28 ÞRIÐJUDAGUR 4. OKTÓBER 1994 MORGUNBLAÐIÐ -f ttott&ufflábfo STOFNAÐ 1913 UTGEFANDI FRAMKVÆMDASTJÖRI RITSTJÓRAR Árvakur hf., Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. MORGUNBLADIÐ, Kringlunni 1, 103 Reykjavík. SÍMAR: Skiptiborð: 691100. Auglýsingar: 691111. Askriftir: 691122. SÍMBRÉF: Ritstjórn 691329, frétt- ir 691181, íþróttir 691156, sérblöð 691222, auglýsingar 691110, skrif- stofa 681811, gjaldkeri 691115. Áskriftargjald 1.400 kr. á mánuði innan- lands. í lausasölu 125 kr. eintakið. • • F JARLOG OG EFNAHAGSBATI SÍÐASTA fjárlagafrumvarp ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks á þessu kjörtímabili var lagt fram eftir þingsetningu sl. laugardag. Það ber merki nokkurs efnahags- bata, öfugt við önnur fjárlagafrumvörp ríkisstjórnarinnar, sem einkenndust af vaxandi efnahagskreppu. Hallinn á ríkissjóði verður áfram verulegur samkvæmt nýja fjárlagafrumvarpinu, eða 6,5 milljarðar króna. Heildartekjurn- ar eru áætlaðar 109,4 milljarðar, en útgjöldin 115,9 milljarð- ar. Gert er ráð fyrir því, að tekjur ríkissjóðs aukist talsvert á næsta ári vegna efnahagsbatans, eða um 2,6 milljarða króna. Segja má ríkisstjórninni og fjármálaráðherranum til hróss, að öll þessi tekjuaukning er notuð til þess að draga úr hallanum og fast er haldið við aðhaldsstefnu þá í ríkisfjármálum, sem mótuð hefur verið undanfarin ár. Þetta er enn merkilegra, þegar haft er í huga að þingkosningar standa fyrir dyrum og mikil freisting fyrir ráðherra að koma sér í mjúkinn hjá kjós- endum. Prófið hefur ríkisstjórnin staðizt miðað við fjárlaga- frumvarpið eins og það er lagt fram. Friðrik Sophusson, fjár- málaráðherra, sagði þegar hann kynnti frumvarpið: „Við teljum, að það sé úrelt að reyna að sýna fram á betri afkomu á kosningavetri en raunin er. Við höldum líka að það sé liðin tíð að hægt sé að kaupa kjósendur með miklum útgjöld- um rétt fyrir kjördag." Þetta er að sjálfsögðu hárrétt hjá fjármálaráðherranum og það eykur tiltrú á ummæli hans, að strangt aðhald er áfram í ríkisrekstrinum þrátt fyrir batnandi tíð, m.a. er krafa gerð til ráðuneytanna um 2% hagræðingu í rekstri til að mæta óumflýjanlegum nýjum útgjöldum. Hins vegar á eftir að koma í ljós, hvort þingmenn hafa þrek til aðhalds, þegar fjárlaga- frumvarpið kemur til kasta þeirra. Því hefur ekki verið gleymt, bvernig ráðherrar og stuðningslið ríkisstjórnar Steingríms Hermannssonar slepptu algerlega fram af sér beizlinu fyrir vorkosningarnar 1991. Lækkun ríkissjóðshallans nú má glöggt sjá á því, að sam- kvæmt fjárlögum yfirstandandi árs var gert ráð fyrir því, að hann næmi ríflega 9,6 milljörðum króna, en nú er reiknað með að hallinn verði tæpir 11 milljarðar. Takist að halda hall- anum í 6,5 milljörðum er stórt skref stigið að takmarkinu um hallalaus fjárlög, en á því er brýn nauðsyn eftir tugmilljarða halla undanfarinna ára. Batnandi hag þarf að nota til að eyða hallanum og síðan til að skila tekjuafgangi til að létta skulda- byrði ríkissjóðs. Loks til að létta þunga skattabyrði, sem lögð hefur verið á borgarana undanfarin samdráttarár