Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						26   FIMMTUDAGUR 25. JANÚAR 1996
MORGUNBLAÐIÐ
AÐSENDAR GREINAR
Skipula g smál
á miðhálendi
AÐ UNDANFÖRNU hefur mikið
verið rætt og ritað um skipulagsmál
á miðhálendinu. Þessi umræða er
af hinu góða enda útlit fyrir að þeir
séu fáir sem ekki hafa skoðun á því
hvernig standa eigi að mannvirkja-
gerð á miðhálendinu. í umræðunni
hefur hins vegar verið blandað sam-
an svæðisskipulagi miðhálendisins,
aðalskipulagi Svínavatnshrepps,
deiliskipulagi Hveravalla og mati á
umhverfisáhrifum byggingar þjón-
ustumiðstöðvar fyrir ferðamenn á
Hveravöllum. Þetta hefur valdið
nokkrum misskilningi sem nauðsyn-
legt er að leiðrétta.
Þá er einnig rétt að benda á að
samkvæmt skipulagslögum eru öll
sveitarfélög skipulagsskyld og því
ber sveitarstjórnum áð sjá til þess
að gengið sé frá aðalskipulagsáætl-
un til 8taðfestingar umhverfisráð-
herra.
Aðalskipulag
Svínavatnshrepps
Hreppsnefnd Svínavatnshrepps
ákvað árið 1991 að ráða Árna Ragn-
arsson arkitekt og Pál Zóphóníasson
tæknifræðing til að gera tillögu að
aðalskipulagi        Svínavatnshrepps
1992  - 2012. Þegar tillagan lá fyrir
var hún auglýst í Lögbirtingablaðinu
11. nóvember 1992 og var frestur
til að skila athugasemdum til 15.
janúar 1993. Ellefu athugasemdir
bárust við tillöguna og tók hrepps-
nefnd þær flestar til greina. Að lok-
inni auglýsingu samþykkti hrepps-
nefnd tillöguna á fundi 13. ágúst
1993  og sendi hana skipulagsstjórn
ríkisins til afgreiðslu. Skipulags-
stjórn afgreiddi tillöguna til staðfest-
ingar umhverfisráðherra á fundi sín-
um 29. september 1993. Umhverfis-
ráðherra staðfesti aðalskipulag
Svínavatnshrepps 3. nóvember 1993
með þeim fyrirvara að frestað var
skipulagi á veglínu frá Reykjabót
að Svínvetningabraut og tekið fram
að staðfestingin nái ekki til marka
sveitarfélagsins í óbyggðum.
í greinargerð með aðalskipulag-
inu segir m.a.um þjónustusvæði við
Hveravelli: „í aðalskipulaginu er
gerð tillaga um að nýi vegurinn upp
Hvinverjadal endi við Breiðmelinn,
þar sem í^jófadalaleið
sveigir upp á melinn.
Þar verði bílastæði og
þjónustusvæði, sem hér
er nefnt „Hvinur" til
hægðarauka. Svæðið er
um 1 ha að stærð, auk
þess sem gert er ráð
fyrir 2ja ha tjaldsvæði.
Þaðan er um 700 metra
gangleið að hverasvæð-
inu, meðfram grónum
botni Hvinverjadals, og
hveralæknum. í Hvin
er gert ráð fyrir að kom-
ið verði fyrir þeim skál-
um og húsum, sem lagt
er til að færð verði af
friðlýsta svæðinu, og
bensínstöðinni af Breiðmel. Þar er
lagt til að gerð verði ný baðlaug,
sem svari heilbrigðiskröfum reglu-
gerða. Að byggt verði yfir búnings-
klefa og salerni, matstofu og sal
fyrir upplýsingaráðgjöf, staðfræðslu
um Hveravelli, auk íbúðar fyrir
starfsfólk. Þá er hugsanlegt að reisa
fleiri skála eða smáhýsi í Hvin. Eftir-
sóknarvert er að byggingarlag og
byggingarefni láti vel að landslagi,
sem raunar er þarna örfoka Breið-
melurinn. Gera verður deiliskipulag
Stefán Thors
fyrir Hvin og þar verður
að setja nánari reglur
um byggingar, fyrir-
komulag, gerð og efni-
sval. Frá nýju gatna-
mótunum mun Hvinur
sjást utan í Breiðmeln-
um, en staðsetningin er
þó ekki ögrandi fyrir
landslagið í kring og
mikilvægt að byggingar
falli vel að því."
