Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						v   TeeiTsuo/! .1 r auoAau-TMMW
6    FIMMTUDAGUR 14. ÁGÚST 1997
MORGUNBLAÐIÐ

FRETTIR
Frumteikningin að húsi MR
fundin í Kaupmannahöfn
Frumteikning J^rgens
Hansens Kochs arki-
tekts af Latínuskólan-
um (nú Menntaskólan-
um) í Reykjavík frá ár-
inu 1842 fannst fyrir
skömmu í skjalasafni
Rentukammersins
í Kaupmannahöfn.
Á teikningunni má
glöggt sjá að Koch
ætlaði skólanum upp-
haflega annað útlit
en hann hefur í dag.
FINNANDI teikningarinnar, sem
hefur verið týnd í hálfa aðra öld, er
Ida Haugsted listsagnfræðingur,
sem rannsakað hefur verk danskra
arkitekta á íslandi, einkum þeirra
Kochs og L.A. Winstrups, sem
teiknaði stækkun og endurbygg-
ingu Dómkirkjunnar árið 1846.
Samkvæmt teikningnni munar
mest um kvistinn, en fyrstu árin
eftir að skólinn var reistur var hann
miklu minni en hann varð síðar og
átti eingöngu að gegna því hlut-
verki að hýsa klukku, sem auðveld-
aði skólapiltum og öðrum bæjarbú-
um að fylgjast með tímanum.
Haugsted segist hafa haft mikinn
áhuga á verkum Kochs; hann hafi
verið einkar vandaður arkitekt og
undir miklum áhrifum frá nýklass-
íska stílnum. Hafi hann meðal ann-
ars ferðazt til Aþenu og Rómar og
kynnt sér klassíska byggingarlist.
Einkenni hennar megi glöggt sjá í
byggingum hans, þar á meðal lat-
ínuskólum sem reistir voru í Hró-
arskeldu, Hiller0d og Odense um
svipað leyti og Latínuskólinn reis í
Reykjavík.
Haugsted segist hafa séð í bréf-
um, sem gengu á milli Danmerkur
og íslands um flutning Latínuskól-
ans frá Bessastöðum til Reykjavík-
ur, að teikning Kochs að skólanum
hafi verið send stiftsyfirvöldum á
íslandi árið 1842 og komið aftur
með athugasemdum, en sjálfa
teikninguna hafi vantað í skjölin,
sem hún hafi haft aðgang að og
enginn vitað hvar hana væri að
finna.
Eina timburhús Kochs
Loks hafí gamall safnvörður í
Ríkisskjalasafninu í Kaupmanna-
höfn fengið áhuga á málinu og
fundið teikninguna í skjalavöndli,
þar sem hún fylgdi skjali um
ákvörðun Danakonungs um að
skólahúsið skyldi reist.
Haugsted segir Latínuskólann
sérstakan á meðal verka Kochs fyr-
ir þær sakir að hann hafi ekki
teiknað önnur timburhús svo vitað
sé. Hugsanlegt sé að skólinn hafi
upphaflega átt að verða bindings-
verkshús með borðaklæðningu að
utan. Niðurstaðan varð sú að hann
var reistur sem norskt bjálkahús
og var timbrið í skólann höggvið til
í Kristjánssandi í Noregi hjá Hart-
mann timburkaupmanni. Þar var
skóhnn lfka reistur áður en hann
var tekinn niður aftur og timbrið
flutt til íslands.
Ekki virðist hafa verið farið í
einu og öllu eftir teikningu Kochs
er skólinn var byggður. Til dæmis
er ekki gert ráð fyrir gaflsneiðing-
unum á þakinu á teikningunni og
segist Haugsted ekki kunna skýr-
ingar á því að teikningunni var ekki
fylgt að þessu leyti. Þá er miðað við
að borðaklæðningin utan á skólan-
ÞANNIG lítur Menntaskólinn út í dag.
¦(
uii**n±vA****h*hk
IU jJ v t í i U' 131 fTTnTi
' !   i i 1 i L ' i i
•iúi
U,
&
vrr
rfeTI
:;¦::
d.kkúLu»U».l
Ji

