Það er rétt
að taka fram, að þótt hver kafli bein-
ist að tilteknu viðfangsefni, þá er
mjög víða komið við í textanum.
Höfundur hefur viðað að sér miklu

Hefst 15. jan.
Innritun hafin
baraanna
Börnin eu/a
þaðbata skUíð
2-3 ára
3-4ára
5-6ára
7-9 ára
Krnnarar:
SóUy JiibaitruiitiUir
A,ila ÓlapSáttir
VaOLl (.„i>,m, ,ul«hUtir
Hrefna líaUí/ríiiudiítlir
Skemmtilegur dans,
þjálfun í líkams-
burði, skilningur á
tónlist, jafnvægis-
æfingar, léttar
fimleikaæfingar,
hreyfiþroski,
hollar teygjur og
nauðsynleg liðkun
líkamans.
13. vikna byrjenda-
og framhalds-
námskeið.
V\
DANSSTÚDÍÓ
sáLEYJAB-%___
Engjateigi 1
Símar 687701
og 687801
efni og vinnur úr því skipulega.
Það eru í meginatriðum tvær leið-
ir við að skrifa bók af þ'essu tæi.
Önnur leiðin er sú, að einbeita sér
að kenningum úr siðfræði og skoða
síðan dæmi úr heilbrigðisþjónustunni
út frá þeim. Hin leiðin er að sökkva
sér niður í raunveruleg vandamál
starfsfólks í heilbrigðisþjónustu,
reyna að sjá hvernig og hvers vegna
þau verða til og reyna að íhuga þau
og flokka. Vilhjálmur hefur valið
seinni leiðina og mér virðist það rétt
valið. Ég hygg að sú leið hafi verið
erfiðari fyrir höfundinn en vonandi
skemmtilegri og bókin verður fyrir
vikið gagnlegri fyrir lesandann. En
þessari ákvörðun fylgja ákveðnar
hættur. Sú er þó mest, að umfjöllun
bókarinnar verði ekki eins skýr og
skipuleg og ella væri, meginlínurnar
ekkí eins skarpar. Mér virðist Vil-
hjálmur ekki sneiða alveg hjá þeirri
hættu.
Það er af mjög mörgu að taka í
þessari bók, enda hefur verið lögð í
hana mikil vinna og umhugsun. Ég
er sammála mörgu í þessari bók en
ósammála öðru, eins og gengur. Það
er til dæmis sérstaklega lofsvert, að
höfundurinn er andsnúinn réttinda-
tali, þegar rætt er um samband sjúkl-
ings og læknis eða hjúkrunarfræð-
ings. Það hefur hlaupið slíkur ofvöxt-
ur í allt réttindatal á síðustu árum,
að það er að verða merkingarlaust.
Mér virðist líka, að það skyggi á mikil-
væga þætti í einkennum samskipta
sjúklinga og heilbrigðisstarfsfólks,
sérstaklega skyldur þess.
Þetta má sjá af einföldum saman-
burði. í viðskiptum á frjálsum mark-
aði er hin eðlilega skipan sú, að hver
og einn hugsi um eigin hag. Við-
skipti eiga sér ekki stað, nema menn
telji hag sínum borgið. Innan heil-
brigðisþjónustunnar mega samskipti
manna ekki stjórnast með sama hætti.
Heilbrigðisstarfsfólki beinlínis ber að
hafa hag sjúklinga að leiðarljósi í
störfum sínum. Ef það gerir það ekki,
er það að bregðast skyldum sínum.
Menn geta rétt ímyndað sér hvers
konar skipan það yrði, ef eiginhags-
munir lækna réðu því, hvaða aðgerð-
ir væru framkvæmdar. Þessí munur
á heilbrigðisþjónustu og frjálsum
markaði er grundvallaratriði og hann
gengur skýrt fram af síðum þessarar
bókar.
