Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						36" LAUGARDAGUR 4. OKTÓBER 1997
MORGUNBLAÐIÐ
+-
AÐSENDAR GREIIMAR
Afleiðingar
ákvarðanatöku
Á DÖGUNUM gerðust Kvenna-
listakonur sekar um það einsdæmi
að verða ósammála. Þær hafa
meira að segja viðurkennt það og
skrifað um það nokkrar blaða-
greinar. Því er sennilega að bera
í bakkafullan lækinn að skrifa
^neira um sameiginlegt framboð
Kvennalistans og annarra flokka
og samkomulag eða ósamkomulag
þar að lútandi.
Kvennalistakonur hafa verið að
reyna að átta sig á því hvaða afleið-
ingar ákvörðun um samvinnu við
aðra flokka hefði á framtíð listans
og í framhaldi af því á líf kvenna
í landinu. Skiljanlega er listinn í
heild hikandi við að taka þátt, enda
er vilji annarra flokka litlu skýr-
ari. Eins og stendur hafa viðræður
um sameiginlegt framboð til
bæjarstjórnarkosninga á Akureyri
legið niðri, vegna ósamkomulags
A-flokkanna þar og sýnir það bet-
Air en nokkuð annað að vilji
Kvennalistans til samvinnu er alls
ekki allt sem til þarf.
Árum saman hafa löggjafinn og
forkólfar atvinnulífsins sett lög eða
gert samninga sem varða konur
án þess að leiða hugann að afleið-
ingunum.
Árið 1962 fengu t.d. stúlkur
lægri laun en drengir fyrir sömu
vinnu. Þetta gilti raunar um alla,
fullorðnar konur fengu líka lægri
laun fyrir sömu störf (hér er verið
að tala um laun fyrir fiskvinnu).
Þær stúlkur sem á þessum árum
voru að stíga sín fyrstu spor á
vinnumarkaði fengu skýr skilaboð
um það strax í upphafi, hversu
mikils virði störf þeirra voru, þessi
launastefna þýddi til dæmis að
möguleikar þeirra til að vinna fyr-
ir námskostnaði voru mun verri
en drengjanna.
Á sama tíma, eða manntalsárið
1960, unnu 34,4% kvenna úti og
voru 19% þeirra giftar. Seinna, eða
í kringum 1970, fengu pör veruleg-
an skattaafslátt fyrir að ganga í
hjónaband, einnig var helmingur
af launum giftra kvenna skatt-
frjáls. Afleiðingin af þessu varð sú
að  árið  1971  voru  60%  kvenna
Leiðrétting
með meiru
A DOGUNUM var
undirritaður sam-
starfssamningur milli
fj ármálaráðuneytis-
ins, heilbrigðis- og
tryggingamálaráðu-
neytisins og Reykja-
víkurborgar um bygg-
ingu nýrrar heilsu-
gæslustöðvar fyrir
Fossvogshverfi           í
Reykjavík. Af því til-
efni var því haldið
fram af ráðamönnum
_að ekki hefði verið
vígð ný heilsugæslu-
stöð í Reykjavík í ell-
efu ár.
. Þetta er rangt. Vorið 1995 var
vígt nýtt húsnæði fyrir heilsu-
gæslustöð í Laugarneshverfi við
Lágmúla í Reykjavík. í töflu 1.
Vorið 1995, segir
Halldór Jónsson,
var vígt nýtt húsnæði
fyrir heilsugæzlustöð
við Lágmúla.
má hugsanlega finna skýringar á
því, hvers vegna ráðamenn skortir
vilja eða þrek til að minnast á þá
byggingu. í þessum tveimur stöðv-
um mun f ara fram svipuð starfsemi
að eðli og umfangi. Sjálfsagt er
að geta þess, að mynd af Heilsu-
gæslunni Lágmúla hefur birst í
erlendu fagtímariti til að sýna,
hvað íslenskar heilsugæslustöðvar
geta verið glæsilegar.
II.
Heilsugæslustöð þarfnast skrif-
stofuhúsnæðis með nokkrum tækj-
um að auki. Nýtt og glæsilegt slíkt
húsnæði hér á höfuðborgarsvæð-
inu hefur undanfarið kostað um
100.000 kr. á fermetra. Reyndar
hafa Eskfirðingar nýlega byggt
heilsugæslustöð á þessu verði.
