Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						20     SENNUDAGUR 1. MARZ1998
MORGUNBLAÐIÐ
HÆTTUR AF VÖLDUM JARÐSKJALFTA - 3. GREIN
Dropinn sem
holar steininn
Bárðarbunga
DJUPT neðan úr möttli jarðar
stígur upp möttulstrókur, sem
mótar ísland og nágrenni þess.
Þetta er uppstreymi efnis sem telja
verður fast efni. Það er mikill hiti
sem knýr uppstreymið, líkt og þeg-
ar reykur stígur upp af eldi.
Þannig var þetta alla vega skýrt í
grein frá 1983 eftir Kristján
Tryggvason o.fl. Þetta var byggt á
mælingum á bylgjum frá jarð-
skjálftum um allan heim, eins og
þeir mældust á 30 stöðvum í gamla
jarðskjálftamælanetinu. Bylgju-
hraði undir miðju íslandi, niður á
400 km dýpi, reyndist minni en
þegar fjær dró miðjunni. Þetta var
túlkað þannig að þar sem bylgju-
hraðinn var lægri undir miðju
landinu, væri efnið heitara. Heitt
efnið hlaut að rísa upp úr djúpinu
eins og reykur. Mynd 1 sýnir útlín-
ur stróksins í þverskurði eins og
þeir kortlögðu hann út frá bylgju-
hraða. Út frá áætluðum hitamis-
mun lögðu þeir mat á hraða upp-
streymis í stróknum sem, miðað
við mismunandi forsendur, svarar
til 2-14 rúmkílómetra af möttulefni
á ári. Alla vega mátu þeir það svo,
að það sem upp streymdi af mött-
ulefni væri miklu meira en það sem
árlega kemur upp í hraunum eða
innskotum á Islandi, sem aðeins er
0,1 rúmkílómetri. Því var niður-
staðan sú að það hlyti að vera al-
mennt efnisuppstreymi til hliðar út
frá möttulstróknum, sérstaklega til
suðvesturs út eftir Reykja-
nesskaga og Reykjaneshrygg og
nokkuð af því til norðurs eftir norð-
ur gosbeltinu, enda bentu jarð-
skjálftamælingarnar til slíks. Þetta
staðfestu hugmyndir ýmissa jarð-
fræðinga um að hér á íslandi væri
einn af nokkrum „heitum reitum í
heimsins".
Við getum hugsað okkur að
þetta gerist með eftirfarandi
hætti. Seigfljótandi efni stígur
upp af meira en 400 km dypi,
dýpra niður sjáum við ekki með
ofannefndum jarðskjálftamælum.
Þótt þetta efni renni eins og það
sé fljótandi þegar til langs tíma er
litið, mundi okkur finnast það
grjóthart ef við fengjum tækifæri
til að berja það með hamri. Þegar
möttulefnið fer að nálgast 100 km
Það er úr möttul-
stróknum, segir Ragn-
ar Stefánsson, sem við
tökum eina helstu auð-
lind okkar, jarð-
varmann.
dýpi á uppleið sinni fara að leysast
úr því basaltkvikur sem mynda
eins konar bólur í möttulefninu
(mynd 2). Basaltkvikurnar stíga
upp og mynda efni í gos og inn-
skot þegar nær dregur yfirborði.
Þetta hækkar miðbik landsins og
þenur það út og það sígur til hlið-
ar út af eigin þunga eins og fjós-
haugur sem breiðir úr sér. Lík-
lega er þó mest efnisrek til suð-
vesturs út eftir Reykjaneshryggn-
um þar sem jarðfræðingar sjá
merki um íslands heita reitinn,
eins og hann heitir, í allt að 700
km fjarlægð frá Reykjanesi.
Ekki stíga alla basaltbólur upp
um miðbik landsins. Þær myndast
líka yfir útfalli möttulstróksins til
suðvestvu-s og norðurs og verða
eftir nálægt neðri mörkum jarð-
skorpunnar, og skjótast upp í átt
til yfirborðs, þegar tækifæri gefst.
Þetta gerist lfklega í miklum mæli
á gostímabilum, eins og var á
Reykjanesskaganum frá 900-1400.
Þetta gerist líklega líka þegar jarð-
skorpan brotnar eins og í jarð-
skjálftum, þótt hraunkvika berist
ekki alla leið upp á yfirborð. Þrýst-
ingur kvikunnar við botn hinna
brotgjörnu skorpu, getur hleypt
skjálftum af stað. Hún þrýstir
brotaplönunum í sundur og smyr
samskeyti, ef svo má að orði kom-
ast, sem auðveldar að brotahreyf-
ing jarðskjálfta geti hafist.
