20 LAUGARDAGUR 11. MARZ 1995 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR: EVROPA Utanríkisráðherrar ESB ræða við rússneska ráðamenn ÖSE fær fasta- fulltrúa í Tsjetsjníju Moskvu, Samashki. Reuter. BORÍS Jeltsín, forseti Rússlands, fullvissaði í gær utanríkisráðherra þriggja Evrópusambandsríkja um að hann væri staðráðinn í að fínna pólitíska lausn á Tsjetsjníju-málinu. Ráðherrarnir skýrðu frá því að rúss- neskir ráðamenn hefðu fallist á þá hugmynd að Öryggis- og samvinnu- stofnun Evrópu (0SE) hefði fasta- fulltrúa í Tsjetsjníju. Jeltsín hvatti til þess að viðamik- ill samstarfssamningur Evrópusam- bandsins og Rússa, sem undirritað- ur var í fyrra, kæmi til fram- kvæmda sem fyrst. Hann sagði ut- anríkisráðherrum Þýskalands, Frakklands og Spánar að leiðtogar Rússlands væru staðráðnir í að „leysa Tsjetsjníju-vandann með pól- itískum aðferðum" og efna til frjálsra kosninga í Tsjetsjníju. Ráðherrarnir eru æðstu embætt- ismenn ESB sem hafa heimsótt Rússa frá því þeir hófu hernaðarað- gerðirnar í Tsjetsjníju 11. desember. Kozyrev óánægður Klaus Kinkel, utanríkisráðherra Þýskalands, ræddi einnig við Andrej Kozyrev, utanríkisráðherra Rúss- lands, sem lét í ljós óánægju með þá ákvörðun ESB fyrr í vikunni að fresta undirritun mikilvægs við- skiptasamnings við Rússa vegna mannréttindabrota þeirra í Tsjetsjníju. Kozyrev Iét svo um mælt að á því hefði orðið „óréttlæt- anleg töf". Kinkel sagði að náðst hefði sam- komulag um að Öryggis- og sam- vinnustofnun Evrópu fengi að hafa fastafulltrúa í Tsjetsjníju, en eftir væri að semja um fjölda þeirra og verksvið. Vopnahlé rofið Þrátt fyrir yfirlýsingar Jeltsíns og vopnahlé, sem samið var um í fyrradag, héldu rússnesku her- sveitirnar í Tsjetsjníju áfram stór- skotaárásum á þorp vestan við höfuðstaðinn, Grosní. Fulltrúar þorpsbúanna höfðu samið við rúss- neska herforingja um að koma vopnuðum uppreisnarmönnum úr þorpunum meðan hlé yrði á árásum Rússa. EVRÓPSKU utanríkisráðherrarnir ganga til blaðamannafundar ásamt Andrei Kozyrev, utanr^kisráðherra Rússlands, að loknum viðræðum sínum vlð rússneska ráðamenn. Óvissa um samstarf símafyrirtækja Brussel. Reuter. MIKIL óvissa ríkir um áform síma- fyrirtækjanna France Telecom og Deutsche Telekom um náið sam- starf. Vilja fyrirtækin bjóða fyrir- tækjum víðtæka samskiptaþjónustu um allan heim. Áformin hafa sætt harðri gagnrýni og á fimmtudag bættist Martin Bangemann, sem fer með iðnaðarmál í framkvæmda- stjórninni, í hóp efasemdarmanna. Bangemann greindi blaðamönn- um frá því að erfitt yrði fyrir fram- kvæmdastjórnina að samþykkja hið svokallaða „Atlas"-samkomulag fyr- irtækjanna ef frelsi á sviði símamála yrði ekki aukið í Þýskalandi og Frakklandi. Karel van Miert, sem fer með samgöngumál í framkvæmdastjórn- inni og hefur Atlas til umfjöllunar, hefur látið svipuð sjónarmið í ljós. Samkvæmt fyrri ákvörðunum ESB verður að vera búið að auka frelsi í símamálum