20 ÞRIÐJUDAGUR 4. OKTÓBER 1994 MORGUNBLAÐIÐ Þarftu að fara að endurnýja bílinn? EIIM HAPPAÞRENNA GÆTI SKAFFAÐ PÉR DRQSSÍU PRÓFAB3U! Þ R E N !\l A LISTIR Stórkostlegur listviðburður ¦ HBFUR VINNINGINN! TONLIST Borgarlci kh úsið LJÓÐASÖNGUR LJóðasöngur; Vetrarferðin eftir Schubert. Kristinn Sigmundsson og Jónas Ingimundarson. Sunnudagur 1. október. EFNISINNIHALD Vetrarferðar- innar féll að hugmyndum Schu- berts, varðandi hans eigið lífsupp- gjör og þannig hefur það oft verið við gerð meistaraverka. Má þar til nefna þá „níundu" eftir Beethoven, Sálumessuna eftir Mozart, trúarleg söngverk einfarans Brahms og „Draumórasinfóníuna" eftir Berlioz. Sköpunarþörfin, stýrð af kunnáttu og þrungin persónlegum tilfmn- ingaátökum, brýtur af sér viðjar hversdagsins og sú einlægni, sem blundað hefur í duldum tilfínninga- djúpunum, birtist óhamin, svipt felu- hjúp uppeldis og siðvenju. Þarna stendur Schubert og grætur sinn dag og eftir því sem vinir hans og félagar hafa sagt, munu fá verk hafa reynst honum jafn erfið og Vetrarferðin. í upphafslaginu, Góða nótt, þegar skáldið læðist burt, var undirleik- urinn hjá Jónasi full léttstígur en í heild var þetta undurþýða Iag vel túlkað, þó nær hefði mátt fara að hvísla niðurlagið „góða nótt, um þig ég hugsað hef. Vindhaninn, (lag nr. 2) tengist ótrúleika konunnar, „því vindurinn háðskur um hjörtun fer, sem á húsþaki þjóti, en lágvært þó" og var þessi sérkennilega sam- SANNKÖLLUÐ Faguri syngur svanurinn S8BM W£S3m f-KTvM SgisSs*. FJÓRÐA ÚTGÁFA LJÓÐATÓNLEIKA GERÐUBERGS HEFURAÐ GEYMANÆRRI 60 SÖNGLÖG EFTIR HELSTU TÓNSKÁLD ÞJÓÐARINNAR. FLUTNINGUR ER í HÖNDUM FREMSTU SÖNGVARA ÞJÓÐARINNAROG ÚTKOMAN ER GLÆSILEG. PLATAN ERTVÖFÖLD OG FYLGIR VEGLEGUR BÆKLINGURÁ ÍSLENSKU OG ENSKU.y FAGURT SYNGUR SVANURINN: SANNKÖLLUÐ SÖNGVEISLA DREIFING BRAUTARHOLTI OG KRINGLUNNI SÍMI 625200 líking um óþol ástarinnar, mjög sannfærandi í túlkun félaganna. Gangan burt frá húsi hinnar ótrúu en elskuðu, hefst með því að tár skáldsins frjósa og hrökkva af vanga hans sem hagl, þó ausið sé úr lindum svo heitra tilfinninga að brætt gæti allan vetrarísinn. Þetta er undirtónn þriðja lagsins, Prosin tár, sem býr yfir andstæðum íss og elds. Við fyrstu vísuna er undirleik- urinn „haglkenndur" og í miðvís- unni verður kuldinn dauðadimmur en í þeirri þriðju, sem er endurtek- in, brýst fram funi tilfinninganna og voru þessar andstæður áhrifa- miklar hjá Kristni og Jónasi. I fjórða laginu (Erstarrung) er skáldið höggdofa af skelfingu, yfír því að fínna ekki spor elskunnar í snjónum eða blóm til minja um hana og var þar leikið með óróa þess sem leitar að þöglum sársauka hjarta síns. Skáldið finnur frið, er hann kem- ur að Iinditrénu (lag nr. 5) og minn- ist unaðsstunda með elskunni sinni. Þetta er ef til vill frægasta lagið úr Vetrarferðinni og þegar Schubert sjálfur lék og söng verkið fyrir vini sína, fannst þeim fátt um og t.d. Franz von Schober, felldi sig aðeins við Der Lindenbaum. en fannst hin