Þá segir ennfremur
í aðalskipulags-
greinargerðinni:
„Sú þjónusta, sem í
aðalskipulaginu er gerð
tillaga um í Hvin, mið-
ast við þá þjónustu, sem nú er veitt
á Hveravöllum, en að betur verði
að henni búið, þannig að hún svari
þeim kröfum sem þarf og reglugerð-
ir krefjast. Áhersla er á það lögð,
að þjónusta á láglendi byggist upp
fyrr en - eða um leið og - þjónusta
á hálendi og að aðsóknarskilyrði -
vegabætur - að hálendinu fylgi upp-
byggingu á þjónustunni en verði
ekki bætt á undan henni. Til þess
að undirbúa framkvæmd þessara
hugmynda er brýnt að gert verði
Viömíöunariína til aö afmarka skipulagssvæði miðhálendisins heíur
verið ákveðin f aðalatriðum og miðast hún við mörk heimalanda og
afrétta. Markalínan hefur verið skilgreind í samráði við fulltrúa heima-
manna og hefur hún hlotið samþykki viðkomandi sveitarstjórna.
deiliskipulag af Hveravöllum og að
hreppsnefnd Svínavatnshrepps taki
frumkvæði um samstarf þeirra
stofnana og félaga, sem hafa starf-
semi á Hveravðllum."
Deiliskipulag Hveravalla og
mat á umhverf isáhrif um
Hreppsnefnd Svínavatnshrepps
hefur látið vinna tillögu að deili-
skipulagi Hveravalla og auglýst
hana. Þar sem bygging þjónustumið-
stöðvar fyrir ferðamenn utan byggða
er matsskyld framkvæmd sam-
kvæmt lögum um mat á umhverfis-
áhrifum, hefur jafnframt verið aug-
lýst eftir athugasemdum við skýrslu
um mat á umhverfisáhrifum fyrir-
hugaðra framkvæmda. Þeir sem vilja
kynna sér málið geta snúið sér til
Skipulags ríkisins, oddvita Svína-
vatnshrepps eða oddvita Torfalækj-
arhrepps. Frestur til að skila athuga-
semdum við tillögu að deiliskipulagi
og mat á umhverfisáhrifum rennur
Smám saman, segir
Stefán Thors, hefur
veríð að skapast heild-
armynd af stöðu hálend-
ísins.
út 15. febrúar 1996 ogþurfa athuga-
semdir þá að hafa borist Skipulagi
ríkisins.
Svæðisskipulag miðhálendisins
Fyrir Alþingi á 115. löggjafar-
þingi 1991-92 var lagt frumvarp til
íaga um stjórn skipulags- og bygg-
ingarmála á miðhálendi Islands.
Samkvæmt frumvarpinu skipaði
umhverfisráðherra sérstaka stjórn-
arnefnd til að fara með stjórn skipu-
lags- og byggingarmála á mið-
hálendinu. Vegna mikillar andstöðu
við frumvarpið var það dregið til
baka.
Árið 1993 var skeytt bráða-
birgðaákvæði við skipuíagslög nr.
19/1964 til að unnt væri að mynda
samvinnunefnd um gerð svæðis-
skipulags fyrir miðhálendi íslands.
Samkvæmt lögum þessum skipa þær
12 héraðsnefndir sem liggja að há-
lendinu hver um sig einn fulltrúa í
samvinnunefndina og umhverfisráð-
herra skipar formann hennar. Áður
en þetta ákvæði kom til hefði nefnd-
in verið skipuð 2 fulltrúum frá hverju
þeirra u.þ.b. 40 sveitarfélaga sem
Íiggja að hálendinu auk formanns
sem skipaður hefði verið af skipu-
lagsstjórn ríkisins. Formaður nefnd-
arinnar er Snæbjörn Jónasson, fyrr-
verandi vegamálastjóri, en auk hans
sitja í nefndinni fulltrúar eftirtalinna
héraðsnefnda: Borgarfjarðarsýslu,
Mýrasýslu, V-Húnavatnssýslu, A-
Húnavatnssýslu,         Skagafjarðar,
Eyjafjarðar, S-Þingeyjarsýslu, Múla-
sýslna, V-Skaftafellssýslu, Rangár-
vallasýslu, Árnessýslu og Sýslu-
nefndar A-Skaftafellssýslu.
Viðmiðunarlína til að afmarka
skipulagssvæði miðhálendisins hefur
verið ákveðin í aðalatriðum pg mið-
ast hún við mörk heimalanda og
afrétta. Markalínan hefur verið skil-
greind í samráði við fulltrúa heima-
manna og hefur hún hlotið sam-
þykki viðkomandi sveitarstjórna.