og hefur leitt með öðru til stóraukinnar skuldasöfnunar heimilanna. I greinargerð frumvarpsins segir, að skatttekjur ríkissjóðs á næsta ári verði talsvert minni en var í upphafi samdráttar- skeiðsins 1991, hvort sem miðað er við landsframleiðslu eða fast verðlag. Tekjur lækka nokkuð á næsta ári vegna þess, að þá kemur lækkun virðisaukaskattsins á matvæli að fullu til framkvæmda, svo og fellur brott sérstakur tímabundinn 5% tekjuskattur. Ánægjulegt er, að ekki verður höggvið í þann knérunn að þyngja enn skattbyrðina og það eru viss tímamót, að tímabundinn skattur verður afnuminn á réttum tíma. Ekki sízt þar sem í ljós hefur komið, að svonefndur hátekjuskattur hefur bitnað mest á ungu fólki, sem leggur á sig ómælda vinnu til að koma yfir sig þaki, svo og sjómönnum, sem búa við miklar sveiflur í tekjum. Efnahagsbatann og aðhaldssemi ríkisstjórnarinnar í ríkis- rekstrinum má einnig sjá í hreinni lánsfjárþörf ríkissjóðs og opinberra aðila á næsta ári. Hún lækkar úr 22,1 milljarði króna í ár niður í 14,4 milljarða á næsta ári, eða um ríflega þriðj- ung. Árangurinn er að sjálfsögðu mikilsverður og á að geta stuðlað að frekari lækkun vaxta ásamt minrii ríkissjóðshalla. Í greinargerð með fjárlagafrumvarpinu er vikið að stefnu- mörkuninni með þessum orðum: „Boðskapur þessa fjárlagafrumvarps er skýr. Ekki verður hvikað frá þeirri aðhaldsstefnu í ríkisfjármálum, sem ríkis- stjórnin hefur fylgt. Nú þegar loksins rofar til í efnahagslífinu eftir erfiðleika og samdrátt undanfarin ár er afar mikilvægt, að sá tekjuauki, sem efnahagsbatinn skilar, gangi til þess að minnka halla ríkissjóðs. Jafnvægi í ríkisbúskapnum er for- senda þess að treysta hagvöxt í sessi og bæta lífskjörin. Það er kjarni stefnunnar í ríkisfjármálum." Þessi stefnumörkun ríkisstjórnarinnar er rétt. Engin goðgá er að ætla, að ríkissjóðshallanum verði eytt á 2-3 árum með auknum hagvexti, en það tekst ekki nema áfram verði gætt ýtrustu sparsemi og aðhalds í ríkisrekstrinum. Heitar umræður á löngum flokksstjórnarf um siðferði í stjórnmálum og ásakanir á Gu^ Tillögu um afsögn vísað frá Flokksstjórnarfundur Alþýðuflokksins á Hótel Loftleiðum á sunnudag fór fram fyrir opnum tjöldum og stóð yfír í tæpar fímm klukku- stundir. Tillögu þar sem skorað var á Guðmund Árna Stefánsson að segja af sér varaformennsku og ráðherradómi var vísað frá með 67 atkvæðum gegn 13. Omar Friðriksson fylgdist með umræðunum. Fundurinn hófst með því að Jón Baldvin Hannibalsson, formaður Alþýðuflokksins, fjallaði í ítarlegu máli um siðferði í stjórnmálum og í íslenska þjóðfélaginu. Rakti hann mörg dæmi um fyrirgreiðslupólitík og vék einnig að siðferðilegum álitamálum í umfjoll- un fjölmiðla. Hann vísaði því á bug að hann væri að réttlæta mál sem gagnrýnd hefðu verið með því að benda á önnur sambærileg. „Það eina sem ég er að segja er það, að þegar við ræðum siðferðileg vandamál, þá er strangasta krafan þessi, að líta í eigin barm. Það sem þér viljið að aðr- ir menn gjöri yður, það skulið þér og þeim gjöra," sagði hann. Benti hann á að Alþýðuflokkurinn