Nú er í byggingu heilsugæslu-
stöð í austurbæ Kópa-
vogs og komið hefur í
ljós að kostnaður við
hana verður meiri en
150.000 kr. á fer-
metra. Það er athygl-
isvert að engu að síður
hefur verið ákveðið að
byggja heilsugæslu-
stöð Fossvogshverfis
eftir sömu teikning-
um. Sparnaður við
hönnun verður óveru-
legur.
III.
Halldór                   Viðbótarkostnaður
Jónsson               við byggingar heilsu-
gæslustöðva, umfram það sem
nauðsynlegt þarf að vera, er hé-
gómi miðað við kostnaðinn sem
stafar af því að horfið hefur verið
frá því að hafa stýrikerfi í heilsu-
gæslunni.
Það er lúxus sem flestar vest-
rænar þjóðir telja sig ekki hafa
efni á.
Samanburður.
Bygging tveggja heilsugæslu-
stöðva.
Heilsugæslan Lágmúla.
Frumkvæði: Heimilislæknastöð-
in ehf.
Fjármögnun við byggingu:
Heimilislæknastöðin ehf.
Byggingartími: 9 mánuðir.
Stærð: 680 fermetrar.
Byggingarkostnaður á verðlagi
1995 (skv. Ríkisendurskoðun):
67 miljónir kr.
Heilsugæslustöð
Fossvogshverfis.
Frumkvæði: Heilbrigðis- og
tryggingamálaráðuneytið.
Fjármögnun við byggingu:
Fjármálaráðuneytið og Reykja-
víkurborg.
Áætlaður byggingartími: 3 ár.
Stærð: 890 fermetrar.
Áætlaður byggingarkostnaður
á verðlagi 1997:145 miljónir kr.
Höfundur er sérfræðingur í
heimilislækningum og
framkvæmdasljóri Heimilis-
læknastöðvarinnar ehf.
Ég er hissa á því, segir
Guðrún Jónína Magn-
úsdóttir, að stefna
Kvennalistans höfði
ekki til fleiri kvenna.
orðin útivinnandi og af þeim voru
42,3% giftar.
Árið 1991 eru síðan 73,9%
kvenna útivinnandi og 78,2% gift-
ar. Hér verður ekki farið nánar
ofan í þessar tölur, taldir hjóna-
skilnaðir eða skoðaðar mannfjölda-
tölur. Nokkuð augljóst sýnist þó
að vonin um betri lífsafkomu hafi
hvatt ansi margar konur út á
vinnumarkaðinn á þessum árum.
Stjórnvöld gerðu ráðstafanir til að
ná sem flestum konum út á vinnu-
markað en gerðu mjög takmarkað-
ar ráðstafanir til að gera þeim
kleift að vera þar. Mikill skortur
var á dagvistarmöguleikum og í
kjölfarið  spruttu  dagmæður upp
eins og gorkúlur án
þess að í fyrstu væru
gerðar nokkrar kröfur
til þeirra um hæfni
eða þekkingu. Elli-
heimili og sjúkra-
stofnanir yfirfylltust
þegar störf kvenna
sem áður höfðu farið
fram ólaunuð inni á
heimilunum voru færð
út í samfélagið og
metin til tekna. Sjálf-
sagt eru afleiðingarn-
ar af þessu frum-
hlaupi ríkisvaldsins
mikið fleiri og óljósari
en hér verður upp tal-
ið, en eftir stendur að
fyrirhyggja og ábyrg ákvarðana-
taka hefði gagnast þjóðfélaginu
mun betur. Kvótamang og umbylt-
ingar sægreifanna sem fluttu úr-
vinnslu fisks að stórum hluta á haf
út og tókst að gera fjölda kvenna
atvinnulausan, hinir illræmdu sól-
stöðusamningar á áttunda ára-
tugnum, ásamt með rauðu strikun-
um og vísitöluhækkunum launa,
sem sköpuðu meiri stéttaskiptingu
meðal launafólks en áður hefur
þekkst á íslandi, allt eru þetta
ráðstafanir sem hafa gjörbreytt lífi
kvenna. Ég kýs ekki stjórnmála-
flokka sem leggja nafn sitt við
svona framkvæmdir. Frá því ég fór
að hafa afskipti af Kvennalistanum
hafa líklegustu og ólíklegustu per-
sónur legið mér á hálsi fyrir að
Guðrún Jónína
Magnúsdóttir
„standa í þessu".