Fram að þessu hefur meginverk-
efni samvinnunefndarinnar og ráð-
gjafa hennar verið að safna upplýs-
ingum og vinna úr þeim. Smám sam-
an hefur verið að skapast heild-
armynd af stöðu hálendisins og er
þá komið að hinni eiginlegu tillögu-
gerð og er reiknað með að fyrsta
tillaga að landnotkun á miðhálend-
inu verði kynnt vorið 1996 og lokatil-
laga auglýst samkvæmt skipulags-
lögum árið 1997.
Samvinnunefndin fjallar ekki um
eignarhald á miðhálendinu en hún
hefur hins vegar látið sig varða
stjórnsýslulega skiptingu svæðisins
og mörk sveitarfélaga. Nefndin hef-
ur í því sambandi sent umhverfisráð-
herra erindi þar sem óskað er eftir
aðstoð og leiðbeiningum um máls-
meðferð og samráði við önnur ráðu-
neyti til þess að unnt verði að ná
lögformlegri niðurstöðu um stjórn-
sýslulega skiptingu miðhálendisins.
Aður en tillaga að svæðisskipulagi
miðhálendisins verður auglýst þarf
að vera ljóst hver fer með stjórn-
sýslu á svæðinu og þar með einnig
framkvæmd svæðisskipulagsins.
Á það hefur verið bent að óeðli-
legt sé að deiliskipuleggja á Hvera-
völlum áður en ljóst er hvaða stefna
verður mörkuð í svæðisskipulagi
miðhálendisins. Þetta er auðvitað
alveg rétt og á sama hátt má segja
að óeðlilegt sé að taka ákvörðun um
legu háspennulínu um Ódáðahraun
áður en fyrir liggur svæðisskipulag.
Ýmislegt mælti með því þegar árið
1990 að banna hefði átt allar fram-
kvæmdir á miðhálendinu þar til
mörkuð hefði verið stefna í landnotk-
un. Það reyndist hins vegar ekki
framkvæmanlegt.
Það er von þeirra sem að skipu-
lagsmálum á miðhálendinu vinna að
umræðan verði málefnaleg og aðilar
skoði ekki einungis eigin hagsmuni
heldur horfi á málið í heild.
Höfundur er skipulagssljóri ríkis-
ins.
Heilsubull
í SÍÐASTA tölu-
blaði af tímaritinu Nor-
disk Medicin er athygl-
isverð grein eftir Per
Fugelli, sem er pró-
fessor í „samfélags-
læknisfræði" í Osló.
Greinin heitir „Heil-
brigði og veðurfar í
Neyf York og Lofoten".
í greininni ber hann
saman viðhorf hins
ríka borgarbúa til
„heilsunnar", en hann
kaupir sér tölvustýrð-
an hátæknibúnað til að
reyna að viðhalda ein-
hverju ímynduðu lík-
amlegu ástandi, sem kallast full-
komið heilbrigði, og gamla sjó-
mannsins, á Lofoten, sem er með
kransæðasjúkdóm. Hann rær dag-
lega einn á sjó, en eftir eitt eða tvö
hjartaköst notar hann nú öryggis-
línu svo kerlingin hans hafi lík til
áð jarða, ef hann skyldi fá hjarta-
slag á sjónum.
I lok greinarinnar spyr prófessor-
inn nokkurra spurninga, sem hann
telur að gæti verið hollt fyrir heilsu-
pólitíkusa, heilsuhagfræðinga og
aðra heilsuspekinga að spyrja sjálfa
sig.
Árni Björnsson
Búum við í vaxandi
mæli við tækifæris-
sinnaða heilbrigðis-
stefnu, sem þjónar
hamingju hins sadda
og sæla meirihluta, en
vanrækir þjáningar
þeirra, sem vegna
iangvarandi heilsu-
brests, fátæktar og
aldurs hafa ekki póli-
tískt vægi?
Búum við við lækn-
isfræðilega verðbólgu
með verðfalli á heilsu-
farslegu sjálfstrausti
og burðarþoli?
Eru hópar í þjóðfé-
lögunum farnir að skynja eðlileg
frávik frá fullkomnu útliti og fullko-
minni vellíðan sem sjúklegt ástand?
Erum við að verða þátttakendur
í allsherjar eltingaleik eftir þjóðfé-
lagi, sem veitir fullkomið öryggi
gagnvart sjúkdómum og slysum?
Er búið að sannfæra hinn al-
menna borgara um að til sé eitt-
hvað sem heitir fullkomið heilbrigði
og óbrigðul læknisþjónusta?
Stöndum við frammi fyrir vax-
andi menningarlegri og félags-sál-
fræðilegri misnotkun á læknis-
fræðilegum auðlindum?