hefði fyrir löngu sett sér þá reglu að þingmenn flokksins sætu ekki í bank- aráðum og sjóðsstjórnum. Alþýðu- flokkurinn hefði barist gegn hópum sem hefðu haft mestra hagsmuna að gæta í gegnum pólitískt' forræði í stjórnkerfinu. „Við erum jafnaðarmenn og jafn- aðarstefnan er ekki ströng eða hörð kenning. Hún er í raun og veru sið- ferðileg skoðun," sagði Jón Baldvin. „Við eigum ekki í þessari umræðu að víkjast undan að taka þátt í henni. Við eigum ekki að kvarta undan henni, jafnvel þótt hún sé ósanngjörn. Við eigum einfaldlega að hafa þá trú á sjálfum okkur, að við höfum hreinan skjöld, höfum ekkert að fela og við eigum að taka mark á þessari um- ræðu," sagði hann. I lok ræðu sinnar sagði Jón Baldvin að eðlilega væru skiptar _______ skoðanir um þessi álitamál. Skoraði hann á flokksstjórn- armenn að flytja engar til- lögur á fundinum, hvorki til fordæmingar né stuðnings. ¦"""""¦"~ „Málið er komið í eðlilegan farveg og það er ekki tímabært hér og nú að kveða upp neina endanlega dóma í formi slíkra tillagna. Komi slíkar tillög- ur fram mun ég persónulega flytja frávísunartillögu á þær," sagði hann. Guðmundur Árni Stefánsson, vara- formaður flokksins, tók næstur til máls og sagði að tekist hefði víðtæk sátt um stefnu flokksins á seinasta flokksþingi en ekki hefði tekist að ná sáttum um forystu flokksins, sem hefði leitt til þess að Jóhanna Sigurð- ardóttir yfirgaf flokkinn. í kjölfarið hefði svo atlagan gegn sér hafist og væri það ein hatrammasta herferð fjölmiðla gegn einum stjórnmála- manni sem sögur færu af hér á landi. Sagði hann að ákvörðun þing- flokksins væri ekki gerð með það í huga að aðrir flokkar gerðu slíkt hið sama. „Ef til þess kemur að aðrir flokkar eða stjórnmálamenn vilja lítið úr þessu gera og segja að þetta sé Þungbær um- ræða fyrir jafnaðarmenn einhverskonar kattarþvottur, þá vænti ég þess að þeir hinir sömu aðilar séu reiðubúnir að setja sig undir svipaða smásjá," sagði Guðmundur Arni. Lagði hann mikla áherslu á að nú væri kominn tími til að þétta raðirnar og standa saman í þeirri orrahríð sem fram undan væri. „Ef við sláum ekki skjaldborg utan um okkar mál og for- ystu, þá gerir það enginn annar," sagði hann. Rannveig Guðmundsdóttir þing- flokksformaður gerði fundarmönnum grein fyrir yfirlýsingu þingflokksins frá því á föstudag. Hún sagði að al- þýðuflokksmenn hefðu upplifað erfíða og átakasama tíma frá lokum fiokks- þings í júní. Nú væri nauðsynlegt að snúa bökum saman á örlagatímum, rétta af það sem miður færi og sýna og sanna að stefna og störf flokksins væru traustsins verð. Að loknum þessum framsöguræðum hófust almennar umræður. Margrét Björnsdóttir, formaður Félags frjáls- lyndra jafnaðarmanna, gerði grein fyr- ir yfirlýsingum stjórnar félagsins um málefni Guðmundar Árna. Sagði hún að skýringar og svör Guðmundar Árna við þeim ávirðingum sem fram hefðu komið væru ekki fullnægjandi. Gagn- rýndi hún viðbrögð hans við gagnrýn- inni og vísaði því á bug að um skipu- lagt samsæri innan flokksins væri að ræða. Sagði hún að enginn þingmaður eða ráðherra