Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						1
38
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4. JANUAR 1994
JNtotQmMáítíb
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Arvakur h.f., Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Björn Vignir Sigurpálsson.
Kringlan 1, 103 Reykjavík. Símar: Skiptiborð-691100. Auglýsingar:
691111. Áskriftir 691122. Áskriftargjald 1400 kr. með vsk. á mánuði
innanlands. í lausasölu 125 kr. með vsk. eintakið.
Heimilið, fjölskyld-
an og samfélagið
Um aldir voru fjölskyldulíf
og heimili kjölfesta í sið-
ferði og siðfræði allra þjóða.
Þar kenndu fordæmin um-
ferðarreglur allra mannlegra
samskipta. Þannig komst for-
seti íslands, frú Vigdís Finn-
bogadóttir, að orði í nýársá-
varpi til þjóðarinnar.
Það er af þessari ástæðu
að árið 1994, sem er nýgeng-
ið í garð, er „Ár fjölskyldunn-
ar"hjá Sameinuðu þjóðunum.
Það er meir en tímabært að
vekja hin gömlu gildi til nýrra
áhrifa í hugum og viðhorfum
þjóða og einstaklinga. Ekki
sízt það gildismat að fjöl-
skyldan og heimilið séu horn-
steinar samfélagsins.
Forsetinn sagði orðrétt:
„Á heimilum okkar er lagð-
ur grunnur að framtíð lands-
ins barna. Börn heyra allt og
skynja allt, tileinka sér allt.
Þess vegna er gott uppeldi
ekki umfram allt fólgið í boði
og banni, eins þótt skynsam-
leg séu, heldur öðru fremur
í fyrirmyndum: Að við höfum
fyrir börnum og unglingum
það líf sem við viljum að þau
lifi. Það stoðar lítið að búa
til óskamynd af hegðun og
breytni og ætla börnum að
falla inn í hana ef athafnir
okkar, hinna fullorðnu, benda
í allt aðra átt..."
Ólafur Skúlason biskup
víkur að sama efni í nýárs-
predikun:
„Heimilið, sögðu þeir, sem
lent höfðu í ógöngum, getur
eitt orðið þeim til hjálpar, sem
óviss framtíð kann að rugla
svo, að villur bíði. Traust
heimili, þar sem kærleikur
mótar þel og stuðningur er
jafn sjálfsagður og að bera
fram brauð með mjólkinni.
En ekki sízt það heimili, þar
sem fullorðnir eru börnunum
og unglingunum sú fyrir-
mynd að ekki þarf um að
tala eða hafa uppi langar
ræður með leiðbeiningum og
fortölum. Enda eru það forn
og ný sannindi, að atferlið
segir meir en þúsund orð."
Sá boðskapur, sem í fram-
angreindum         tilvitnunum
felst, á erindi við sérhverja
fjölskyldu - og ekki sízt þjoð-
arfjölskylduna, þar sem
landsfeður hanna fordæmi
hinna mannlegu samskipta.
Þar má trúlega betur gera
sem í öðrum fjölskyldum. Og
á  ári fjölskyldunnar mættu
löggjafinn og sveitarstjórnir
búa þann veg í haginn fyrir
ungt fólk, sem efnir til hjóna-
bands og fjölskyldu, að það
standi að minnsta kosti ekki
ver að vígi eftir hjonaband
en áður - í samanburði við
aðra þegna samfélagsins.
Þjóðarfjölskyldan hefur
haft við ærinn vanda að
kljást, ekkert síður en horn-
steinar hennar, heimilin í
landinu. Davíð Oddsson for-
sætisráðherra víkur að hon-
um í áramótaávarpi til þjóð-
arinnar. Að hans mati höfum
við þó alla burði til að vinna
okkur út úr vandanum, ef við
róum öll til einnar áttar en
steytum ekki á skeri sundur-
lyndis. Orðrétt sagði hann:
„Verðbólga, sem lengi var
þjóðarmeinvaldur, hefur ekki
verið minni í 30 ár og er nú
minni en gerist í okkar við-
skiptalöndum. í ár og á næsta
ári munu raunskuldir okkar
erlendis fara lækkandi. Við
getum verið stolt yfir því. Það
ríkir stöðugleiki og almennur
vinnufriður í landinu. For-
ystumenn atvinnulífs og
launþegahreyfingar hafa
sýnt ríkan samstarfsvilja og
hafa tryggt að þjóðin fengi
tóm til að sigrast á erfiðleik-
unum... Þjóðin hefur sýnt
mikla staðfestu og styrk.
