Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						v   TeeiTsuo/! .1 r auoAau-TMMW

6    FIMMTUDAGUR 14. ÁGÚST 1997

MORGUNBLAÐIÐ


FRETTIR

Frumteikningin að húsi MR

fundin í Kaupmannahöfn

Frumteikning J^rgens

Hansens Kochs arki-

tekts af Latínuskólan-

um (nú Menntaskólan-

um) í Reykjavík frá ár-

inu 1842 fannst fyrir

skömmu í skjalasafni

Rentukammersins

í Kaupmannahöfn.

Á teikningunni má

glöggt sjá að Koch

ætlaði skólanum upp-

haflega annað útlit

en hann hefur í dag.

FINNANDI teikningarinnar, sem

hefur verið týnd í hálfa aðra öld, er

Ida Haugsted listsagnfræðingur,

sem rannsakað hefur verk danskra

arkitekta á íslandi, einkum þeirra

Kochs og L.A. Winstrups, sem

teiknaði stækkun og endurbygg-

ingu Dómkirkjunnar árið 1846.

Samkvæmt teikningnni munar

mest um kvistinn, en fyrstu árin

eftir að skólinn var reistur var hann

miklu minni en hann varð síðar og

átti eingöngu að gegna því hlut-

verki að hýsa klukku, sem auðveld-

aði skólapiltum og öðrum bæjarbú-

um að fylgjast með tímanum.

Haugsted segist hafa haft mikinn

áhuga á verkum Kochs; hann hafi

verið einkar vandaður arkitekt og

undir miklum áhrifum frá nýklass-

íska stílnum. Hafi hann meðal ann-

ars ferðazt til Aþenu og Rómar og

kynnt sér klassíska byggingarlist.

Einkenni hennar megi glöggt sjá í

byggingum hans, þar á meðal lat-

ínuskólum sem reistir voru í Hró-

arskeldu, Hiller0d og Odense um

svipað leyti og Latínuskólinn reis í

Reykjavík.

Haugsted segist hafa séð í bréf-

um, sem gengu á milli Danmerkur

og íslands um flutning Latínuskól-

ans frá Bessastöðum til Reykjavík-

ur, að teikning Kochs að skólanum

hafi verið send stiftsyfirvöldum á

íslandi árið 1842 og komið aftur

með athugasemdum, en sjálfa

teikninguna hafi vantað í skjölin,

sem hún hafi haft aðgang að og

enginn vitað hvar hana væri að

finna.

Eina timburhús Kochs

Loks hafí gamall safnvörður í

Ríkisskjalasafninu í Kaupmanna-

höfn fengið áhuga á málinu og

fundið teikninguna í skjalavöndli,

þar sem hún fylgdi skjali um

ákvörðun Danakonungs um að

skólahúsið skyldi reist.

Haugsted segir Latínuskólann

sérstakan á meðal verka Kochs fyr-

ir þær sakir að hann hafi ekki

teiknað önnur timburhús svo vitað

sé. Hugsanlegt sé að skólinn hafi

upphaflega átt að verða bindings-

verkshús með borðaklæðningu að

utan. Niðurstaðan varð sú að hann

var reistur sem norskt bjálkahús

og var timbrið í skólann höggvið til

í Kristjánssandi í Noregi hjá Hart-

mann timburkaupmanni. Þar var

skóhnn lfka reistur áður en hann

var tekinn niður aftur og timbrið

flutt til íslands.

Ekki virðist hafa verið farið í

einu og öllu eftir teikningu Kochs

er skólinn var byggður. Til dæmis

er ekki gert ráð fyrir gaflsneiðing-

unum á þakinu á teikningunni og

segist Haugsted ekki kunna skýr-

ingar á því að teikningunni var ekki

fylgt að þessu leyti. Þá er miðað við

að borðaklæðningin utan á skólan-

ÞANNIG lítur Menntaskólinn út í dag.

¦(

uii**n±vA****h*hk

IU jJ v t í i U' 131 fTTnTi

' !   i i 1 i L ' i i

•iúi

U,

&

vrr

rfeTI

:;¦::

d.kkúLu»U».l

Ji


t i!fj

"vi*

__i    —'

___i  /

m__

alr

V4*Á~* &é\jtífi*

~&~J Jítí


-úXjl>

j¦ i JJJJ i._jjJ_

2Áraf/./

TEIKNING Kochs af Latínuskóla í Reykjavík. Efst má sjá útlit fram-

hliðar hússins eins og Koch hugsaði sér hana. Neðar eru grunnmyndir

af 1. og 2. hæð hússi

um sé lárétt en ekki lóðrétt. Haug-

sted segir að það kunni að vera til

merkis um að skólinn hafi átt að

verða bindingsverkshús en ekki

norskt bjálkahús eins og raunin

varð.

Borgundarhóimsklukka

í sárabætur

Skólinn var hins vegar upphaf-

lega byggður með litla kvistinum,

sem Koch teiknaði, þó með þeirri

breytingu að þak hans var beint en

ekki bogadregið. Enn má sjá móta

fyrir upphaflegri breidd kvistsins á

framhlið Menntaskólahússins. Hins

vegar kom aldrei klukka í kvistinn;

ekki virðist hafa verið pláss fyrir

hana og þá töldu yfirvöld að hún

yrði of dýr. Haugsted segist hins

vegar hafa fundið bréf frá Svein-

birni Egilssyni, fyrsta rektor Lat-

ínuskólans, þar sem hann kvarti

undan því að engin sé klukkan í

skólanum. Slíkt sé óþolandi, því að

skólapiltar séu sífellt að koma inn

af lóðinni og spyrja kennarana hvað

tímanum líði. Nauðsynlegt sé að fá í

skólann rómsterka klukku, þannig

að hljómur hennar heyrist út á

skólalóðina.