Það er rétt að nefna tvær athuga:
semdir. Sú fyrri varðar líknardráp. í
umfjöllun sinni gagnrýnir Vilhjálmur
hina kaþólsku kenningu um tvennar
afleiðine-ar     athafnar.     Kenningin
Vilhjálmur Árnason
gengur út á það, að gera verði grein-
armun á tvenns konar afleiðingum
athafnar: þær afleiðingar, sem eru
ásetningur gerandans og þær afleið-
ingar, sem eru fyrirsjáanlegar og
óhjákvæmilegar en eru ekki ásetning-
ur gerandans. Hugsunin í kenning-
unni er síðan sú, að það geti verið
réttlætanlegt að framkvæma verkn-
að, sem fyrirsjáanlega hefur dauða
manneskju í för með sér, vegna þess
að dauðinn var ekki ásetningur ger-
andans. Gagnrýni Vilhjálms felst m.a.
í því að gera greinarmun á huglægri
ætlun og hlutlægum aðstæðum. Eg
er ekki sannfærður um, að þessi
gagnrýni standist, vegna þess að
ásetningshugtakið sem stuðzt er við
í kenningunni er ekki hreint sálarlífs-
hugtak að því er ég fæ bezt séð.
Hin athugasemdin, sem ég vildi
gera, á kannski rætur í þeirri aðferð,
sem valin er við samningu bókarinn-
ar. Mér virðist ekki vera fullt sam-
ræmi í því, hvaða ástæður til ákvörð-
unar sjúklings það eru, sem virða
beri nánast skilyrðislaust. Hugmynd
Vilhjálms virðist vera sú, að virða
berí þær skoðanir, sem eru hluti af
mótaðri lífsskoðun sjúklingsins. En
um leið finnst honum eðlilegt að geng-
ið sé tryggileg úr skugga um, að sjúkl-
ingar skilji allar staðreyndir máls og
geri sér grein fyrir þeim verðmætum,
sem í húfí eru við tiltekna ákvörðun.
Þetta er til að girða fyrir þann mögu-
leika, að misskilningur á stáðreyndum
eða verðmætum verði ástæða ákvörð-
unar. En vandinn við þetta er sá að
skera úr hvaða skoðanir eru hluti af
mótaðri lífsskoðun annars vegar og
hins vegar að sé misskilningur hluti
af mótaðri lífsskoðun, ber þá að fara
eftir ákvörðun, sem byggist á slíkum
misskilningi?
I lokin er rétt að taka fram, að
þessar athugasemdir eru ekki dregnar
fram til að draga úr því, að hér er á
ferðinni merkilegt framlag til mikil-
vægrar orðræðu í samtímanum.
ARIÐ FRAMUNDAN ¦ 1994
Hvernig verður árítS 1994 iyrír þig persónulega?
Þú nœrð órangri eí þú ert meðvitaðui um orku hvers mánaðar.
Þú getur skipulagt fram í tímann, veist hvenœr ókveðnu
fímabili lýkur og hvað best er að gera til að vel gangi.
Framfíðarkorr íyiii 1 ór eöa 3. ór.
Gunnlaugur Guömundsson,
Stjörnuspekistöðin, Laugavegi 59, sími 10377.
12 ára leynsla - stööug þióun - nýtt íiamtíðaikoit
INGA BACKMAN
og drengjakórinn
Jólatónleikar Drengjakórs Laugameskirkju verða
haldnir f Laugarneskirkju 4. og 5. janúar og hefjast
kl. 20.00. Flutt verða sígild verk og jólalög
frá ýmsum ttmum.
Einsöngvari með kórnum verður Inga Backman,
sópransöngkona.
Undirleik annast Guðrún Birgisdóttir, Kristján Þ.
Stephensen, David Knowles og bjöllusveit.
Miðar seldir við innganginn
og kosta kr. 1.000 fyrir fullorðna
og kr. 200 fyrir börn.
•
•
1
é
1
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76