í öllum ríkjum sambandsins fyrir árið 1998. Ef samþykki á að fást fyrir Atlas kann Þjóðverjum og Frökkum að reynast nauðsynlegt að auka frelsi á ákveðn- um sviðum, s.s. varðandi kapalkerfi, fyrír þann tíma. Van Miert hefur greint fyrirtækj- unum tveimur frá því að hann efist um að hann geti samþykkt sam- starfssamninginn af ótta við að þar með yrði samkeppni á sviði gagna- sendinga útilokuð. Breska fyrirtækið British Telecom hefur formlega kært Atlas-samkomulagið til fram- kvæmdastjórnarinnar. Þá hefur framkvæmdastjórnin óskað eftir upplýsingum um áform fyrirtækjanna um að kaupa 20% hlut í bandaríska fyrirtækinu Sprint fyrir 4,2 milljónir dollara. Bangemann sagði að frestur sá sem franska og þýska fyrirtækinu hefði verið veittur til að veita upplýs- ingar um Atlas og kaupin á Sprint hefði runnið út sl. mánudag án þess að fullnægjandi upplýsingar hefðu boríst. Framkvæmdastjórnin mun taka bráðabirgðaákvórðun varðandi Atlas innan tveggja mánaða. ERLEÍUT Mannskætt tilræðií Karachi SPRENGJUTILRÆÐI fyrir utan mosku síta í Karachi í Pa- kistan varð ellefu manns að bana í gær, þar af fimm börnum. 27 manns særðust í tilræðinu og þrír menn til viðbótar féllu í skotbardaga sem blossaði upp þegar ungir sítar mótmæltu til- ræðinu á götum miðborgarinn- ar. Talið er að heittrúaðir súnn- ítar hafi verið að verki. Á mynd- inni er særður drengur borinn á sjúkrahús. Reuter Ákvörðun IMF Rússlandi veitt láns- heimild Moskvu. Reuter. MICHEL Camdessus, forstjóri Al- þjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF), undir- ritaði í gær yfirlýsingu ásamt forsæt- isráðherra Rússlands, Viktor Tsjernomýrdín, þess efnis að Rússar muni fá lánsheimild er nemur 6,4 milljörðum Bandaríkjadollara. Mark- miðið er að aðstoða stjórnendur í Moskvu í baráttu gegn fjárlagahalla og lækkandi gengi rúblunnar. Að sögn Camdessus ættu fljótlega að geta hafist viðræður Rússa og helstu lánardrottna þeirra um að stokka upp gömul lán til að létta greiðslubyrði landsins. Allar erlendar skuldir Rússa eru um 120 milljarðar dollara, mikið af þeim eru leifar frá sovétskeiðinu. Um hríð var talið að Vesturveldin myndu fresta því að veita heimildina vegna styrjaldarreksturs Rússa í Tsjetsjníju en af því varð ekki, þrátt fyrir vaxandi gagnrýni á vestræna aðstoð við ríkisstjórn Borís Jeltsíns forseta. Sérfræðingar sögðu í gær að heim- ild IMF gæfí til kynna að Rússar myndu á næstu árum komast yfir erfiðustu hjallana á leiðinni til mark- aðshagkerfis. Ekkja Georgíuforseta ákærir Shevardnadze Gamsakhurdia myrtur? Moskvu. Reuter. EKKJA Zviads Gamsakhurdia, fyrrverandi forseta Georgíu, segir að eiginmaður sinn hafi ekki fyrir- farið sér heldur hafi lífverðir á mála hjá Edúard Shevardnadze, núverandi Georgíuleiðtoga, myrt hann. Gamsakhurdia var kjörinn forseti Georgíu 1991 og hlaut þá um 80% atkvæða en var steypt af stóli 1992. Á sovétskeiðinu var hann frægur andófsmaður en honum tókst