22 f MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. APRIL 1994 Formaður utanríkismálanefndar Al- þingis um kosningarnar í Suður-Afríku Andrúmsloftið ein- kennist af bjartsýni ognnMum4n1in^m BJÖRN Bjarnason, formaður utanrikisnefndar Alþingis, segir mikla bjartsýni vera ríkjandi í Suður-Afriku vegna kosninganna þar í landi og beri menn miklar væntingar til framtíðarinnar. Hann segir að mikilvægasta verkefni nýrra valdhafa að loknum kosningum verði að tryggja frið í landinu enda sé það forsenda efnahagslegra fram- fara. Björn fylgdist með framkvæmd kosninganna fyrir hönd Evrópu- ráðsins. „Upphafið að þessu öllu var í febr- úar 1990 þegar de Klerk lýsir því yfir að hann ætli að afnema aðskiln- aðarstefnuna. Viðræður helstu flokka leiddu til þess að menn kom- ust að sameiginlegri niðurstöðu varð- andi kosningar og stjórn landsins næstu fimm árin." Sagði Björn að það hefði ekki síst tekist vegna sam- starfs de Klerks og Mandela en eins konar bandalag þeirra hefði verið við lýði frá því Mandela var sleppt úr haldi. Hann sagði kosningabaráttuna vera háða innan þess ramma, sem um hefði verið samið, og myndi þjóð- stjórn, þar sem ættu sæti fulltrúar allra stjórnmálaflokka sem fengju meira en 5% atkvæða í kosningunum, taka við stjórn landsins. 27 flokkar buðu fram í kosningunum og er búist við að Afríska þjóðarráðið og Þjóðar- flokkurinn fái flest atkvæði. „Það er innan þessa ramma sem stjórnmálaþróunin í Suður-Afríku á sér stað og markar þáttaskil í stjórn- málum í heiminum öllum. Við vitum að ástandið hér undir minnihluta- stjórn hvítra hefur verið þannig að það hefur haft áhrif á alla stöðu heimsmálanna. Þessi sögulegu um- skipti hér eru ekki einungis fyrir þetta land heldur fyrir allan heim- inn," segir Björn Bjarnason. Svartir íbúar Suður-Afríku eru 74,8% þjóðarinnar og hvítir 14,1%. Þá býr nokkur fjöldi Asíubúa og lit- aðra í landinu. „Það eru þessi 14,1% sem hafa stjórnað öllum hinum frá 1948. Svertingjar fá nú að kjósa í fyrsta sinn og Nelson Mandela er nú til dæmis að kjósa í fyrsta sinn, þannig að það er engin furða að þetta hafi verið mikið tilfinningamál. Það er enginn ósnortinn sem hefur verið að fylgjast með því sem er að gerast hér. Bæði hefur þetta gífur- legt pólitískt gildi utan Suður-Afríku og ekki síður eru menn nú að losa um fjötra á þessum tæplega þrjátíu milljónum manna, sem hafa verið í þeim f 350 ár en með þessum skýra og stranga hætti frá því aðskilnaðar- stefnan kom til framkvæmda árið 1948." Björn segir að deilur stjórnmála- flokkanna snúist ekki um grundvall- arþætti stjórnarskrárinnar enda sé þegar búið að semja um slík mál. Fyrst og fremst hafi verið deilt um efnahagsmál. Hann segir að upp á framtíðina skipti mestu máli hvernig tekst til með að draga úr ofbeldi í landinu. Ofbeldi hafi til þessa verið mikið í Suður-Afríku, jafnt af hálfu stjórn- arinnar til að halda svertingjum niðri sem og vegna innbyrðis deilna svert- ingja. „Það verður prófsteinninn eft- ir að ANC hefur háð stjórnmálabar- áttu utan stjórnarskrár á undanförn- um áratugum hvernig til tekst í þess- um efnum. Mun ANC og Mandela takast að halda þannig