Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. MARZ 1994
39
Kjartan Ólafsson,
rithöfundur og hag-
fræðingur — Minning
Fæddur 4. september 1905
Dáinn 9. mars 1994
Hin 9. mars sl. andaðist á Landspit-
alanum í Reykjavík Kjartan Ólafsson,
rithöfundur og hagfræðingur. Kjartan
var fæddur í Núpakoti í A-Eyjafjalla-
hreppi 4. september 1905. Var því á
89. aldursári, er hann lést. Foreldrar
hans voru Ólafur Ólafsson, bóndi í
Núpakoti og síðar í Eyvindarhólum í
sömu sveit, síðast kaupmaður í Vest-
mannaeyjum, og kona hans, Steinunn
Jónsdóttir. Þau eignuðust þrjá syni.
Elstur var Kjartan, þá Haraldur Axel,
bóndi í Vallatúni í V-Eyjafjallahreppi,
og yngstur Jón Hörður, er var vél-
virki. Þeir bræður eru nú allir látnir.
Frú Steinunn, móðir Kjartans, andað-
ist árið 1919.
Árið 1924 flutti Ólafur til Vest-
mannaeyja og gerðist kaupmaður
þar. Nokkru áður en hann fluttist
þangað hafði hann kynnst ekkjufrú,
Jóhönnu Sigurðardóttur frá Hlíð í
A-Eyjafjallahreppi, og hófu þau sam-
búð 1928. Þau eignuðust eina dóttur,
Sigurbjörgu, húsfreyju í Reykjavík,
gifta Magnúsi Kristjánssyni, starfs-
manni hjá Olís. Er hún nú ein á lífi
barna Ólafs. í föðurætt var Kjartan
kominn frá séra Jóni Steingrímssyni,
eldklerki, í fimmta lið, en móðir hans
var af Bergsætt. Afi hennar, Jón
Þórðarson í Múla í Fljótshlíð, var al-
þingismaður og héraðshöfðingi. Hafði
Kjartan miklar mætur á langafa sín-
um. Þótti honum einkum mikið koma
til frjósemi hans. Kvað hann hafa
eignast milli þrjátíu og fjörutíu börn,
ef öll væru tíunduð.
Ekki fluttist Kjartan til Vest-
mannaeyja með föður sínum heldur
fór hann til Reykjavíkur til föðursyst-
ur sinnar, sem bjó á Vesturgötu 5
(Aberdeen, hús, sem Einar Benedikts-
son lét byggja). Þar nam hann barna-
lærdóm sinni kvöldskóla. Síðan hófst
nokkuð sérstæð skólaganga. Fyrst á
Hvítárbakka i Borgarfirði, síðan í
Flensborg og að lokum í Gagnfræða-
skólanum á Akureyri, einn vetur á
hverjum stað.
Ekki þótti Kjartani vönd vistargerð
á Hvítárbakka. Allt þurfti að spara.
En þar logaði eldur andans glatt.
Skólastjórinn, Sigurður Þórólfsson,
sem stofnaði þarna skóla árið 1905,
var eldheitur hugsjónamaður og mik-
ilvirkur rithöfundur. Hann hreif nem-
endur sína og hafði varanleg áhrif á
þá. Margir^ þeirra urðu sannarlega
vormenn íslands og kyndilberar
menningar og verklegra fram-
kvæmda. Ég tel að viss áhrif frá
Hvítárbakka hafi fylgt Kjartani allt
á leiðarenda. Næsti skóli Kjartans var
svo Flensborgarskólinn í Hafnarfirði
og þá Gagnfræðaskólinn á Akureyri.