Þess vegna mun hún komast
fyrr og betur en við mátti
búast frá þeim mikla vanda
sem yfir hefur dunið."
Forsætisráðherra leggur
áherzlu á samátak allra í
skipshöfn þjóðarskútunnar,
við að rétta hana af. Hann
vitnar til þeirra orða sem for-
sætisráðherra þjóðarinnar lét
falla af tröppum Stjórnar-
ráðsins fullveldisdaginn, 1.
desember 1918: „Það eru
ekki aðeins stjórnmálamenn-
irnir, er miklu ráða um mál
þjóðarinnar, sem skapa hina
nýju sögu. Nei, það eru all-
ir... allir, sem inna lífsstarf
sitt af hendi með alúð og
samvizkusemi, auka vegsæld
hins íslenzka ríkis."
Það tvennt á að vera sam-
eiginlegt kappsmál þjóðar-
innar á nýju ári að vinna sig
upp úr efnahagslægðinni og
að styrkja hornsteina samfé-
lagsins, heimilin og fjolskyld-
urnar, þann veg, að þar gef-
izt jafnan hin góðu fordæmin
að umferðarreglum mann-
legra samskipta í landi okkar.
Nýársávarp forseta Islands, frú Vigdísar Fin
Kjölfesta samfélag
heímilið og fjölsk
Góðir íslendingar.
Góðan dag og gleðilegt nýtt ár.
Á árinu sem leið voru 75 ár liðin
síðan ísland varð fullvalda ríki. Það
gerðist hinn fyrsta desember árið
1918 og þann dag öðlaðist íslensk
þjóð í raun á nýjan leik það sjálf-
stæði sem hún hafði átt í árdaga.
Með fullveldinu fékk hún allan rétt
til að stýra eigin málum ein og
óstudd, þótt hún gerði um leið nýj-
an sáttmála við Dani um að hafa
sama konung og þeir um sinn og
að Danir skyldu fyrst í stað sinna
utanríkismálum og landvarnarmál-
um og æðsti dómstóll landsins yrði
í Kaupmannahöfn. Hæstiréttur var
stofnsettur í Reykjavík árið 1920
og utanríkismál sín tóku íslending-
ar í raun í sínar hendur á stríðsár-
unum síðari. Fullveldið, sem þarna
var fengið, var svo að sínu leyti
beint framhald þess sem gerst hafði
hinn fyrsta febrúar árið 1904 þegar
við fengum heimastjórn og við get-
um nú að réttum mánuði liðnum
minnst níutíu ára afmæli þess
merka áfanga. Frelsi sitt eignuðust
íslendingar með fullveldissamn-
ingnum árið 1918, frelsi sem síðan
endanlega var staðfest með sjálf-
stæði íslands meðal- þjóða heims
við stofnun íslenska lýðyeldisins
hinn 17. júní 1944. Fimmtíu ára
afmælis þess fögnum við nú á því
ári sem gengið er í garð.
Saga Islendinga síðustu öldina
einkennist miklu fremur af stórum
stökkum en hægri þróun. Þjóð sem
um aldir hafði búið við kröpp kjör
lagði ofurkapp á að afla sér verald-
legra gæða og tryggja velferð sína
og barna sinna. Við höfum unnið
hörðum höndum að því í öll þessi
ár frá því í byrjun aldarinnar að
byggja upp sjálfbjarga ríki og síðan
velmegunarþjóðfélag. Dugnaður
fólksins hefur ekki síst tengst þeim
metnaði sem það hefur átt í hjarta
sínu fyrir hönd barna sinna — þau
áttu að eignast ekkert minna en
sjálfa lífshamingjuna. En þessu
fylgdi þversögn, sem einmitt er í
því fólgin að þetta vildu menn gera
með því að gefa nýrri kynslóð þeg-
•ar í stað allt það sem þeir sjálfir
höfðu ekki notið.
