Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						20 SUNNUDAGUR 19. NÓVEMBER 1995
MORGUNBLAÐIÐ
Á valdi
anna
Sigurður Demetz Franzson, óperusöngv-
ari og söngkennari, sem er fæddur og
uppalinn í smábæ í Suður-Tíról, dvaldi
framan af ævi lengst af í stórborgum ítalíu
en flutti á miðjum aldri hingað norður til
íslands og hefur verið mikill áhrifavaldur
í íslensku tónlistarlífí um árabil. Þór
Jónsson fréttamaður hefur skráð
sögu hans í bókinni Á valdi örlaganna
sem bókaútgáfan Iðunn gefur út.
SIGURÐUR - eða Vincenz -
Demetz þótti ungur efni í
stórsöngvara en heilladísir
brugðust honum hvað eftir
annað. Síðari heimsstyrjöldin var í
algleymingi þegar söngferill hans
hófst og flest óperuhús lokuð. Ógnir
stríðsins létu engan óáreittan og
starf hans við útvarp þýska hernáms-
liðsins í Mílanó var í senn haldreipi
og hættuspil.
Eftir stríð komst hann á langþráð-
an samning hjá Scala-óperunni en
gæfan var hverful sem fyrr og honum
auðnaðist ekki að gera ráðamönnum
óperunnar til hæfís lengi. Eftir að
dvöl hans þar lauk söng hann um
hríð í ýmsum óperuhúsum uns hend-
ingin bar hann til íslands árið 1955,
en hér hefur hann búið og starfað
síðan.
í æviminningum sínum rekur þessi
lærimeistari ótal íslenskra söngvara
örlagasögu lífs síns; bernskuár í Ölp-
unum í skugga styrjaldar og átaka,
herþjónustu á ítalíu, söngnám og
glæstar framavonir, vonbrigði og
vistaskipti. Hér á landi á hann einn-
ig litríkan feril að baki: Hann hefur
verið kokkur á bát og í síld á Raufar-
höfn, hann var lengi búsettur á Akur-
eyri, starfaði sem leiðsögumaður
árum saman og síðast én ekki síst
hefur hann stjórnað fjölda kóra og
kennt landsmönnum söng í fjörutíu
ár.
Þau brot úr bókinni sem hér fara
á eftir gefa nokkra mynd af sér-
stæðrí ævi Sigurðar Demetz. Fyrst
er litið í upphafskafla bókarinnar en
þar segir frá komu hans til Islands,
en þá hafði hann beðið skipbrot á
söngferíi sínum oggrípið feginshendi
óvænt tækífæri til að komast burt
frá Italíu - á ókunnar slóðir í norðri.
Hann þekkti þó lítið til Islands og
íslendinga og flest sem fyrir augu
hans bar var honum framandi.
Mig bar hingað til lands frá ítal-
íu fyrir heppilega tilviljun -
líkt og forsjónin hefði ætlað mér,
suðrænu vogreki, stað yst á norður-
slóð. í hjarta mér er ég hins vegar
sannfærður um að æðri máttarvöld
skárust í leikinn þegar mest á reið
og opnuðu mér nýjan heim.
Uppgjöf og bölsýni eru venjulega
VIÐ flygilinn, þar sem eru myndir af frægum
söngvurum, m.a. árituð mynd af Enrico Caruso,
einum mesta tenórsöngvara allra tíma.
í HLUTVERKI Edgardos í óperunni
Lucia di Lammermoor.
VIÐ Guðrún Á. Símonar vorum gott söngpar. Hér
erum við í gervum okkar í óperunni Tosca í Þjóð-
leikhúsinu 1957.
ÞEGAR ég gerðist söngsl jóri karlakórsins Geysis gafst loksins tækifæri til að fara
með íslenskan kór til ítalíu. Hér þenjum við raddböndin á götu í Lignano 1974.
fjarri mér en þá var ég hrjáður af
hvoru tveggja, hafðí hvorki mark né
mið og lét allt reka á reiðanum.
Sviðsljósin voru slökkt. Tjaldið fallið.
Ég var úrkula vonar um að syngja
í óperuhúsi framar og fylltist beiskju
þegar ég hugsaði til þess.
Island var í mínum huga fjarlægur
en ögrandi áningarstaður, fjarri lönd-
um vonbrigða og brostinna drauma.
Eg segi áningarstaður en ekki
ákvörðunarstaður því að ekki hvarfl-
aði að mér á þessum tíma að ég
tæki staðfestu hér.