Haustið 1924 lá svo leiðin í Mennta-
skólann í Reykjavík og þar tók Kjart-
an stúdentspróf 1927. Hann hefir
sagt mér, að margir kennarar í
Menntaskólanum, sem þá var eini
menntaskólinn í landinu, hafi verið
miklir og mætir persónuleikar. Nefndi
hann í því sambandi Ólaf Dan, Jón
Ófeigsson, Pál Sveinsson og Boga
Ólafsson. Síðast en ekki síst minnist
hann Árna Pálssonar, sem hafði verið
skemmtilegasti maður, sem hann
kynntist á lífsleið sinni. Honumvar
einstaklega minnisstætt, hversu Árni
hneykslaðist innilega, innilegar en
nokkur annar. Sagði þá: „Ass." Á
menntaskólaárum sínum stundaði
Kjartan ýmiss konar vinnu s.s. beitn-
ingu í Vestmannaeyjum, kaupavinnu
í fjögur sumur í Berjanesi undir Eyja-
fjöllum og fjögur sumur í vinnu á
síldarplönum á Siglufírði. Fyrri tvö
sumrin hjá Lúðvík Sigurjónssyni,
bróður Jóhanns skálds. Galt Lúðvík
starfsmönnum sínum miklu hærra
kaup en aðrir. Var Rjartan mjog
ánægður með vistina hjá honum ög
kynni við hann. Vorið 1927 áður en
Kjartan fór í vinnu til Siglufjarðar í
fjórða sinn hafði hann lokið stúdents-
prófi. Þá um haustið hafði hann vænst
þess að hljóta styrk til enskunáms í
Englandi. Voru þá veittir fjórir styrk-
ir, eingöngu til náms erlendis og nær
ætíð farið eftir einkunnum umsækj-
enda. Kjartan var einn fjögurra ein-
kunnahæstu, sem sóttu um þennan
styrk. En ekki hlaut hann styrkinn.
Mun rektor menntaskólans hafa mis-
skilið upplýsingar um efnahag föður
Kjartans, en af þessum sökum frest-
aðist nám Kjartans utanlands um
heilt ár. í stað þess að stunda ensku-
nám í Englandi eins og Kjartan hafði
upphaflega ætlað sér fór hann að
ráði föður síns, sem kostaði hann, til
háskólans í Leipzig í Þýskalandi og
stundaði þar hagfræðinám 1928-29.
1929-30 las hann svo við haskólann
í Barcelona og síðan í Brussel 1930-
1932, þar sem hann lauk hagfræði-
prófi (Licencil en sciences économiqu-
es) með glæsilegum vitnisburði. Varð
næst hæstur. Sumarið 1932 lauk
Rjartan munnlegum hluta doktors-
prófs í hagfræði við háskólann í Genf
með ágætum vitnisburði, en skorti fé
til að ljúka skriflega hlutanum (rit-
gerð). Mun þetta hafa verið síðasta
háskólapróf hans. Að öllu samanlögðu
mun Kjartan hafa stundað nám í fleiri
háskólum en nokkur annar íslending-
ur. Næstur honum, að þessu leyti,
mun vera Finnbogi Rútur Valdimars-
son,  sem Rjartan dáði mjög fyrir
Þorleifur Árni Reyn-
isson - Minning
Fæddur 6. júlí 1981
Dáinn 22. febrúar 1994
Það var fimmtudagsmorgun 24.
febrúar. Morgunblaðið færir^ okkur
sorgarfrétt, hann Þorleifur Árni er
dáinn. Strákurinn sem okkur þótti
svo vænt um.
Við kynntumst í Álfheimum þegar
Sigga fór að passa lítinn strák í
næsta stigagangi. Hún tók gjarnan
Bjarka bróður sinn með eða kom
með Þorleif yfir til okkar. Þarna fann
Bjarki góðan vin, þeir náðu ótrúlega
vel saman þrátt fyrir tveggja ára
aldursmun og tóku upp á ýmsu
skemmtilegu.
Líney og Reynir reyndust okkkur
góðir vinir og komu oft með spenn-
andi dót handa Þorleifi þegar þau
komu að utan og þá varð nú heldur
betur handagangur í öskjunni.
