14 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. APRIL 1994 Dagstund á Akureyri Myndlist Bragi Asgeir^son Laugardaginn fyrir páska var í'erðinni heitið til Akureyrar vegna tveggja sýninga í nýju og langþráðu listasafni þeirra norðan heiða, er opnaði dyr sínar 28 ágúst sl. ár. Tilhlökkunin var mikii, því ég hafði ekki fengið tækifæri til að bera það augum fyrr, en hafði áður skoðað rýmið sjálft er framkvæmdir voru komnar eitthvað áleiðis. Safnið er ófullgert og athafnasemin enn á byrjunarstigi, þannig að einungis er unnt að sýna í tveim til þrem sölum á miðhæð. Aðkoman er held- ur ekki sem skyldi en gengið er upp þröngan og kuldalegan tröppugang, en það er sem betur fer bráðabirgð- aúrræði. Ég hafði áformað að nýta tíma minn vel á öðrum vettvangi um páskana og hugðist þannig aðeins nota einn eftirmiðdag á staðnum að sinni og átti frátekið flugfar með hádegisvélinni og til baka með síð- ustu vél dagsins. Oftast hef ég haft allan varann á og tekið fyrstu vél í morgunsárið, en farið svo heim með þeirri síðustu og hefði átt að gera það einnig að þessu sinni. Maður á víst aldrei að treysta veður- guðunum né íslenzkum flugfélögum og þannig er skemmst er frá að segja að brottför tafðist um nær þrjár klukkustundir og ég hafði ein- ungis úr rúmum tveim tímum að moða á Akureyri, sem var full naum- ur tími að ekki sé meira sagt. Hefði ég annars trúlega getið lokið erindi mínu á safninu fyrir opnun sýning- anna, en í öllum mannfjöldanum var það ógerlegt fyrr en eftir lokun kl. 18 og þá stutt til brottfarar. Ergilegast við þetta var þó, að hér voru veðurguðirnir saklausir, en flugfélaginu þóknaðist víst að taka áætlunarvélina til notkunar á öðrum leiðum meðan fært væri á staðina og mun þó hafa verið fullbókað í vélina norður. Eitthvað hefur þetta svip af algjöru virðingarleysi fyrir tíma annarra að ráðskast þannig með áætlaða og markaða loftflutn- inga og á sér varla hliðstæðu á byggðu bóli. Þar fyrir utan eru tekn- ar ámóta margar krónur fyrir flugið og ætti að kosta til nágrannaborga okkar í útlandinu, ef allt væri með eðlilegum hætti, samkvæmt saman- burðarrannsóknum um svipaðar vegalengdir víðs vegar í Evrópu. Einhver titringur yrði ef þannig væri ráðskast með almenningssam- göngur á jörðu niðri. Þetta varð að koma fram, því eftirfarandi skrif mín einkennast væntanlega meira og minna af þessu slysi með tímann. Er inn í listasafnið kom blöstu við mér myndverk Guðmundar Ein- arssonar frá Miðdal, en þau eru 17 talsins og í meiri hluta olía á striga. Er framkvæmdin liður í mörgum sýningum á verkum listamannsins í tilefni þess að hundrað ár verða liðin frá fæðingu hans á næsta ári og stendur fjölskylda Iistamannsins að henni. Þetta eru myndir úr ýms- um áttum og telst því miður frekar ófaglega staðið að samsetningunni, sem gefur að auk engan veginn rétta mynd af Guðmundi sem lista- manni. Nú er einmitt tækifæri til að endurskoða sess Guðmundar í íslenzkri listsögu, en viss þáttur list- ar "hans virðist höfða mun meira til yngri kynslóðar myndlistarmanna en samtíðarmanna hans á listasviði og einmitt sá er hann var hvað mest umdeildur fyrir á árum áður, t.d. gosmyndirnar. Eitt af þeim málverkum vaf á opnunarsýningu safnsins og er mynd af því í hinni stásslegu sýningarskrá af því tilefni og vel ég að láta hana fylgja grein- arkorni þessu svona til áréttingar máli mínu. Mun áhugaverðara hefði t.d. verið að taka saman skiivirkt yfirlit yfir feril Guðmundar á lista- sviði í formi farandsýningar, en