Spurningin „Hvenær
ætlarðu að hætta
þessu Kvennalista-
kjaftæði?" er slagorð
þeirra sem telja sig
þurfa að hafa vit fyrir
mér í pólitík. Pólitík
er samt sem áður
áhrifamesta valdið -í
mínu lífi og flestra
annarra, bæði hvað
varðar félagslegan og
líkamlegan þroska,
tækifæri fólks í lífinu
og möguleika þess til
betri lífsafkomu.
Kvennalistinn er
eina stjórnmálaaflið
sem hefur frá upphafi viljað sýna
fyrirhyggju og ábyrgð í öllum sín-
um verkum. Sem hafa reynt á sjálf-
um sér afleiðingar þess sem að
framan er talið. Eg treysti Kvenna-
listakonum vel til að fara í sam-
starf við aðra flokka og til að láta
að sér kveða í því samstarfi. Ég
ber ekki þann ugg í brjósti að þær
láti gleypa sig inn í einhverja
flokkshít, til þess eru þær alltof
sjálfstæðar og sérstakar. Stefnu-
skrá Kvennalistans hefur nú þegar
gjörbreytt stjórnmálum í landinu
og á að öllum líkindum eftir að
hafa meiri áhrif á þau í framtíð-
inni en nokkurn grunar.
Höfundur starfar með Kvenna-
iistanum á Norðurlandi eystra.
ISLENSKT MAL
HELGI Hálfdanarson sendir mér
bréf sem mér þótti betur fengið
en ófengið og ég birti hér með
þökkum:
„Sæll og blessaður, Gísli.
I Mbl-þætti þínum í dag minn-
ist þú á orðið hvalbrot og spyrð
hvort það megi að gagni koma
„ef haldið er áfram skoðana-
skiptum um orðalag Jónasar „að
brjóta hval á sandi"." Skilst fyrr
en skellur í tönnum, Gísli!
Fyrir fáeinum árum mun ég
hafa orðið til þess að vekja dá-
litla umræðu um þessa ljóðlínu
Hulduljóða. Þar þóttist ég sýna
fram á það, að orðin brjóta hval
á sandi væru óhugsandi í bók-
staflegri merkingu um rotnandi
hval, því fráleitt væri að eigna
Jónasi svo fáránlega smekk-
leysu. - Þá var það að Hannes
Pétursson hafði upþ á orðinu
hvalbrot og taldi eðlilega, að
hér hlyti það orð að koma við
sögu. Til voru þeir sem hugðu,
að þar tæki af skarið um morkn-
andi hvalhræ á sandfjöru. Öðrum
þótti eftir sem áður ófært að
skilja orð ljóðsins svo bókstaf-
lega, enda væri smekkleysan þá
söm við sig. - Eigi að síður get-
ur orðið hvalbrot stuðlað mjög
snyrtilega að lausn þessarar
gátu. Alþekktur barnaleikur
kallast höfrungahlaup. Þar eltir
og stekkur hver fram yfir annan
í svo langri röð sem verkast vill.
Ýmsir töldu líklegast, að þessi
leikur eða annar honum svipaður
hafi kallazt að brjóta hval, enda
sé það heiti hugsanlega dregið
af bókstaflegri merkingu orðsins
hvalbrot, líkt því að leikur nefn-
ist höfrungahlaup eftir hreyf-
ingum sem þykja minna á hvali
(höfrunga). I ljóðinu væri þá
sjávaröldum, sem velta hver um
aðra upp í brot á sandi, líkt við
börn í slíkum leik.
Svo þakka ég þér, Gísli, fyrir
allt gott."
•
Og dr. Bjarni Einarsson hefur
alltaf eitthvað athyglisvert og
fróðlegt til málanna að leggja:
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
921. þáttur
„Tæplega íslenska
Árum saman hafa fréttamenn
-  og aðrir sem eftir þeim líkja
- nauðgað móðurmálinu með því
að nota atviksorðið tæplega í
nær hvert skipti sem þeir hafa
nefnt tæpar tölur. Árni heitinn
Böðvarsson segir um þetta í bók
sinni Málfar í fjölmiðlum, grein
7.260: Eitt ofnotuðu orðanna.