Möttulstrókurinn og basaltkvik-
urnar sem stíga upp af honum hafa
gert ísland að landi, og skapað
heita reitinn ísland, sem ásamt
heita reitnum Hawaii er virkasti
heiti reitur heimsins. Það er úr
möttulstróknum sem við tökum
eina helstu auðlind okkar, jarðvar-
mann. Þar sem uppstreymi efnis í
gliðnunarbeltum landsins er meira
en sem svarar almennu gliðnunar-
reki skorpunnar skapast hliðar-
þrýstingur út frá innskotssprung-
unum. Þetta m.a. auðveldar okkur
að gera jarðgöng sem halda, sem
sagt ef við erum nógu langt frá
gliðnunarsprungunum. Því er
möttulkvikan sannarlega ekki bara
til ills. Og svo mótsagnakennt sem
það kann að virðast eru jarðskjálft-
ar ekki einu sinni bara til ills. Mik-
ill hluti jarðvarmans okkar stígur
upp um sprungur sem myndast
hafa í jarðskjálftum. Það er m.a. út
af þessu sem byggðin í landinu er
svo nálægt jarðskjálftahættusvæð-
um, sem raun ber vitni.
HEIMILDIR.
•Hér hefur mest verið byggt á heimildum
sem getið var í fyrri greinum.
Bakkaflói
i 0*9	0+2
+ -1,1	\     0+6
0*6	+ 1,7
	M
\ °'5	1+0
600 km
ESEEH ÞVERSKURÐUR af möttulstrðknum frá Bárðarbungu og út á
Reykjanesskaga eins og hann var kortlagður af Kristjáni Tryggvasyni
o.fl. 1983, út frá hraða jarðshjálftabylgna. Tölurnar tákna frávik í pró-
sentum frá meðalhraða á sama dýpi, þar sem míhustala táknar h'tinn
hraða (L), en jákvæð tala táknar mikinn hraða (M). Mest er að marka
stóru frávikin. Minni frávikin eru minni en skekkjan í matinu.
Reykjanesskag
Suðurlandsundirlendið
Eystra gosbeltið
BH33B SVONA mættí hugsa sér að möttulströkurinn stigi upp undir eystra gosbeltinu, hnigi til hliðar í átt að
Reykjanesskaganum. Gulu kúlurnar eru basaltkvikur sem byrja að leysast úr möttulstróknum á 100-150 km
dýpi og stíga upp í átt að yfirborði, þar sem þær mynda sums staðar kvikuhólf, undir eldfjöllum, en annars stað-
ar, þar sem gliðnunin er minni, myndast eingöngu kvikuinnskot, sem ná ekki upp á yfirborð.
BRIDS
Umsjón
Arnór G. Ragnarsson
Bridsfélag Reykjavíkur
Þriðjudaginn 24. febrúar var
spilaður eins kvölds tölvureiknaður
Mitchell-tvímenningur með for-
gefnum spilum. 18 pör spiluðu 9
umferðir með 3 spilum á milli para.
Meðalskor var 216 og efstu pör
voru:
NS
Vflhjálmur Sigurðsson jr. - Garðar Jónsson
266
Ragnheiður Nielsen - Gunnlaug Einarsdóttir 255
AgnarKristinsson-fJecflHaraldsson            237
Friðrik Egilsson - Þorsteinn Joensen              219
AV
AronPorfinnsson-SnorriKarlsson                278
Sigrún Jónsdóttir - Ingólfur Ldlliendah] 246
Þorsteinn Karlsson - Pórður Sigfússon 239
Hrafnhjldur Skúladóttir - SofEa Daníelsdóttír 237
Aðeins 4 tóku þátt í Verðlauna-
pottinum og rann hann (2.000 kr.)
til Arons og Snorra.
Á þriðjudagskvöldum BR eru
spilaðir eins kvölds tvímenningar
með forgefnum spilum. Pör geta
tekið þátt í verðlaunapotti og
rennur hann til efsta parsins eða
tveggja efstu paranna sem tóku
þátt í pottinum. Spilarar sem eru
20  ára  og  yngri  spila  frítt  á
þriðjudags- og föstudagskvöld-
um.
Fimmta kvöldið af 6 í aðal-
sveitakeppni félagsins var spilað
miðvikudaginn 25. febrúar. 4 efstu
sveitirnar að loknum 4 kvöldum
spila í úrsh'tum á meðan hinar
halda stigunum og spila áfran>
haldandi Monrad-sveitakeppni. í
úrslitunum voru spilaðir útsláttar-
leikir og annarsvegar áttust við
sveitir Granda og Strengs og hins-
vegar sveitir Málningar og Still-
ingar. Leikur Granda og Strengs
var lítt spennandi og Strengur
vann öruggan sigur með 131 imp-
um á móti 7. Leikur Málningar og
Stillingar var æsispennandi allan
tímann. í hálfleik, að loknum 16
spilum, var staðan 27 gegn 26 imp-
um fyrir Málningu. Síðari hálfleik-
urinn var í nálum og þegar yfir
lauk hafði sveit Málningar betur
með 59 impum gegn 57. Næsta
miðvikudag spila sveitir Málning-
ar og Strengs til úrslita á meðan
sveitir Stillingar og Granda spila
um 3. sætið. Fyrir Málningu spila:
Baldvin Valdimarsson, Hjálmtýr
Baldursson, Eiríkur Hjaltason,
Hjalti Elíasson og Einar Jónsson.