á málum að það skapist forsendur fyrir efnahags- legum framförum í friðsamlegu þjóð- félagi? Þarna er komið að mjög stórri spurningi því ofbeldi og glæpir eru hér meiri en nokkurs staðar annars staðar. Atvinnuleysi meðal svertingja er um 60% og það er því mikið verk fyrir höndum að skapa hér friðsam- legar aðstæður. Þetta var líka einnig hugsanlega helsta ástæðan fyrir ákvörðun de Klerks á sínum tíma. Hann skynjaði að það var ekki leng- ur hægt að viðhalda þessu þjóðfélagi óbreyttu. Landið sjálft og efnahag- skerfið var komið í slíkar skorður að ekki var lengur hægt að halda á sömu braut." Björn segir að dagarnir tveir sem aðalkosningarnar stóðu yfir hafí ver- ið þeir friðsamlegustu um langt skeið. Það ætti þó eftir að koma í ljós hvort þetta markaði upphafið að nýju tímabili í samskiptum manna eða hvort þetta væri einungis vegna kosninganna. Mikil bjartsýni ríkti í landinu og fólk hefði miklar vænting- ar. Sumir óttuðust jafnvel að vænt- ingar margra svertingja væru óraun- hæfar. Það myndi taka langan tíma áður en hægt yrði að uppfylla þær væntingar og forsenda þess væri að friður ríkti í landinu. „Ég held að enginn geti verið hér án þess að fá það staðfest að það eru miklar vonir bundnir við kosningarnar og enginn ótti ríkjandi." Kcuter Teygjustökk í Oporto NÁMSMENN við Lusiada-háskólann í Oporto I Portúgal gerðu tilraun til þess ( fyrradag að slá heimsmetið í teygjustökki og stukku úr krana, sem Jtomið hafði verið fyrir uppi á brú í borginni. Reyndist stökkið 110 metrar :-«n- hvort það nægði 441 að-setja nýtfr met er »ekki vitað. -¦ ¦- Reuter Ungverjar í kosningaham UNGVERSKUR drengur gengur framhjá einu af fjolmörgum kosningaspjöldum í höfuðborginni, Búdapest, en 8. maí nk. fer fram fyrri umferð þingkosninga í Ungverjalandi. Hér hefur Davíðsstjarnan verið krotuð yfir andlit eins frambjóðendanna, Ivans Patos, formanns frjálsra demókrata. Leit og greining erf ðagalla í heilbrigðum einstaklingum Unnið að mótun sam- norrænna vinnureglna LEIT og greining erfðagalla í heilbrigðum einstaklingum var um- ræðuefnið á ráðstefnu eða fundi, sem haldinn var í Osló nú í vik- unni. Var hann á vegum einnar nefndar Norðurlandaráðs, sem fjall- ar um þau siðfræðilegu álitamál, sem upp kunna að koma við erfða- fræðilegar rannsóknir, en fulltrúar íslands í nefndinni eru þau Jór- unn Erla Eyfjörð erfðafræðingur og Erlendur Jónsson heimspeking- ur. Auk þess sat fundinn að þessu sinni Reynir Tómas Geirsson, yfirlæknir á fæðingardeildinni. Að sögn Jórunnar snerust umræðurn- ar annars vegar um leit í fjölskyldum og hins vegar um það hvort leita mætti þeirra, sem hættast er við einhverjum erfðasjúkdómi, innan stórra hópa eða jafnvel heilla samfélaga. „Tilgangurinn með leit að erfða- göllum í fólki er að sjálfsögðu von- in um, að unnt verði að koma í veg fyrir eða draga úr einkennum sjúk- dómsins komi hann upp. Til dæmis væri þá hægt að ráðleggja þeim, sem greindust með galla, ákveðinn lífsstíl, annað mataræði svo dæmi sé nefnt, en stundum getur verið um að ræða samspil við ákveðna umhverfisþætti. Verið getur, að ein- hverjir þoli alls ekki reykingar án þess að eiga mikið