Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						6     C    FÖSTUDAGUR 8. NÓVEMBER 1996
MORGUNBLAÐIÐ
+1
DAGLEGT LIF
STEIN-
BÆRINN
Stórasel við
Holtsgötuí
uppruna-
legrimynd
og eins og
húsín Ifta út
í dagen
byggt hefur
veriðvið
bæinn.
Starfshópur
Húsverndar
leggurtílað
bærinn
verði færð-
uríupp-
runalegt
horf, þannig
hHóti þessi
hússina
fyrri reisn.
Brekku-
stígöaer
þessistein-
bærsemer
i uppruna-
legri mynd.
EIG-
ENDUR
Brennu
hafafar-
iðframá
aðhann
verðirif-
inn.
Steinbæir
eina reykvíska húsagerðin
STEINBÆIR skipa sérstakan sess í byggingasögu Reykjavíkur en
eins og kom fram á málþinginu þá eru steinbæir eina raunverulega
reykvíska húsagerðin í byggingarsögu borgarinnar. En lagt er tíl
af starfshópi Húsverndarnefndar að þrettán steinbæir í Miðbæ og
Vesturbæ verði friðaðir.
Lengst af var grjðt hlutfallslega lftið notað við byggingu islenskra
húsa. Það var frá upphafi notað ótilhoggið í veggundirstöður torf-
veggja. Á 18. öld reistu danskir handverksmenn hér nokkur stein-
hús, m.a. Viðeyjarstofu og Bessastaðastofu. í Reykjavík voru tugthús-
ið og dómkirkjan byggð. í þessum stóru steinhúsum var grjótið þo
lítt höggvið til. Um 1860 tók til starfa hér fyrsti íslendingurinn, sem
Iært hafði steinsmíði i Danmðrku, Sverrir Runólfsson og er talið að
byggð hafi verið 10-15 steinhús á tímabilinu 1860-1880.
Tímamðt í byggingu steinhúsa urðu þegar Alþingishúsið var byggt
á árunum 1880-1881, en við verkið unnu danskir steinsmiðir. íslend-
ingar lærðu þá af þeim iðnina að hðggva grjót. Þegar smíði hússins
lauk voru verkfæri dönsku steinsmiðanna boðin upp og eignuðust
íslendingar þá verkfæri til steinsmíða. Á árunum 1880-1905 voru
allmörg steinhús byggð í Reykjavík og varð þa til ný húsagerð,
Bteinbæir sem á skömmum tíma varð algeng I úthverfum Reykjavík-
ur. Má segja að þá hafi lag torfbæjarins verið aðlagað nýjum aðstæð-
um, og því sé hér um sérreykvíska húsagerð að ræða. Á þessum
tíma voru einnig byggð allmörg lítil íbúðarhús úr steini. Þau voru
hlaðin úr einfðldum hliðarveggjum og þih'uð að innan, risið var úr
timbri.
Steinbæir og íbúðarhús úr steini risu í úthverfum Reykjavlkur
þ.e. Skuggahverfi, Austurbænum, Þingholtunum og Vesturbænum.
Af 170 steinbæjum standa nú eftir 23 bæir. Lagði Húsverndarnefnd
Reykjavíkur tíl að allir steinbæirnir í Mið- og Vesturbæ en þeir eru
18 að tölu yrðu friðaðir. Telur hðpurinn sem valdi húsin að ekki
hafi verið gerð fullnægjandi rannsóknir á þeim , þannig að erfitt sé
að vinsa úr steinbæi með meira varðveislugildi en aðra til friðunar.
Steinbæirnir í Reykjavík eiga undir högg að sækja og er bærinn
Brenna sem stendur við Bergstaðarstræti 12 dæmi um það. Árið
1993 barst Husfriðunarnefhd Ríkisins beiðni um niðurrif á bænum
en beiðninni var hafnað. Kom fram í máli Guðrúnar Agústsdóttur
formanns Húsverndarnefndar Reykjavíkur að Umhverfisraðuneytið
hefði nýlega veitti leyfi til að húsið verði rifið. Sagði hun þetta gert
í trássi við Þjóðminjaiög sem kveða á um verndun húsa sem byggð
voru fyrir síðastu aldamót. Að sögn Nikúlásar Úlfare Massonar,
arkitekts hjá húsdeild Árbæjarsafns, er Brenna ðvenju upprunalegur
steinbær að innanverðu og að hluta að utan. Sagði hann húsið einn-
ig hafa sögulegt gildi en árið 1881 luku bræðurnir Jónas og Magn-
ús Guðbrandssynir við að byggja Alþingishúsið og hófu þá byggingu
á steihbæ á lóð þeirri sem torfbærinn Brenna hafði staðið á áður.
Um 1890 keyptí Gísli Þoriáksson Brennu og hafa afkomendur hans
sfðan búið í húsum sem byggð hafa verið á lóðinni en ekki hefur
verið búið í steinbænum síðan 1970.                                       ¦
HE
Lærum að meta
vandaðar og listrænar byggingar

3
O
ui
HIN síðari ár má merkja
hugarfarsbreytingu hvað
varðar afstöðu almennings til
húsverndar. Gætir þar meiri
skilnings á gildi þess að varð-
veita þau staðbundu og list-
rænu sérkenni í húsagerð og
skipulagi sem gefa Reykjavík
sérstöðu meðal borga. Þetta
kom meðal annars fram á
málþingi um húsvernd í
Reykjavík.