Fyrir Streng spila: Hrannar Erl-
ingsson, Júlíus Sigurjónsson,
Steinar Jónsson, Jónas P. Erlings-
son og Rúnar Magnússon.
í áframhaldandi Monrad-sveita-
keppninni hefur sveit Marvins náð
góðri forystu, en staða efstu sveita
er:
Marvin                                                      270
HaDdór Már Sverrisson                                247
EUR0CARD                                             244
Roche                                                       239
ÖmArnþórsson                                          238
Landsbréf                                                 226
Næsta miðvikudag klárast Að-
alsveitakeppni félagsins og síðan
tekur við Aðaltvímenningur fé-
lagsins. Hann stendur yfir í 7
kvöld. Etir 2 kvöld verður pörun-
um skipt í tvennt, 24 efstu pörin í
efri hóp og restin í neðri hópð.
Eftir 2 kvöld í viðbót færast 6
neðstu pörin úr efri hópnum niður
í neðri hópinn og 6 efstu pðrin úr
neðri hópnum færast upp í efri
hópinn. Tekið er við skráningu hjá
BSÍ s. 587-9360.
Bridsfélag Breiðfirðinga og
Bridsfélag Breiðholts
Fimmtudaginn 19. febrúar var
spilaður eins kvölds Howell-tví-
menningur með þátttoku 14 para.
Meðalskor var 156 og efstu pör
voru:
ElínBjarnadóttír-JóhannesBjarnason 183
Ragnheiður Nielsen: Halldóra Magnúsdóttir 177
ÞorsteinnJoensen-ísakÖrnSigurðsson 168
ÓliB.Gunnarsson-UnnarA.Guðmundsson 166
RóbertGeirsson-ÞorsteinnKarlsson          161
Systkinin   Elín   og   Jóhannes
unnu sér inn sína flöskuna hvor af
góðu spænsku rauðvíni með sigri
sínum.
Eins kvölds tvímenningur
hjá BFB og BB
Fimmtudaginn 26. febrúar var
fyrsta kvöldið í La Primavera-
keppni félaganna. Spilaðir verða 4
eins kvölds tvímenningar og fær
bronsstiga hæsti spilarinn góða
máltíð fyrir 2 á veitingahúsinu La
Primavera.
Fimmtudaginn 26. febrúar var
spilaður eins kvölds tölvureiknað-
ur Howell-tvímenningur með þátt-
töku 16 para. Meðalskor var 210
og efstu pör voru:
Sigurður B. Þorsteinsson - Gylfi Baldursson
276
Gísli Sigurkarlsson - Halldór Armannsson 236
SveinnR.Eiríksson-RúnarEinarsson   231
Vflhjálmur Sig. jr. - Daníel Már Sigurðsson
227 Hanna Friðriksd. - Kristjana Steingrímsdóttir
222
Sigurður og Gylfi unnu sér inn
sína flöskuna hvor af góðu rauð-
víni, auk þess hafa þeir tekið for-
ystu í La Primavera-keppninni.
Staðan í henni er:
Sigurður - Gylfi bronsstig                          32
Gísli-Halldór                                       22
Sveinn - Rúnar                                      15
Vilhjálmur-Dam'el                                  10
fsak Örn Sigurðsson er keppn-
isstjóri og hjálpar hann stökum
spilurum að finna makker. Spilað
er í húsnæði Bridssambandsins að
Þönglabakka 1, 3. hæð og byrjar
spilamennska kl. 19:30.
Bridsdeild Félags eldri
borgara Kópavogi
Spilaður var Mitchell-tvímenning-
ur fostud. 20. febrúar. 32 pör mættu
og urðu úrslit þessi:
N/S
Eysteinn Einarsson - Lárus Hermannsson 418
Kári Sigurjónsson - Páll Hannesson                394
Ingibjörg Stefánsdóttir - Þorsteinn Davíðsson 373
Ólafur Ingvarsson - Jón Stefánsson                360
A/V
Ragnar Halldórsson - Jón Pálmason               407
SæmundurBjörnsson-MagnúsHalldórsson 391
Rafn Kristjánsson - Ohver Kristófersson 359
ErnstBackman-JónAndrésson                    355
Meðalskor                                                  312
Spilaður var Mitchell-tvímenning-
ur þriðjudaginn 24. febrúar. 30 pör
mættu og urðu úrslit þessi:
N/S
Halla Ólafsd. - Bergsveinn Breiðfjörð              367
ÞórarinnÁrnason-ÞorleifurÞórarinsson 353
Sveinn K. Sveinsson - Guðmundur Samúelsson 337
EysteinnEinarsson-LárusHermannsson 334
A/V
Jón Stefánsson - Magnús Oddsson                  420
Dóra Friðleifsd. - Guðjón Ottósson                 402
Sigríður Pálsd. - Eyvindur Valdimarsson 399
Ólafur Ingvarsson - Björn Kjartansson 352
Meðalskor                                                  312
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
28-29
28-29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56