En svo skildu leiðir, við fluttum
Excel námskeið
94029
Tölvu- og verkfræöiþjónustan
Tölvuskóli Halldórs Kristjánssonar
Grensásvegil6«©688090
gáfur og gáskafulla skemmtni.
Kjartan breytti svo oft um háskóla
sem raun bar vitni, til að læra sem
flestar tungur. Hafði hann þá í huga
störf í utanríkisþjónustu íslands. Urðu
námsár hans í þessari lotu rúmlega
fimm í stað þriggja eins og upphaf-
lega var ráðgert. Hann kom aftur til
íslands með togaranum Andra 3.
desember 1934 eftir rúmlega fimm
ára útivist. Var þá mæltur á flestar
tungur Evrópu og hafði heimsótt
mörg Evrópuríki. Síðar lagði hann
stund á rússnesku og urdu og gat
lesið og talað bæði þessi mál. Einnig
kynnti hann sér persnesku og afrik-
aanas. Eftir heimkomuna gerðist
hann fulltrúi í utanrikisráðuneytinu
frá 1935 til 1942, en þótti vistin „dauf
og þurrleg þar". Stundaði síðar
kennslu við ýmsa skóla um tíu ára
skeið í Keflavík, á Patreksfirði, í
Reykjanesi, í Selárdal, á Hrafnseyri,
í Grímsey og á Fáskrúðsfirði. Lagðist
í ferðalög. Arið 1947-1948 ferðaðist
hann um alla rómönsku Ameríku og
gerði þar í þágu Fiskimálanefndar
kannanir á fiskmörkuðum. Kom hon-
um þá að góðu gagni málakunnáttan
m.a. í spænsku, en á Spáni hafði
í Mosfellsbæ og nokkrum árum síðar
fluttu Líney, Reynir og Þorleifur í
nýja húsið á Álftanesinu. Bjarki og
Þorleifur hittust samt áfram, Bjarki
fór og gisti hjá þeim, gátu þeir þá
dundað sér við ýmislegt, þegar nýja
húsið var í byggingu, þeir byggðu
kofa og voru mjög stoltir af. Þorleif-
ur átti fjarstýrðan bát sem þeir vin-
irnir settu á flot saman og gátu
skemmt sér vel.
Allar okkar minningar um Þorleif
Árna eru á sama veg, bjartar,
skemmtilegar og sérstakar, því þarna
fór drengur sem var mjög sérstakur
og gat alltaf komið manni skemmti-
lega á óvart.
Elsku Líney og Reynir, sorgin er
mikil, en minningin um góðan dreng
lifir.
Alda, Kjartan, Sigríður, Bjarki
og Einar.
hann stundað háskólanám fyrstur
allra íslendinga. Kjartan var mikil-
virkur rithöfundur. Bækur hans; Sól
í fullu suðri, sem út kom 1954, og
Eldorado, útgefin 1958, fjalla um
hvað hann sá og heyrði á þessu ferða-
lagi. Einnig almennt um líf og list í
S-Ameríku. Þetta varð sannarlega
ævintýraferðalag.
Árið 1979 kom út eftir Kjartan
stórfróðleg bók um Sovétríkin (bóka-
fl. Lönd og lýðir), 1983 Undraheimur
Indíalanda, ferðasaga frá Indlandi,
og 1992 Flakkað um fímm lönd, þ.e.
íran, Afganistan, Pakistan, Nepal og
Ceylon (Sri Lanka). Allar eru þessar
bækur stórfróðlegar og skemmtilegar
að lesa. Eru þær ritaðar af frásagnar-
gleði og stílfimi. Þá þýddi Kjartan
fjölda bóka m.a.: Sjálfsævisögu Max-
im Gorki og Gullbikarinn eftir John
Steinbeck.
Síðasta verk Kjartans eru 39 ljóð,
er hann orti á ensku og gaf nokkrum
vinum sínum á sl. ári. Ljóðin heita:
Dark horizons, einstaklega vel ort á
fagurri og fágætri bókmennta ensku.