heldur lítlaus. Sjötta lagið, Táraflóð, er eitt af sérkennilegustu lögum lagaflokksins, sérstaklega er varðar samspil laglínu og undirleiks og var þetta viðkvæma lag mjög vel flutt. Á fljótinu (nr. 7) er magnað tónverk og sama má um það áttunda, þar sem skáldið horfir um öxl en þar naut sín sérstaklega hljómþrungin rödd Kristins og sterk túíkun beggja Jónas Ingimundarson og Kristinn Sigmundsson. listamannanna. Eftir að hafa farið villur vega (Irrlicht, nr. 9), leggst skáldið niður til hvíldar í kofa kolagerðamann- anna (Rast, nr. 10) og þó líkaminn logi af þreytu og sársauka dreymir skáldið um vorið (nr. 11) og við það að vakna upp af þessum ljúfa draumi, sest að honum einsemdin (Einsamkeit, nr. 12) en þetta sér- kennilega lag er eins konar kafla- skil í verkinu. Pósthornið gellur og skáldið hrekkur við en pósturinn (lag nr. 13) ber honum ekki bréf'og á eftir þessu snjalla lagi koma þrjú sér- kennilega heimspekileg kvæði, sem Schubert tónsetur á ákaflega frum- legan máta, það fyrsta um ellina og æskuna (Grá hár, nr. 14). annað fjallar um forspá dauðans (Krákan, nr. ,15) og hinstu vonina (lag nr. 16), sem líkt er við síðasta laufblað- ið, er enn stendur af sér storminn. „Falli það ég feigur hníg. Ó, fagra von, sem tárvot gröf." Nú nálgast skáldið endalokin. Í þorpinu (lag nr. 17) sofa allir en hundarnir vaka og gelta að komu- manni. Þá er morgnar skellur á stormur (nr. 18) og blasa við villuljós (Tálsýn, nr. 19). Það fræga lag Der Weg- weiser (nr. 20) segir að þó skáldið forðist alf- araleiðir, fer það þann veg, sem vegvísinn óhagganlegur bendir á og þá verður fyrir hon- um kráin (lag nr. 21) en þar er skáldinu út- hýst. Þrátt fyrir það telur það í sig kjark (Mut, nr. 22) en ör- magnað sér það þrjár sólir á lofti (Die Neben- sonnen, nr. 23). Þó allt sé skáldinu andhverft sér það sjálft sig að lok- um í betlaranum með lýrukassann (Der Leiermann, nr. 24). Skáldið býður honum samfylgd og að leika ljóð sín á lýruna. Allt verkið er margnað göldrum mikils tónskálskapar en síðasta lagið er meistaraverk meðal meistaraverka. Sá sem ætlar sér að feta refil- stigu Vetrarferðinnar eftir Schu- bert, þarf að vera vel nestaður og það eru Kristinn Sigmundsson og Jónas Ingimuridarson og var flutn- ingur þeirra stórkostlegur listvið- burður, þar sem saman fór sterk og vönduð túlkun, er reis hæst í síðasta laginu, sem er svo hnitmið- að, að ekkert má gera, nema þegar skáldið ávarpar betlarann og bíður honum samfylgd sína. Kristinn gaf þessu lokaávarpi skáldsins þá hljóm- an, sem fól í sér"hið fullkomna niður- lag í leit skáldsins að frið og sátt við lífið, sátt, sem Schubert sjálfur innsiglaði í þeim undarlegu tóna- brotum, þar sem tónlína píanósins og söngröddin hljóma sem samtal. Jón Ásgeirsson EITT verka Kristínar Þorkelsdóttur. Fjalladans og kyrrur MYNDLIST Listasafn Kópavogs VATNSLITAMYNDIR KRISTÍN ÞORKELSDÓTTIR Opið frá kl. 14-18 alla daga nema mánudaga. Til 16 október. Aðgang- ur ókeypis. Á