Viðfangsefni handa öllum verk-
fúsum höndum hafa verið gæfa
þessarar þjóðar mestan hluta sjálf-
stæðistímans og lýðveldisáranna.
Oft hefur meira að segja skort
vinnuafl í landinu. En nú kreppir
að.' Atvinna er ekki nóg, og framtíð-
argöturnar reynast ekki eins sjálf-
gengnar til auðsældar og áður
sýndist. Okkur sem enn njótum
fullrar atvinnu hlýtur öllum að vera
ljóst að atvinnuleysi og sár fátækt,
sem við vitum af eru blettir á samfé-
lagi okkar, blettir sem okkur ber
siðferðileg skylda til beitaöllum
ráðum til að afmá. Enginn íslend-
ingur getur unað því að horfa á
meðbræður og -systur líða fyrir
atvinnuleysi. Til þess erum við of
fá, fjölskyldubönd okkar of sterk,
ábyrgð okkar hvers á öðru of aug-
ljós,
Á góðum stundum höfum við
hugsað til þess með gleði og nokkru
stolti að á íslandi sé að finna bæði
hreint land og gott mannlíf. Við
höfum trúað á samræmi milli lands-
ins hreina, loftsins tæra og mann-
lífs í öryggi. Við höfum lifað við
óttaleysi og traust til grannans, og
mörgum sem stærri ból byggja
hefur þótt við öfundsverð í þeim
efnum.
En skyndilega hrökkvum við nú
upp sem af dráumi við ótíðindi af
ofbeldisverkum, tíðari og hörmu-
legri en okkur áður uggði. Fjölmiðl-
ar greina um hverja helgi frá
fólskulegum misþyrmingum og
segja okkur jafnframt fregnir af
mönnum sem gera sér unglinga og
börn að féþúfu og skirrast ekki við
að pranga inn á þau hverskyns
ólyfjan. Menn spyrja að vonum
sjálfa sig og aðra: Hvað er hér að
gerast?
Ekkert svar er einhlítt. Sumir
leita svara í vaxandi hörku lífsbar-
áttunnar, í bágum atvinnuhorfum,
sem hér sem annars staðar láti
ungu fólki finnast sem enginn spyrji
framar eftir hæfileikum þess, getu
og kunnáttu. Aðrir leita skýringa í
ofbeldisdýrkun sem gerst hefur fyr-
0
Aramótaávarp Davíðs Oddssonar forsætisrá*
„Þjóðin hefur sýnt
mikla staðfestu og
Gott minni er eðliskostur, sem
er mikils virði. Forðum tíð gengu
sagnir af ótrúlegri nákvæmni milli
kynslóða og urðu grundvöllur skrif-
aðra heimilda fyrir sögu þjóðarinn-
ar. Sjálfsagt hafa ýmis atriði skol-
ast til og einatt verið laglega skáld-
að í eyður. En þar sem vísindalegar
rannsóknir síðari tíma hafa komið
að hinum gömlu frásögnum, hafa
þær fremur en hitt rennt stoðum
undir hinn forna fróðleik, eins og
Kristján Eldjárn, fyrrum forseti ís-
lands og einn okkar fremstu vís-
indamanna, benti á varðandi sögu
fyrsta landnámsmannsins.
En þótt við viljum öll geta státað
af góðu minni, þá er gott að geta
geymt sumt neðarlega í hugskoti
sínu, jafnvel gleyma því með öllu.