að kynna hann með þessum hætti. Hins vegar er betur staðið að handhægri og vel gerðri sýningarskrá þó að ekki sé hún stór, en hér hefði þó einmitt verið upplagt að setja saman sérstakt kynningarrit, sem hefði svo legið frammi á öllum sýningunum. Það er síst of djúpt í árinnni tekið í inngangi Ara Trausta jarðfræð- ings: „að faðir hans hafi verið þjóð- kunnur á sinni tíð og mjög áberandi í listalífi landsins". Það er hárrétt því það sópaði mikið að þessum fjall- myndarlega, reffilega og ákveðna manni sem fór sínar eigin leiðir, var harður andstæðingur nýrra viðhorfa í listum á mjög erfiðum ög ein- strengingslegum tímum. Það er einnig rétt, að Guðmundur var fjöl- hæfur listamaður sem fékkst við málun með olíu- og vatnslitum, graf- ík (aðallega koparstungu), högg- myndagerð, leirmunagerð; glerlist, smíðajárnsvinnu og fleira, auk þess sem hann var afkastamikill rithöf- undur, fyrirlesari, ljósmyndari og kvikmyndagerðarmaður, — hannaði þar að aukí skartgripi og húsgögn. Rétt telst ennfremur, að hann var einn fyrsti grafík-listamaður lands- ins og brautryðjandi í leirmunagerð, en hennar vegna stundaði hann jarð- efnarannsóknir á Íslándi og vildi nota sem mest af íslenzku hráefni til framleiðslunnar. Þá má geta þess, að þessi fjölhæfi og framagjarni maður er faðir Guðmundar Erró, sem er jafnframt hálfbróðir Ara Trausta og þeirra bræðra. Þar sem nýjar kynslóðir hafa vax- ið úr grasi frá andláti listamanns- ins, 1963, og þetta er fyrsta sýning á verkum hans af mörgum er eðli- legt að fram komi, að Guðmundur var fæddur í Miðdal í Mosfellssveit 1895. Nam í teikniskóla Stefáns Eiríkssonar myndskera 1911-1913, og næst lá leið háns til Kaupmanna- hafnar þar sem hann stundaði fram- haldsnám við teikniskóla Viggo Bjergs 1919-20 og síðan í eitt ár við konunglega fagurlistaskólann. Hélt þá til Miinchen, höfuðborgar Bæjaralands, þar sem hann stund- aði nám í höggmyndalist í skóla Hans Schwegerle til 1925 og nám í leirbrénnslu 1924-26. Heim fluttist hann 1928. List Guðmundar Einarssonar frá Miðdal einkenndist löngum af vissri tegund raunsæislegrar þjóðernis- rómantíkur og á stundum með ívafi táknhyggju (symbolisma), sem átti miklu fylgi að fagna víðs vegar í Evrópu framan af öldinni. Mjög var litið niður tíl þess konar listar af núlistamönnúm tímanna, en ýmsir þeirra hafa þó verið endurreistir og kæmi mér ekki á óvart þótt sumir þættir listar Guðmundar verði það Grímsvatnagos, olía á striga. Ljósmynd: Vigfús Sigurgeirsson. Myndin er tekin á Hótel Tindastóli 1938 og er af Kristni Sigurðssyni, Skriðulandi, Kolbeinsdal. einnig, einkum hvað varðar leir- muni, málverk og grafík. Drjúgum tíðindum sætir sýning ljósmynda Vigfúsar Sigurgeirssonar (1900-1986), sem er í stórum sal inn af forsalnum og varð ég satt að segja mjög uppnuminn við skoðun hennar. Víst er ég vel kunnur ýms- um myndum Vigfúsar úr blöðum, bókum og tímaritum, en ég tel að þetta sé í fyrsta skipti sem fram kemur í öllu sínu veldi hvílíkur af- burða ljósmyndari hann var. Kæmi mér ekki á óvart þótt þessi sýning eigi eftir að marka tímamót um upphefð Vigfúsar sem eins merk- asta ljósmyndara þjóðarinnar á þessari öld. Ekki er þó svo, að Vig- fús hafí verið vanmetinn fram að þessu og var hann m.a. ljósmyndari forsetaembættisins í tíð Sveins Björnssonar og gegndi því starfi um langt árabil, ásamt því að ljósmynd- ir hans hafa víða verið sýndar. En ég tel að þær hafí ekki í annan tíma notið sín eins vel né jafn gott úrval verið til sýnis. Það er