á hættu að fá lungnakrabbamein þótt aðrir geti reykt til níræðs eins og Churchill. Sumum er hættara við ristilkrabba- meini eða. hjartasjúkdómum en öðr- um. Áhættan er einfaldlega mis- mikil eftir fjölskyldum," sagði Jór- unn Eyfjörð. Jórunn segir, að hér á landi hafi farið fram leit að erfðagöllum innan fjölskyldna, ýmist aðeingena- eða fjölgenasjúkdómum. í fyrra tilfell- inu er um að ræða, að sjúkdómur- inn erfist beint vegna gallaðs gens en í því síðara er fyrir hendi gallað- ur erfðaþáttur, sem eykur líkur á, að viðkomandi fái sjúkdóminn þótt engin vissa sé fyrir því. „Á fundinum voru flutt mörg erindi um þessi mál og síðan fjallað um ýmsar spurningar eða vanda- mál, sem upp geta komið. Loka- spurningin, sem við glímdum við að þessu sinni, var hvort unnt væri að móta samnorrænar vinnureglur á þessum vettvangi. Var komist að eins konar samkomulagi um hvað skipti mestu máli í því efni en þeirri vinnu er þó ekki lokið," sagði Jór- unn. Tímamótaúrskurður stjórnlagadómstólsins í Þýskalandi Slakað á fíkniefnalögunum lionn. The Daily Telcgraph. EKKI er rétt að ákæra þá, sem teknir eru með lítið magn af hassi eða maríjúana til einka- nota. Komst stjórnlagadómstóll- inn, æðsti dómstóll í Þýska- landi, að þeirri niðurstöðu í fyrradag. Eftir sem áður verður þó bannað að eiga þessi fíkni- efni en lögreglunni var ráðlagt að kæra ekki væri um lítið magn að ræða og ekki talið, að öðrum stafaði hætta af. Dómurinn var kveðinn upp eftir að Wolfgang Nescovic, dómari við áfrýjunardómstól í Lubeck, úr- skurðaði, að það færi í bága við jafnréttisákvæði stjórnarskrárinn- ar að leyfa borgurunum að eiga áfengi en banna kannabisefni. Sagði Nescovic, að einn eða tveir kannabisvindlingar væru ekki hættulegri en dagleg áfengis- neysla eða einn pakki af venjuleg- um vindlingum og benti á, að ár- lega drægi áfengið 40.000 manns til dauða í Þýskalandi. Þetta mál er mjög viðkvæmt í Þýskalandi vegna þess hve auð- velt er að komast yfir fíkniefni í Hollandi og Helmut Kohl kanslari og kristilegir demókratar vilja ekki slaka neitt á í baráttunni gegn þeim. Jafnaðarmenn vilja hins vegar kanna að leyfa sum þeirra. Papandreou rek- ur sjónvarpsstjóra Aþenu. Reuter. YFIRMAÐUR gríska rikissjónvarpsins hefur verið rekinn úr emb- ætti að kröfu Andreas Papandreous forsætisráðherra. Er ástæðan sú, að útför fyrrverandi efnahagsmálaráðherra stjórnarinnar þótti ekki gerð nógu góð skil í sjónvarpsfréttunum. Dimitris Katsimis sjónvarps- stjóra var tilkynnt í fyrradag, að hann væri hér með rekinn en sl. þriðjudag krafðist Papandreou „mannfórna" vegna þess, að frá- sögn af útför George Yennimatas efnahagsmálaráðherra hefði ekki verið fyrsta fréttin í sjónvarpinu. „Þessi afgreiðsla hefur aukið mjög á harm minn vegna fráfalls Yenni- matas," sagði Papandreou og bætti því við, að ríkissjónvarpið væri „ekki í takt við tilfinningar Grikkja". í dagblöðum stjórnarandstöð- unnar er Papandreou sakaður um nota þetta tækifæri til að ná fram pólitískum hefndum á ríkissjón- varpinu en hann var kunnur fyrir að ráðskast með ríkisfjölmiðlana á fyrri valdaárum Sósíalistaflokksins 1981-*89: ' : í
Beinir tenglar