ÞEIM áratug sem Kristín Þor- kelsdóttir hefur málað með vatns- litum hefur hún haslað sér völl fyr- ir sérstæð vinnubrögð og óvenju- legar stærðir myndverka sinna og þá einkum á langveginn. Hún hefur á þessu tímaskeiði haldið fimm sýningar, sem eru gott dæmi um afköst hennar og vel hefur verið búið að öllum, svo sem vænta mátti af hinum snjalla og þjálfaða hönnuði. Og nú er..Kristín aftur á ferðinni og í þetta sinn með sína viðamestu sýningu til þessa, sem hún hefur gefíð nafnið „Fjalladans" og er hún til húsa í Listasafni Kópavogs, þar sem birtan er skörpust í sýningar- sölum á landi hér. Það er nokkuð annar heildarsvipur yfir þessari sýningu en hinum fimm og stafar það mikið til af því að nú sækir listakonan meira í sígildar stærðir en áður og jafnframt eru vinnu- brögðin hraðari og fjölþættari. Kristín er auðsjáanlega að leitast við að víkka út tæknisviðið og forð- ast að festast alfarið í aflanga forminu. í því skyni málar- hún í margvíslegum stærðum og á sýn- ingunni eru jafnvel blómamyndir vsem hún kemst vel frá eins og sér stað í gulu myndunum Upprisa og Vor (51 og 52) svo og litlu mynd- inni Rós (48). Allar eru þær einfald- ar og vel málaðar og liturinn kyrfi- lega skorðaður á pappírinn. Þetta, að skorða eða samlaga litina myndfletinum, er mjög mikið atriði í allri vatnslitamálun ekki síður en að jarðtengja olíulitinn yfirborði léreftsins. Hér á Kristín nokkuð í land eins og sjá má í ýmsum myndum á sýningunni en liturinn er frekar laus og svífandi á yfirborðinu og kunni ég betur að meta vinnubrögð hennar í aflöngu myndunum áður. Mikil færni og hraði er ekki nóg ef ekki er safi og vaxtarmagn í litnum og þá nær hugljómunin sem listamaðurinn varð fyrir ekki til skoðandans. Hin stóíska, tímalausa ró og litræna dýpt sem hvílir yfir vatnslitamynd- um Ásgríms eru aðal þeirra, eins og margra mikilla málara svo sem Turners, Marins og O'Keeffe, svo örfáir eru nefndir. Þannig séð kalla vatnslitir ekki endilega á hröð vinnubrögð augnabliksins svo sem kannski greinilegast má sjá í mynd- um Noldes, sem hann virðist marg- vinna, en búa samt yfír mögnuðum ferskleika og eíns og ófreskri dýpt. Kristín hefur mun meira til brunns að bera sem vatnslita- myndamálari en f ram kemur í fljótu bragði á sýningunni, og einkum er myndin „Vatnajökulí" (19) til vitnis um það, en hér liggja litirnir svo lauflétt, en um leið djúpt á yfir- borði pappírsins og öll myndin er mettuð andrúmi augnabliksins. Hraðinn er nefnilega afstæður og menn geta allt eins verið lengi.að mála mynd, sem þó er óróleg á yfirborðinu, og fljótir að mála mynd sem eins og samlagast eilífðinni í tímalausjj rými. Traust vinnubrögð prýða svo myndina „Hljómfall Mosárdals" (18) og ótvírætt er Kristín að færa út tæknisviðið í myndinni „Úr Breiðafirði", Ægisdætur (27). Mjög vel er búið að sýningunni, þó deila megi um hluta uppheng- ingarinnar, og sýningarskráin er í senn skilvirk sem eftirtektarverð hönnun. Bragi Ásgeirsson
Beinir tenglar