Niðurstaðan varð sú að Funch,

úrsmið í Kaupmannahöfn, var falið

að smíða úrverk í Borgundarhólms-

Borgundarhólmsklukkan    sem

kom í stað klukkunnar sem átti

að vera í kvistinum.

klukkuna sem staðið hefur í and-

dyri skólans síðastliðin 150 ár. Um

þessa klukku skrifaði sr. Jens

Hjaltalín, sem var í Latínuskólan-

um árin 1858-1864: ,Aðeins hef

jeg gleymt að segja frá því að á

ganginum hjá stiganum upp upp á

loptið stóð firna stór pendula

klukka, stórt 8 daga verk, með

skærum, hvellum og atkvæðamikl-

um hljómi, sem heyrðist um allt

húsið, jafnvel inn á fjariægðustu

lokuð herbergi. Hann sögðu menn

að þegar dyr skólans stóðu opnar,

og logn var, þá hefði heyrst vestur í

bæ þegar hún sló. Þessi klukka

varð okkur opt til leiðbeiningar og

aðvörunar."

Klukkukvisturinn, sem aldrei

varð til gagns, var fjarlægður árið

1848 og teiknaði Koch þá núverandi

kvist á húsið. Funch úrsmiður

smíðaði hins vegar aðra klukku,

sem sett var í hinn nýja Dóm-

kirkjuturn og gátu bæjarbúar þá

fylgzt með því hvað tímanum leið.

„Samnorræn bygging"

Haugsted hefur á prjónunum að

skrifa tímaritsgrein um íslandsfór

L.A. Winstrups og bók um verk

danskra arkitekta á 19. öld, einkum

þeirra Winstrups og Kochs, á ís-

landi og i Noregi. Hún segist eink-

ar hrifin af sögu húss Menntaskól-

ans: „Hann er íslenzkur skóli,

teiknaður af dönskum arkitekt og

smíðaður í Noregi. Þetta er sann-

kólluð samnorræn bygging."

Skipaður

verjandi

ekkjunnar

JÚLÍUS B. Georgsson, dóm-

arafulltrui við Héraðsdóm

Reykjavíkur, skipaði á þriðju-

dag Brynjar Níelsson héraðs-

dómslögmann verjanda konu,

sem óskað hefur eftir því að

verða svipt fjárræði.

Ríkislögreglustjóraemb-

ættið hefur nú til rannsóknar

hvort millifærslur af banka-

reikningi konunnar inn á

reikning manns, sem hafði að-

stoðað hana, voru gerðar með

vitund hennar og vilja. Konan,

sem er öldruð ekkja, hefur

haft fjárræði en mun hafa

skort yfirsýn yfir fjármál sín.

Upphæðirnar sem um ræðir

nema tugum milljóna króna.

Konan lagði fram beiðni um

fjárræðissviptingu í lok júlí og

var sú beiðni þingfest í Hér-

aðsdómi Reykjavíkur 1. ágúst

sl. Þá var málinu frestað til sl.

þriðjudags þegar henni var

skipaður verjandi, Brynjar

Níelsson hdl., og fékk hann

afhent gögn málsins. Dóm-

stjóri úthlutaði síðan Pétri

Guðgeirssyni héraðsdómara

málinu. Hann mun taka efnis-

lega afstöðu til beiðni konunn-

ar. Verði á hana fallist mun

sýslumaðurinn í Reykjavík

skipa konunni lögráðamann.

Rótarýhreyfingin í

Georgíu-fylki styrkir

háskólanema

Atta Is-

lendingar

í hópi 80

útlendinga

ÁTTA stúlkur frá íslandi

verða í hópi 80 útlendinga sem

rótarýhreyfingin í Georgíu-

fylki í Bandaríkjunum styrkir

til háskólanáms þar næsta vet-

ur. Árlega berast mörg hundr-

uð umsóknir um þessa styrki

úr öllum heimshornum og

komast því mun færri að en

vilja.

Frá þessu er greint í nýjasta

tölublaði fréttabréfs Rótarý-

umdæmisins á íslandi, Rotary

International. Segir þar að

þetta háa hlutfall Islendinga í

hópi styrkþega bendi til þess

að íslendingarnir, sem fengið

hafi þá undanfarin ár, hafi

staðið sig vel. Frá því Georgíu-

menn tóku að veita þessa

styrki árið 1946 hafa 39 fs-

lendingar hlotið þá að stúlkun-

um átta meðtöldum. Hafa sum

árin farið einn, tveir eða þrír

og stundum enginn „vegna

sinnuleysis klúbbanna við að

kynna styrkina," segir í frétta-

bréfinu.

Stúlkurnar sem fá styrkina

nú eru: Jóna Ámundadóttir frá

Rótarýklúbbi Hafnarfjarðar,

Asa Lúðvíksdóttir og Þóra

Valsdóttir frá Rótarýklúbbi

Reykjavíkur, Fanney Karls-

dóttir frá Reykjavfk-Austur-

bæ, Margrét Bjarnadóttir,

Ólöf Magnúsdóttir og Sigrún

Valsdóttir frá Reykjavík-

Breiðholti og Helga Þorsteins-

dóttir frá Reykjavík-Miðborg.

í fyrra sóttu fimm íslending-

ar um styrk og fengu þrír, þar

áður sóttu þrír og tveir fengu

og skólaárið 1994 til 1995 sóttu

tveir og fengu báðir.

\

\

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64