Á Bretlandi hafði ég síðast viðdvöl
á leið minni til íslands. Á meðan
farþegar á leið til Reykjavíkur biðu
þess við hlið 4 í flugstöðinni í Lund-
únum að mega ganga um borð í fjög-
urra hreyfla DC4 Skymaster-flugvél
Loftleiða hlustaði ég á ísienska sam-
ferðamenn mína ræða saman á þeirra
óskiljanlegu tungu. Ég heyrði ekki
betur en að ítalskur vinur minn,
hljómsveitarstjórinn Rino Castagn-
ino, hefði haft á réttu að standa
þegar hann varaði mig við þessu
eylandi langt norður í hafí þar sem
veður væru svo vond að allir íbúar
þess væru með asma.
Castagnino hitti ég í Mílanó
skömmu áður en ég Iagði af stað út
hingað. Hann var þá nýkominn frá
íslandi en hér hafði hann stjórnað
óperunni La Boh?me eftir Puccini í
Þjóðleikhúsinu með Magnúsi Jóns-
syni og Guðrúnu Á. Símonar í aðal-
hlutverkum.
„Farðu ekki til íslands," hafði
hann sagt..
Ég lagði nú betur við hlustir þeg-
ar íslendingarnir töluðu og taldi mig
brátt fá vissu fyrir að asmayeiki
væri algeng með þjóðinni. Öðru
hvoru var eins og þeir stæðu á önd-
inni í miðri setningu og fengju vart
stunið upp orði en héldff svo áfram
samræðunum eins og ekkert hefði í
skorist og án þess að neinum brygði
í brún nema mér. Mér varð á að
hugsa að íslendingum hlyti að láta
illa að syngja.
En menn skyldu varast sleggju-
dóma. Að sjálfsögðu voru íslendingar
ekki lakari til heilsunnar en aðrir.
Ég komst fljótt að raun um að liggi
þessum nýju samlöndum mínum mik-
ið á hjarta tala þeir gjarna með ein-
kennilegu innsogi rétt eins og þeir
séu í þann veginn að geispa gol-
unni. Ályktun mín um sönghæfileika
þjóðarinnar var því úr lausu lofti
gripin. Á íslandi átti ég eftir að heyra
margar fagrar söngraddir.
Þetta var hinn 26. júlí rigninga-
sumarið 1955. Við lentum á Reykja-
víkurflugvelli þegar klukkuna vant-
aði stundarfjórðung í tólf á hádegi.
Ég steig út á landgöngupallinn, fékk
vindinn í fangið og fyllti lungun svölu
og tæru lofti. Hugurinn flaug ósjálf-
rátt heim til æskustöðvanna í Suður-
Tíról, hátt uppi í Alpafjöllum. í gleði
minni tók ég upp á því að jóðla eins
og tíl þess að sannfærast betur um
að íslenskt loftslag ætti vel við mig
en þagnaði jafnskjótt og ég sá að
fólk skáskaut -á mig augunum eins
og á bilaðan mann. í þessu landi
slepptu menn ekki fram af sér beisl-
inu um hábjartan dag.
Næst er horfið fáein ár aftur í tím-
ann og gripið niður þar sem sagt er
frá einhverjum örlagaríkustu atburð-
um í lífi Sigurðar Demetz: Ráðningu
hans að Scala-óperunni í Mílanó og
vel heppnaðri frumraun hans á svið-
inu þar. Þetta var hátindur söngfer-
ils hans en hér er jafnframt drepið
á spillingarmál sem urðu til þess að
dvöl   hans   hjá   Scala   varð   mun
skemmrí en vonir stóðu til.
• •
Oðru hvoru megin við áramótin
1947 og 1948 sendi umboðs-
maðurinn Liduino Bonardi mig til að
syngja fyrir yfirmenn hjá hinu fræga
forlagi Ricordi í Mílanó. Þeir voru
áhrifamiklir í ítölskum tónlistarmál-
um svo að ekki sé fastar að orði kveð-
ið og gott að eiga að bakhjarli. En
þegar þangað kom skynjaði ég undir
eins einhverja andúð gegn mér án
þeás að skilja^ af hvaða rótum hún
væri runnin. Ég sá í hendi mér að
þessi för yrði ekki farin til fjár en
fyrir siða sakir söng ég eitt lag, aríu
úr Mefístofele eftir Boito, en fékk
tóma ósvífni og hortugheit að launum.
Ég greip hatt minn og stikaði með
þjósti út og duldist engum sem til
mín sá að mér var mikið niðri fyrir.
Kalt var í veðri og snjóhraglandi.
Piero Boschetti hafði veitt mér sam-
fylgd og átti nú fullt í fangi með að
halda í við mig á göngunni. Ég
stefndi beina leið á umboðsskrifstof-
una ALCI.
Umboðsmaðurinn Liduino hlustaði
á reiðilestur minn en sagði svo:
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
26-27
26-27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52