Ný húsverndarstefna
Ný húsverndarstefna fyrir
Reykjavík hefur séð dagsins rjós.
Auk hefðbundinnar friðunar bygg-
inga samkvæmt Þjóðminjalögum
er þar gerð tillaga um verndun
skipulags, er tekur til afmarkaðra
svæða götumynda, byggðamynst-
urs og einstakra bygginga. Jafn-
hliða þessari stefnumótun hefur
starfshópur arkitekta sem skipað-
ur var af Húsverndarnefnd
Reykjavíkur, unnið að úttekt á
varðveislugildi byggðar innan
Hringbrautar, þ.e. elsta hluta
Reykjavíkur. Voru tillögur starfs-
hópsins kynntar á málþingi í Ráð-
húsinu um síðustu helgi. I starfs-
hópnum eru Helga Bragadóttir,
Margrét Þormar, Nikulás Úlfar
Másson, Pétur H. Ármannsson og
Ólafur Axelsson.
Að   baki   þessarar  nýju   hús-
verndarstefnu býr sú hugsun að
virða beri upprunalega gerð bygg-
inga í listrænu tilliti, óháð aldri
þeirra og stílgerð. Ætíunin er ekki
að leggja stein í götu eðlilegrar
þróunar og uppbyggingar, heldur
að sporna gegn því að merkar
byggingar séu sviptar svipmóti
sínu og stíleinkennum sínum að
óþörfu. Vill starfshóp- a,,,^
urinn að hvert hús verði
skoðað sem vitnisburð-
ur um samtíð sína þar
sem ákveðnar söguleg-
ar forsendur liggi að
baki byggingaraðferð
og stílgerð. Þannig
verði reynt að tryggja
að hvert tímabil bygg-
ingarsögunnar eigi sér
fulltrúa í umhverfinu. mmmmmm
Með slíkri verndun sé
leitast við að tryggja heildarsam-
ræmi og listrænt yfirbragð borgar-
innar jafnframt því sem rækt sé
lögð við vandaða byggingarlist
sem hafi gildi fyrir komandi kyn-
slóðir.
Verndun 20. aldar húsa
Það sem vakti athygli í tillögun-
um er að þrjátíu og sjö hús frá
fyrstu áratugum þessarar aldar
falla undir verndunarákvæðin.
Ástæðan er fyrst og fremst sú,
að sögn Péturs H. Ármannssonar,
arkitekts, sem kynnti tillögurnar,
að verja merkar byggingar gegn
Það þarf að
varðveita sór-
kenni í húsagero
og skipulogi sem
gef a Reykjavík
sérstödu meðal
borga.
þeirri áráttu, sem því miður hafi
verið allt of algeng hér á landi að
umbylta útliti og stílgerð eldri
húsa í samræmi við tískustrauma
samtímans. Sagði hann að þetta
væri vel þekkt af timburhúsum
sem fyrr á þessari öld hefðu mörg
hver verið rúin skrauti sínu,
gluggapóstar rifnir úr
og heilar rúður settar í
staðinn og forskallning
sett á veggi svo þau
líktust frekar steinhús-
um. Sem betur fer til-
heyrðu slíkar breyting-
ar á timburhúsum nú
frekar til undantekn-
inga, en á sama tíma
væri verið að vinna
mmmmmm sambærileg skemmdar-
verk á mörgum stein-
húsum frá þessari öld. Málað væri
yfir hrafntinnu-og perlumúr sem
staðist hefði áraun íslenskra veðra
í áratugi, gluggapóstum umturnað
eftir duttlungum tískunnar, þak-
kantar brotnir niður og fínleg stíl-
einkenni þurrkuð út í hugsunar-
leysi. Sagði Pétur að við þyrftum
að tileinka okkur nýja hugsun sem
felst í því að bera virðingu fyrir
og læra að meta vandaðar bygging-
ar með listrænt gildi frá öllum
timaskeiðum, án tillits til aldurs og
stílgerðar.                                ¦
Hildur Einarsdóttir
BRÚÐHJÓNIN og nánustu vinir
og vandamenn fyrir framan
hverfiskirkjuna Marchmont St.
Giles Parish í Edinborg. Á inn-
felldu myndinni eru Ásta Kristín
og íslensku vinirnir og brúð-
kaupsgestirnir Viðar Magnús-
son, Maria M. Magnúsdóttir og
Margrét Kjartansdóttir.
Lóósmynd/Jóhannes Long
FRÁ vinstri móðir
brúðgumans Wendy
Parker, séra Hjört-
ur Jóhannsson, for-
eldrar brúðarinnar
Steinunn Sveinsdótt-
ir og Reynir Tómas
Geirsson, brúð-
guminn, María systír
brúðarinnar, svara-
maðurínn Xen
Gladstone, sem er
fjórði afkomandi
Gladstone, fyrrum
forsætisráðherra
Breta, brúðurin og
séra Elsbeth Doug-
a II, sem gaf brúð-
hjónin saman.

					
Fela smįmyndir
C 1
C 1
C 2
C 2
C 3
C 3
C 4
C 4
C 5
C 5
C 6
C 6
C 7
C 7
C 8
C 8