ekki að efla samstöðu með þjóð sinni og var sakaður um einræðishneigð. Gamsakhurdia lést í útlegð í Tsjetsjníju árið 1993, hann var þá 54 ára gamall. Ekkjan, Manana Archvadze, hef- ur áður sagt að eiginmaðurinn hafi framið sjálfsvíg. I viðtali við rúss- neska blaðið Trúd sl. föstudag seg- ir hún að verðirnir hafi fyrst reynt árangurslaust að eitra fyrir Gams- akhurdia 12. desember en síðar gripið til þess ráðs að skjóta hann til bana þar sem hann lá í rúmi sínu aðfaranótt 31. desember 1993. „Eðli sáranna sýndi glöggt að Zviad gat alls ekki hafa framið sjálfsvíg", sagði Archvadze. Míkhaíl Gorbatsjov segir frá hruni sovétkommúnismans „Eg var haldinn j blekkingu" MÍKHAIL S. Gorbatsjov, síðasti leiðtogi Sovétríkjanna, segir í viðtali sem birtist í norska dag- blaðinu Aftenposten á fimmtudag að aldrei hafi hvarflað að forystu- sveit Kommúnistaflokksins að ríkið gæti liðast í sundur. Gorbatsjov gerir Borís N. Jeltsín Rússlandsfor- seta ábyrgan fyrir endalokum Sov- étríkjanna og segir hann vera „skemmdarverkamann". Gorbatsjov rekur í viðtalinu við Halvor Tjönn, fréttaritara norska blaðsins í Moskvu, hvernig það at- vikaðist að hann var skipaður aðal- ritari Kommúnistaflokks Sovétríkj- anna eftir andlát Konstantíns Tsjernenkos fyrir réttum tíu árum, þann 10. mars 1985. „Að kvöldi dags 10. mars þegar vinnu var lok- ið hélt ég heim í sumarhúsið mitt skammt fyrir utan Moskvu. Yfir- læknir Kremlar hringdi þá í mig og tilkynnti mér að Tsjernenko væri allur. Þar sem ég gekk næstur Tsjernenko að völdum kom það í Aldrei hvarflaði að flokksforystunni að sjálf Sovétríkin myndu liðast í sundur. Míkhaíl S. Gorbatsjov, síðasti sov- étleiðtoginn, segir frá hruni kommúnismans og endalokum risaveldisins minn hlut að hringja í aðra meðlimi stjórnmálanefndarinnar," segir Gorbatsjov og rekur fund sem hann boðaði til þetta sama kvöld þar sem fram kom mikill stuðningur við að hann tæki við embætti aðalritara. Daginn eftir var haldinn annar fundur sem stóð fram á kvöld og segir síðasti Sovétleiðtoginn að þá hafi verið lagður grunnur að „um- bótastefnu" þeirri sem hann boðaði og kennd hefur verið við per- estrojku. Líktist Kosygin og Khrústjov ¦¦ Gorbatsjov segir að þá þegar hafi legið fyrir fjöldinn allur af skýrslum um hvernig koma bæri á umbótum á flestum sviðum sovét- samfélagsins. „Allar þessar skýrsl- ur og allar þessar áætlanir áttu það sameiginlegt að með þeim var stefnt að því að bæta kerfið. Eng- inn vildi eyðileggja það. Sjálfur vildi ég nýta það sem var nýtilegt í kerf- inu. Að því leytinu til líktist ég leið- togum á borð við Khrústjov og Kosygin; ég var haldinn þeirri blekkingu að unnt væri að halda í það besta í kerfinu." Gorbatsjov kveðst fyrirlíta þá sem gagnrýni þessa afstöðu Sovét- manna á þessum tíma. „Við vorum böm okkar tíma. Níu af hverjum tíu íbúum Sovétríkjanna höfðu aldr- ei kynnst öðru kerfí en sósíalisman- u f< S' V
Beinir tenglar