Er bilið milli krafna fólksins og
möguleika náttúrunnar og læknis-
fræðinnar til lækninga hugsanlega
skýringin á óánægðum sjúklingum,
útbrunnum læknum og ráðvilltum
heilbrigðisráðherrum?
Þannig spyr hinn norski prófess-
or og það með nokkrum rétti. Allar
þessar spurningar hljóta að leita, í
einhverri mynd, á huga hvers sem
hugsar um -heilbrigðismál í þjóðfé-
lagi nútímans.
Nú mega menn ekki halda að
grein þessi sé ætluð til að hjálpa
stjórnmálamönnunum að afsaka
þær aðfarir þeirra, að skera velferð-
ar- og heilbrigðiskerfið niður við
trog. Þær aðfarir bitna fyrst og
fremst á þeim þegnum þjóðfélags-
ins, sem þurfa á hjálp að halda, og
geta ekki borið hönd fyrir höfuð
sér. Allt tal um að þær séu gerðar
til að vernda velferðarkerfið er og
hefur verið bull.
Nei, spurningar prófessorsins
vekja fyrst og fremst til um-
hugsunar um gildismat. Erum við
að ganga götuna fram eftir veg,
til eðlilegra og heilbrigðra lifnaðar-
hátta, eða erum við að eltast við
draumsýnir, sem náttúrulögmálin
segja okkur að geti aldrei orðið að
veruleika?
Þjóðfélagið er fullt af heilsubulli,
eða eigum við heldur að kalla það
heilsurugl. Alla vega er allt heilsu-
bullið orðið að alvarlegu heilsurugli.
í þjóðfélaginu vaða uppi alls kyns
„heilarar", sem lofa fólki lækningu
Búum við við tækifærís-
sinnaða heilbrigðis-
stefnu, spyr Arni
Björnsson, sem þjónar
hamingju hins sadda og
sæla meirihluta en van-
rækir þjáningar þurf-
andi.
við líkamlegum sem andlegum kvill-
um, frá þvagteppu að ástarsorg.
Skyldi ágóðinn af blekkingunum
skila sér hjá skattinum?
Á annarri hverri síðu Morgun-
blaðsins eru auglýsingar frá heilsu-
ræktarstöðvum, sem kollega höf-
undar, Ólafur Jensson, kallaði ein-
hvern tímann kvapeyðingarstöðvar.
Stöðvar þessar bjóða upp á alsælu
og allt að því eilíft líf, ef menn eru
tilbúnir til að svitna í heilsutólum
stöðvanna, fyrir hæfílegt gjald, auð-
vitað klæddir marglitum heilsu-
tískubúningum.
Milli þátta í sjónvarpsstöðvunum
er auglýst undraefnið Q10, sem eins
og ódáinsfæða Ólympsguða varð-
veitir eilífa æsku og svo hefur grein-
arhöfundur sannfrétt, að heilsufæði
sé aðalumræðuefni í heitum pottum
og saumaklúbbum, þegar söng- og
ástamál þjóðkirkjunnar eru á eðli-
legum nótum. Samt hafa íslending-
ar aldrei verið heilsubetri.
Svo er það „hátæknilæknisfræð-
in". Vissuíega á þjóð, sem vill heita
menningarþjóð, að geta véitt þegn-
um sínum eins góða læknishjálp og
kostur er, en hafí hún ekki efni á
að veita þegnum sínum viðunandi
aðbúnað á lokaskeiði ævinnar, er
hún þá ekki að lifa um efni fram
með því að reka tvo eða jafnvel fleiri
hátæknispítala með tækjabúnaði,
sem annars staðar er talinn nægja
miklu stærri þjóðum?
Getur verið að allt heilsubullið
sé farið að rugla mat okkar á því,
hvað raunverulegt heilbrigði er?
Áttum við okkur ekki á því að heil-
brigði er ekki bara ástand, heldur
líka viðhorf?
Getur verið að féð, sem eytt er
í kvapeyðingarstöðvum, í „heilara"
og ails kyns „ódáinsfæðu", væri
betur komið inn í skólana til að fjár-
magna baráttuna gegn fíkniefna-
barónunum, sem herja þar á börnin
okkar og barnabörnin og leiða þau
út í heilsutjón, glæpi og dauða?
Getur verið að fénu, sem varið
er til fjölföldunar dýrustu lækninga-
tækja, væri betur varið til að bæta
aðbúnað geðsjúkra, aldraðra sjúkl-
inga og fatlaðra, sem nú eiga und-
ir högg að sækja í okkar „heimsins
besta heilbrigðiskerfi"?
Spyr sá sem ekki veit, en án
spurninga fást engin svör.
HSfundur er læknir.
r-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60