margt sem rennir stoðum undir þessa fullyrðingu, en þó helst hve vel myndirnar eru teknar og hve næmt auga Vigfús hafði fyrir aðalatriðunum og hinu hreint mynd- Morgunblaðið/Árni Helgason Skagfirska söngsveitin á tónleikum í Stykkishólmskirkju. Stykkishólmur Skagfirska söng- sveitin í heimsókn Norræna húsið Kristinn H. Arnason á Háskólatónleikum Á HÁSKÓLATÓNLEIKUNUM í Norræna húsinu í dag mið- vikudaginn 6. apríl kl. 12.30 leikur Kristinn H. Árnason ein- leiksverk á gítar. snillingurinn Andrés Segovia hélt. Kristinn hefur haldið fjölda tón- leika á íslandij í Bandaríkjunum, á Englandi og Italíu auk þess sem hann hefur komið fram í sjónvarpi og útvarpi. Á Háskólatónleikunum í Nor- ræna húsinu mun Kristinn leika verk eftir barokktónskáldin Róbert de Visée og Silvius Leopold Weiss og einnig verk eftir gítarsnillinginn Agustin Barrios (1885-1944) frá Paraguay. Kristinn lauk burtfararprófi frá Tónskóla Sigursveins D. Kristins- sonar árið 1983. Hann stundaði framhaldsnám í eitt ár hjá Gordon Crosskey og fór þvínæst til Banda- ríkjanna þar sem hann lauk BM- gráðu frá Manhattan School of Music árið 1987. Einnig stunaði Kristinn nám hjá José Tomas á Spáni. Árið 1987 var Kristinn valinn úr hópi fjölda umsækjenda til að taka þátt í síðasta námskeiði sem gítar- Kristinn H. Árnason Stykkishólmi. SKAGFIRSKA söngsveitin kom frá Reykjavík fyrir skömmu til Stykkishólms og efndi til tónleika í kirkjunni. Það gekk ekki áfallalaust fyrir söngsveitina að komast því snjór og él hömluðu rútunni og þurfti að leita til Hólmara um hjálp. Þetta gekk svo eftir og kom rútan tæpum klukkutíma eftir áætlaðan tíma. Stjórnandi söngsveitarinnar var Björgvin Þ. Valdimarsson og píanó; leikari Sigurður Marteinsson. Á söngskránni voru 16 verk og var meiri hlutinn íslenskar tónsmíðar. Guðmundur Sigurðsson og Gylfi Þ. Gíslason sungu í tvísöng lagið Undir dalanna sól eftir söngstjórann við texta Hallgríms Jónssonar frá Ljár- skógum, einnig söng Guðmundur Sigurðsson einsöng. Gylfi Þ. Gísla- son og Svanhildur Sveinbjörnsdóttir sungu svo tvísöng í tveim erlendum lögum. Söngnum var feikilega vel tekið og söngmenn stóðu sig vel enda ekki óvanir að taka lagið. - Árni Nýjar bækur I Út er komin bókin Fræðin minni eftir Martein Lúther í út- gáfu dr. Einars Sigurbjörnsson- ar, prófessors í guðfræði við guð- fræðideild Háskóla íslands. Fræði Lúthers minni voru samin 1529 og urðu brátt mjög vinsæl og mynduðu rammann um trúarupp- eldi lútherskra manna. í þá daga áttu menn að kunna fræðin, eða Kverið eins og þau voru kölluð, utan að til fermingar. Snemma myndaðist sú hefð að semja skýr-1 ingar við fræð- in, ýmist með því að hafa stuttar skýring- ar við hvern hluta þeirra ásamt ritning- argreinum eða hafa sérstaka útlistun á inni- haldi þeirra í aðgreindum köfium og var „Helgakver" þess konar kver. í þessari útgáfu fylgir hverjum hluta fræðanna skýring eftir Ein- ar Sigurbjörnsson. í þessari út-i Dr. Einar Sigurbjörnsson. gáfu á fræðum Lúthers hefur ver- ið bætt við kaflann um sakrament- in spurningum og svörum fyrir fólk sem vill neyta altarissakra- menntanna. Þá er bætt við bænum samkvæmt ýmsum aðstæðum. Texti fræðanna er í endurskoðað- ari þýðingu Helga Hálfdanarson- ar. Annað efni er í þýðingu Ein- ars Sigurbjörnssonar. Fræðin minni er 62 bls. Útlit og umbrot annaðist Skerpla, útgáfuþjónusta, Steindórs- grent-Gutenberg hf. prentaði. Útgefandi er Skálholtsútgáfan, útgáfufélag Þjóðkirkjunnar. Bókin kostari-980 krónur.i 'A
Beinir tenglar