Reyndar er ótrúlegt, hve dægur-
þrasið, meira að segja það, sem
hæst hefur dunið, hverfur fljótt á
vit gleymskunnar. Um áramót er
spurt um atburði liðna ársins. Þeg-
ar litið er yfir haldbæra fréttaann-
ála furðar maður sig á því rými,
sem sumar ómerkilegustu uppá-
komurnar hafa fengið. Er engu lík-
ara en þjóðfélagið hafi allt ætlað
um koll að keyra. Nú eru þessi
æsilegu fréttatilefni öllum gleymd
og séð í ljósi nýliðinnar sögu, eru
þau minna en einskis virði.
Ég tel reyndar að.þjóðin haldi
oftast ró sinni, þótt fjölmiðlarnir
fari mikinn og gauragangurinn í
þeim sé ekki í neinu samræmi við
hugarástand fólksins í landinu. Það
láti ekki fréttaæsingamenn setja sig
jafhauðveldlega úr jafnvægi og þeir
sjálfir virðast halda.
En auðvitað er ekki hér með
sagt að þjóðfélagsumræðan sé allt-
af ómerkileg eða lítils virði. Lifandi
rökræða, byggð á góðri þekkingu'
á málavöxtum er ómissandi. An
slíkrar umræðu væru þing og hvers
kyns kosningar aðeins ófullnægj-
andi rammi um lýðræðið.
Undanfarin ár hefur verið tekist
á um samninginn um hið Evrópska
efnahagssvæði hér á landi. Vel má
vera, að ekki hafi alltaf tekist að
hafa þá umræðu í samræmi við
staðreyndir samningsins. Það
breytir ekki því, að umræðan var
mikilvæg og alls ekki of mikil.
Samningurinn var loks samþykktur
með góðum meirihluta á Alþingi.
Enn mun þó lengi verða um hann
deilt. Það breytir ekki hinu, að allir
íslendingar, bæði stuðningsmenn
og andstæðingar samningsins,
hljóta að leitast við að nýta kosti
hans í þjóðarþágu. Það er hafið
yfir vafa, að hann skapar fjölmörg
ný tækifæri fyrir íslenskt atvinnulíf.
Ég verð þess oft var á fundum
með forystumönnum annarra Norð-
urlanda^ að þar gætir undrunar yfir
því, að ísland hafi ákveðið að skera
sig úr hópi annarra EFTA-ríkja og
sækjast ekki eftir inngöngu í Evr-
ópubandalagið. Ég tel að atburða-
rásin hafi sýnt, að við íslendingar
þurfum ekki að minnkast okkar
fyrir þá afstöðu. Með EES-samn-
ingnum náðum við því fram sem
við þurftum, án þess að taka þá
áhættu sem aðild að Evrópubanda-
laginu óneitanlega fylgir fyrir okk-
ur, eins og málum er þar nú fyrir-
komið.
Sú öld, sem nú er senn liðin, er
öld fullveldisbaráttunnar. Auðvitað
var sú baráttuför hafin af Jóni Sig-
urðssyni forseta og öðrum braut-
ryðjendum á miðri 19. öldinni. En
flestir sigrarnir fengu fullnustu á
þessari öld. Hinn 1. febrúar nk.
verða 90 ár liðin síðan fyrsti ís-
lenski ráðherrann, Hannes Haf-
stein, tók til starfa í íslensku stjórn-
arráði. Fyrsta desember sl. voru
75 ár frá því að latidið fékk full-
veldi sitt. Næsta ár verður helgað
hálfrar aldar afmæli íslenska lýð-
veldisins. Ekki þarf að metast um
mikilvægi þessara þriggja atburða
í sjálfstæðisbaráttunni. Allir eru
þeir stórbrotnir sigurdagar fyrir
íslenska þjóð.
Árið 1918 þegar þjóðin fékk full-
veldi sitt, var að öðru leyti mikið
hörmungarár í sögu þjóðarinnar.
Ef til vill hefur það orðið til þess,
að þeim atburði hefur verið minni
gaumur gefinn, en efni standa til.
En hinn fyrsta desember 1918 stóð
settur forsætisráðherra á tröppum
Stjórnarráðsins og sagði m.a.: „Það
eru ekki aðeins stjórnmálamennirn-
ir, er miklu ráða um mál þjóðarinn-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76