Það er eins og menn hafi gleymt
öllum samheitum, orðum eins og
nálega, næstum, nærri, nærri
því, hér um bil, naumlega, allt
að bví.
Arni vísar annars í Samheita-
orðabókina; þar stendur: tæp-
lega, trauðla, trautt, tæpast,
varla.
Svo vill til að fyrir nokkrum
árum rakst eg á grein í sænska
dagblaðinu Dagens Nyheter, og
virðist mér hún varpa ljósi á
þetta mál. Greinin er eftir Cat-
harina Grúnbaum og er konan
kölluð Sprákvárdare och kor-
rekturchef, og táknar það að hún
annast málvöndun og prófarka-
lestur blaðsins. Greinin nefnist
Exercis med siffror, undirfyrir-
sögn er Sprákbruket. í greininni
er eftirfarandi kafli: Knappt en
dag förgár utan eksempel pá
felaktigt bruk av knappt:
„Knappt 100 000 mánniskor
demonstrerade í Leipzig," „NN
avled i en álder av knappt 92
ár," „IFK Göteborg fick betala
knappt 2,8 miljoner för Stefan
Rehn."
Vad hade skribenten förvántat
sig? Att hela Östtysklands be-
folkning skulle samlas í Leipzig?
Att NN skulle bli áldre án Metu-
salem? Att IFK Göteborg skulle
fá punga ut med minst det dub-
bla?
Av sammanhanget framgár
trots allt att skribenterna lika
vál som lásarna tycker att 100
000 demonstranter ár mánga
och att idrottstjárnan inte för-
várvats till vrakpris. De skriver
knappt men de menar nástan.
Eller n'ára nog, nást intill, ine-
mot, inte lángt ifrán.
Knappt  inneháller   en   várd-
ering: det anger att nágot ár
mindre án vántat, i minsta laget.
Det ár alltsá skillnad pá „Det kom
knappt 100 áskádare" (fárre án
vantat) och „Det kom nástan 100
áhörare" (fler án vántat).
Fleiri orð þarf ekki að hafa
um þetta; svo augljós er skyld-
leikinn við íæpfeg-a-faraldurinn
íslenska. En bæta má við að eg
hef veitt því athygli að svipað
ástand virðist ríkja í dönsku út-
varpi og dagblöðum: For knap
en máned siden,... skylder knap
20 milljoner kroner, ... knapt
20 ár gamle, ... et underskud
pá knap 400 000 kroner; Kobs-
pris knap 900 milljoner kroner;
Der bor knap 40 000 menne-
sker. (Einu sinni heyrðist þó: Vil
koste næsten én milliard kroner.)
Eg hef ekki kynnt mér hvern-
ig orðafari er háttað að þessu
leyti í öðrum nágrannalöndum.
Mætti vel vera að svipaður far-
aldur væri þekkt fyrirbæri í
máli fréttamanna með ýmsum
öðrum þjóðum. En varla verður
efað hvaðan þessi tíska hefur
borist til íslands."
Vilfríður vestan kvað:
Jú, svo sem vildi það Valdi á Klöpp,
en viðbrögðin svolítið slöpp
og ekki fýstin eintóm,
en fór úr sokkum og skóm,
þegar Ferdína tók hann á lðpp.
•
Umsjónarmanni finnst ákaf-
lega kauðalegt að setja að ensk-
um hætti sögn í boðhætti (eigðu,
hafðu) á undan góðum óskum.
Hann hefur andmælt því til
dæmis að segja: Hafðu góða
helgi. Hólmfríður Gísladóttir er
sama sinnis og þykir ekki björgu-
legt auglýsingarblað frá fyrir-
tækinu Jóni bakan, þar sem
bakaner reyndar með stórum
staf. Á blaðinu stendur: „sjóð-
heitt LYGATILBOÐ í takt'ana
heim! Hafðu góðan dag."
Vont mál er engum til góðs
og engu tii framdráttar.
Sbr. og Daglegt mál í útvarp-
inu 30. september.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64