Alþýðuflokksins hefði haft hugmynd um þær umræður sem fram hefðu farið í stjórn FFJ. Greindi hún frá því að hún hefði boðið Sig- hvati Björgvinssyni viðskiptaráðherra ----------- að segja starfi sínu sem að- stoðarmaður hans Iausu vegna gagnrýni sem fram hefði komið á stjórn FFJ en hann hefði hafnað því. *""""¦""" Margrét sagði óþarft að biðja Ríkisendurskoðun um rannsókn á embættisfærslum Guðmundar Árna þar sem málsatvik lægju ljós fyrir í flestum atriðum. Nú bæri hverjum og einum að Jeggja mat á málavexti. „Það er okkar niðurstaða, þegar mála- vextir eru skoðaðir í heild, að Guð- mundur Árni hafi með embættisfærsl- um sínum misboðið almennum og óskráðum siðareglum í stjórnmálum, þannig að honum beri að segja af sér. Hann hefur að okkar mati skaðað Alþýðuflokkinn og valdið trúnaðar- bresti milli sín og okkar," sagði hún. Tíu alþýðuflokksmenn, stjórnar- menn í FFJ og félagar úr Alþýðu- flokksfélagi Reykjavíkur, lögðu síðan fram svohljóðandi tillögu á flokks- stjórnarfundinum: „Flokksstjórnar- fundur Alþýðuflokksins, haldinn 2. október 1994, skorar á Guðmund Árna Stefánsson að segja af sér emb- ætti varaformanns flokksins, svo og ráðherrastöðu sinni. Með slíkri MARGRET Björnsdóttir, formaður F son, formann Alþýðuflokksins, og ( GUÐMUNDUR Arni Stefánsson fé hans, Gunnlaugur Stefánsson alþin flokksstjórnarfundinum um tillögu áskorun á Guðmund Arna að segja af um og ráðheri ákvörðun setti Guðmundur Árni hags- muni flokksins í öndvegi. Það er mat flokksstjórnar að Guðmundur Árni styrki stöðu sína í íslenskum stjórn- málum til lengri tíma méð því að axla ábyrgð á þeirri atburðarás, sem valdið hefur trúnaðarbresti innan Alþýðu- flokksins." Undir tillöguna skrifuðu Hildur Kjartansdóttir, Vilhjálmur Þor- steinsson, Bolli Valgarðsson, Ágúst Einarsson, Gunnar Ingi~Gunnarsson, Hulda Kristinsdóttir, Margrét S. Björnsdóttir, Jónas Þór Jónasson, Örn Þorláksson og Rúnar Geirmundsson. Stjórn FFJ lagði einnig frám yfirlit á fundinum yfir sjö mál sem varða embættisfærslu Guðmundar Árna sem ráðherra og bæjarstjóra í Hafnarfirði sem stjórnin gagnrýnir hann harðlega fyrir og telur að hann hafi ekki gefið viðhlítandi skýringar á. Þetta eru mál Björns Önundarsonar fyrrv. trygg- ingayfirlæknis, Hrafnkels Ásgeirsson- ar lögfræðings, Steens Johanssonar kynningarfulltrúa, Jóns H. Karlssonar, aðstoðarmanns ráðherra, ráðstöfun íbúðar í eigu Hafnarfjarðarbæjar, fjár- mál og stjórnun Listahátíðar í Hafnar- fírði hf. og biðlaun Guðmundar Árna frá Hafnarfjarðarbæ. Vilhjálmur Þorsteinsson, ritari FFJ, vék að þessu yfirliti í ræðu sinni og sakaði hann Guðmund Árna um skrumskælingu á málstað jafnaðar- manna með verkum sínum. Sagði Vil- hjálmur að þessi umræða væri þung- bær fyrir jafnaðarmenn en stjórnmála- menn yrðu að þola aðhald fjölmiðla. „Hér er spurt um siðferði, ábyrgð og skyldur við lýðræðið. Með atkvæði ykkar eru þið að draga ykkar persónu- legu markalínu í siðferðismálum," sa Se ky sa ar ur fa m< in ur æ- ui fo Þi ur st sl. ái oí ac fr dí in S; fl( le, ui k\ A st sll V£ át II fjí sr fu fil fe +
Beinir tenglar