t i!fj
"vi*
__i    —'
___i  /
m__
alr
V4*Á~* &é\jtífi*
~&~J Jítí

-úXjl>
j¦ i JJJJ i._jjJ_
2Áraf/./
TEIKNING Kochs af Latínuskóla í Reykjavík. Efst má sjá útlit fram-
hliðar hússins eins og Koch hugsaði sér hana. Neðar eru grunnmyndir
af 1. og 2. hæð hússi
um sé lárétt en ekki lóðrétt. Haug-
sted segir að það kunni að vera til
merkis um að skólinn hafi átt að
verða bindingsverkshús en ekki
norskt bjálkahús eins og raunin
varð.
Borgundarhóimsklukka
í sárabætur
Skólinn var hins vegar upphaf-
lega byggður með litla kvistinum,
sem Koch teiknaði, þó með þeirri
breytingu að þak hans var beint en
ekki bogadregið. Enn má sjá móta
fyrir upphaflegri breidd kvistsins á
framhlið Menntaskólahússins. Hins
vegar kom aldrei klukka í kvistinn;
ekki virðist hafa verið pláss fyrir
hana og þá töldu yfirvöld að hún
yrði of dýr. Haugsted segist hins
vegar hafa fundið bréf frá Svein-
birni Egilssyni, fyrsta rektor Lat-
ínuskólans, þar sem hann kvarti
undan því að engin sé klukkan í
skólanum. Slíkt sé óþolandi, því að
skólapiltar séu sífellt að koma inn
af lóðinni og spyrja kennarana hvað
tímanum líði. Nauðsynlegt sé að fá í
skólann rómsterka klukku, þannig
að hljómur hennar heyrist út á
skólalóðina.
Niðurstaðan varð sú að Funch,
úrsmið í Kaupmannahöfn, var falið
að smíða úrverk í Borgundarhólms-
Borgundarhólmsklukkan    sem
kom í stað klukkunnar sem átti
að vera í kvistinum.
klukkuna sem staðið hefur í and-
dyri skólans síðastliðin 150 ár. Um
þessa klukku skrifaði sr. Jens
Hjaltalín, sem var í Latínuskólan-
um árin 1858-1864: ,Aðeins hef
jeg gleymt að segja frá því að á
ganginum hjá stiganum upp upp á
loptið stóð firna stór pendula
klukka, stórt 8 daga verk, með
skærum, hvellum og atkvæðamikl-
um hljómi, sem heyrðist um allt
húsið, jafnvel inn á fjariægðustu
lokuð herbergi. Hann sögðu menn
að þegar dyr skólans stóðu opnar,
og logn var, þá hefði heyrst vestur í
bæ þegar hún sló. Þessi klukka
varð okkur opt til leiðbeiningar og
aðvörunar."
Klukkukvisturinn, sem aldrei
varð til gagns, var fjarlægður árið
1848 og teiknaði Koch þá núverandi
kvist á húsið. Funch úrsmiður
smíðaði hins vegar aðra klukku,
sem sett var í hinn nýja Dóm-
kirkjuturn og gátu bæjarbúar þá
fylgzt með því hvað tímanum leið.
„Samnorræn bygging"
Haugsted hefur á prjónunum að
skrifa tímaritsgrein um íslandsfór
L.A. Winstrups og bók um verk
danskra arkitekta á 19. öld, einkum
þeirra Winstrups og Kochs, á ís-
landi og i Noregi. Hún segist eink-
ar hrifin af sögu húss Menntaskól-
ans: „Hann er íslenzkur skóli,
teiknaður af dönskum arkitekt og
smíðaður í Noregi. Þetta er sann-
kólluð samnorræn bygging."
Skipaður
verjandi
ekkjunnar
JÚLÍUS B. Georgsson, dóm-
arafulltrui við Héraðsdóm
Reykjavíkur, skipaði á þriðju-
dag Brynjar Níelsson héraðs-
dómslögmann verjanda konu,
sem óskað hefur eftir því að
verða svipt fjárræði.
Ríkislögreglustjóraemb-
ættið hefur nú til rannsóknar
hvort millifærslur af banka-
reikningi konunnar inn á
reikning manns, sem hafði að-
stoðað hana, voru gerðar með
vitund hennar og vilja. Konan,
sem er öldruð ekkja, hefur
haft fjárræði en mun hafa
skort yfirsýn yfir fjármál sín.
Upphæðirnar sem um ræðir
nema tugum milljóna króna.
Konan lagði fram beiðni um
fjárræðissviptingu í lok júlí og
var sú beiðni þingfest í Hér-
aðsdómi Reykjavíkur 1. ágúst
sl. Þá var málinu frestað til sl.
þriðjudags þegar henni var
skipaður verjandi, Brynjar
Níelsson hdl., og fékk hann
afhent gögn málsins. Dóm-
stjóri úthlutaði síðan Pétri
Guðgeirssyni héraðsdómara
málinu. Hann mun taka efnis-
lega afstöðu til beiðni konunn-
ar. Verði á hana fallist mun
sýslumaðurinn í Reykjavík
skipa konunni lögráðamann.
Rótarýhreyfingin í
Georgíu-fylki styrkir
háskólanema
Atta Is-
lendingar
í hópi 80
útlendinga
ÁTTA stúlkur frá íslandi
verða í hópi 80 útlendinga sem
rótarýhreyfingin í Georgíu-
fylki í Bandaríkjunum styrkir
til háskólanáms þar næsta vet-
ur. Árlega berast mörg hundr-
uð umsóknir um þessa styrki
úr öllum heimshornum og
komast því mun færri að en
vilja.
Frá þessu er greint í nýjasta
tölublaði fréttabréfs Rótarý-
umdæmisins á íslandi, Rotary
International. Segir þar að
þetta háa hlutfall Islendinga í
hópi styrkþega bendi til þess
að íslendingarnir, sem fengið
hafi þá undanfarin ár, hafi
staðið sig vel. Frá því Georgíu-
menn tóku að veita þessa
styrki árið 1946 hafa 39 fs-
lendingar hlotið þá að stúlkun-
um átta meðtöldum. Hafa sum
árin farið einn, tveir eða þrír
og stundum enginn „vegna
sinnuleysis klúbbanna við að
kynna styrkina," segir í frétta-
bréfinu.
Stúlkurnar sem fá styrkina
nú eru: Jóna Ámundadóttir frá
Rótarýklúbbi Hafnarfjarðar,
Asa Lúðvíksdóttir og Þóra
Valsdóttir frá Rótarýklúbbi
Reykjavíkur, Fanney Karls-
dóttir frá Reykjavfk-Austur-
bæ, Margrét Bjarnadóttir,
Ólöf Magnúsdóttir og Sigrún
Valsdóttir frá Reykjavík-
Breiðholti og Helga Þorsteins-
dóttir frá Reykjavík-Miðborg.
í fyrra sóttu fimm íslending-
ar um styrk og fengu þrír, þar
áður sóttu þrír og tveir fengu
og skólaárið 1994 til 1995 sóttu
tveir og fengu báðir.
\
\
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64