í þeim kemur fram beiskja og svart-
sýni. Ef til vill var Kjartan svartsýnis-
maður, þótt hann dyldi það vandlega.
I Hávamálum segir:
Hugur einn það veit,
er býr hjarta nær,
einn er hann sér of sefa.
Sannarlega eru þetta vísdómsorð,
sem ekki eiga síður við nú en þegar
þau voru sögð.
Af því, sem ég hefi rakið hér að
framan, er ljóst, að Kjartan Ólafsson
var enginn hversdagsmaður. Eftir
því, sem ég best veit, mun hann hafa
verið einhver mesti, ef ekki mesti
tungumálamaður þjóðarinnar xog
einna víðförlastur allra íslendinga.
Fáir rituðu um hans daga fegurri
íslensku eða höfðu betri stíl. Með
bókum sínum kynnti hann okkur lönd,
lýði og menningu framandi þjóða, sem
flestir vissu áður lítið um. Fyrir þetta
stöndum við öll í þakkarskuld við
hann.
Skoðanir Kjartans voru um margt
sérstæðar. Mátti segja um hann eins
og Bjarni Thorarensen í kvæðinu um
Sæmund Hólm:
hann batt ekki                  _^
bagga sína,
sömu hnútum
og samferðamenn.
Nefni ég sem dæmi, að hann var
eindreginn „racisti", sem taldi hvíta
kynstofninn skara fram úr öllum
þeim kynstofnum, sem jarðkringluna
byggja. Hafði yfirhöfuð ímugust á
lituðum kynstofnum, að því er virt-
ist, því meiri, sem litaraft þeirra var
dekkra. Viðurkenndi þó, að meðal
þeirra fyndust brúklegir einstakling-
ar. Hafði hitt slíka bæði meðal tign-
armanna og almúga svo sem greinir
í ferðabókum hans.
Rjartan hafði mikla ánægju af
þeirri tónlist, sem hann á annað borð
hafði smekk fyrir og átti hljómplötur
frá mörgum löndum. Einnig átti
hann ýmsa fágæta hluti, sem hann
keypti á ferðalögum sínum um
heimsbyggðina. Kjartan var ágætur
íþróttamaður, þreytti sund á bringu
og baki og gat til skamms tíma geng-
ið á höndum. Einnig hafði hann yndi
af klettaklifri. Glaður og skemmtinn
var hann jafnan við vini sína og ekki
neitaði hann staupi, ef fallega var
boðið og á hentugum tíma. Hann
gleymdi aldrei þegnum drengskap.
Ekki heldur mótgerðum. Ekki
kvæntist Kjartan, en 9. janúar 1950
fæddist honum dóttir með Dagrúnu
E. Ólafsdóttur. Heitir hún Steinunn
eftir föðurömmu sinni og er hún
húsfreyja hér í Reykjavik, gift Frið-
riki Friðrikssyni hagfræðingi. Mörg
ár hefír Kjartan verið velkominn
heimilisvinur hér á bæ og sagt okkur
húsfreyju minni fjölda kátlegra
sagna. Við munum sannarlega sakna
þessa trygga og góða vinar og biðjum
honum og fólki hans blessunar þessa
heims og annars.
Barði Friðriksson.
Okkar tilboð
Skýrt og ódýrt
[~i 14" tommu sjónvarp
n fjarstýrt
in tímarofi
n aðgerðir á skjá
n inniloftnet
31.900,- stqr
Nýtt og gæðum prýtt
VCA 36 myndbandstækið er búið m.a.
n fjarstýringu
n kyrrmynd
n hægmynd
n scart-tengi
ii ramma fyrir ramma
n sjálfvirkri leitun bestu myndgæða
15.900,- stqr
VERSLUNIN
MBÆR^
HVERFISGÖTU 103: SIMI625999

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56