Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Fréttir | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | TXT  |



Ašlaga hęš


žś žarft aš vera meš Adobe Reader Plugin til aš skoša žessa sķšu


get Adobe Reader



Morgunblašiš

						32     FIMMTUDAGUR 3. SEPTEMBER 1998

+

MORGUNBLAÐIÐ

fllrogtitilrfafrifr

STOFNAÐ 1913

UTGEFANDI

FRAMKVÆMDASTJÓRI

RITSTJÓRAR

Árvakur hf., Reykjavík.

Hallgrímur B. Geirsson.

Matthías Johannessen,

Styrmir Gunnarsson.

BÆTTUR SKOLI

SKÓLAÁRIÐ ER AÐ hefjast og í tilefni af því tilkynnti

Fræðslumiðstöð Reykjavíkur nýjungar í starfi grunn-

skóla borgarinnar. Viðbótarkennslustundum sem sam-

svara um tveimur kennarastöðum á hvern skóla hefur ver-

ið úthlutað til þess að fækka nemendum í námshópum.

Tölvukostur skólanna hefur verið aukinn um sem nemur

nærri 400 tölvum. Samkvæmt grunnskólalögum bætast

fimm vikustundir við 1. til 5. bekk, eða ein í hverjum bekk

og eru skólarnir hvattir til að nýta þær einkum til kennslu

í list- og verkmenntun. Tilraunir verða svo gerðar með

svokallaðar næðisstundir í hádeginu í vetur til þess að

mæta lengingu skóladagsins og einsetningu skólanna. Á

þessu hausti er og boðið upp á námskeið fyrir alla foreldra

sex ára barna í borginni um upphaf skólagöngu og uppeld-

ismál.

Allt eru þetta skref í rétta átt og ber að fagna þeim þótt

þróunin mætti vissulega vera hraðari á öllum þessum svið-

um. Sömuleiðis má ekki gleyma því að brotalamirnar eru

fleiri. í fyrri viku var fjallað um kjör kennara í leiðara

Morgunblaðsins sem vafalaust eru ein af meginorsökum

þess að mikill skortur er á menntuðum kennurum í land-

inu. Sömuleiðis hefur verið bent á að ein af frumforsendum

bætts skóla hér á landi sé bætt menntun kennaranna.

Einkum hefur verið bent á að breyta þurfi áherslum í

kennaramenntuninni; meiri þunga þurfi að færa yfir á

menntun kennara í kennslugreinum þeirra en samkvæmt

núgildandi skipulagi kennaranámsins snýst mikill meiri

hluti námsins um svokallaða kennslufræði. Sem dæmi má

nefna að kennari sem hefur stærðfræði að sérgrein hefur

aðeins 12,5 einingar að baki í því fagi en kennaranámið í

heild er 90 einingar.

Forvinnuhópur vegna endurskoðunar aðalnámsskráa á

grunn- og framhaldsskólastigi á námssviði erlendra tungu-

mála hefur lagt til að fagmenntun tungumálakennara verði

stórefld, að þeir hafi að baki a.m.k. 45 eininga nám á há-

skólastigi í viðkomandi tungumáli. Gera verður ráð fyrir

því að þessar tillögur verði teknar til greina.

BETRI MIÐBÆR

ASYND miðborgar Reykjavíkur hefur smám saman ver-

ið að batna á undanförnum árum og taka á sig heild-

stæðari og fallegri mynd.

Ekkert eitt skiptir þar mestu máli heldur sú þróun er

orðið hefur á fjölmörgum svæðum um nokkurra ára skeið.

Framkvæmdir við Miðbakka hafa tengt höfnina við Kvos-

ina á skemmtilegan hátt. Ingólfstorg myndar vin í hjarta

borgarinnar. Helsta verslunargata Reykjavíkur, Lauga-

vegurinn, er að taka á sig breytta og betri mynd. Nýjar og

glæsilegar byggingar á borð við Dómhúsið við Arnarhól og

ráðhúsið við Tjörnina setja skemmtilegan svip á miðbæinn.

Við þetta bætist að fjölmörg hús í miðborginni í eigu ein-

staklinga og fyrirtækja hafa verið gerð upp á smekklegan

og fallegan hátt. Má þar til að mynda nefna þá breytingu

er orðið hefur á Grjótaþorpinu síðastliðinn áratug.

Það er hverri borg mikilvægt að eiga fallegan miðbæ.

Hann er andlit hverrar borgar og kjarni þeirrar ímyndar

er íbúar jafnt sem gestir hafa af borginni. Eftir því sem

miðborg Reykjavíkur þróast og breytist verða einstakar

byggingar er skera sig úr meira áberandi. Það ber því að

fagna þeirri ákvörðun Reykjavíkurborgar að festa kaup á

Nýja bíós húsinu með það að markmiði að það verði rifið

og ný bygging rísi á lóðinni þess í stað.

Húsið er á mjög áberandi stað í miðborginni en fellur

illa að öðrum byggingum á svæðinu og vart hægt að segja

að það hafir verið borgarprýði. Það sem helst gaf húsinu

gildi, hinar upprunalegu innréttingar Nýja bíós, er fyrir

löngu búið að eyðileggja. Með því að selja byggingaréttinn

áfram með ákveðnum skilyrðum um starfsemi er verður í

húsinu og hvernig hús skuli reist á lóðinni gefst þarna

tækifæri til að hafa jákvæð áhrif á þróun miðbæjarins.

Vissulega má enn margt til betri vegar færa í miðborg-

inni. Framkvæmdirnar við Laugaveginn draga til dæmis

athyglina að þeim húsum er lítt hefur verið gert fyrir um

langt skeið. Þá hefur enn engin lausn fundist á þeim vanda

er myndast í miðbænum um helgar þrátt fyrir miklar um-

ræður á síðustu árum. Hverju skrefi í rétta átt ber hins

vegar að fagna.

Ný rannsókn á áhrifum óáfengra drykkja á

Léttöl getur

framkall-

að ölvunar-

einkenni

Etanólþéttni í blóði 4 kvem

drukkið 0,5 I af Viking pilsi

0,30 %o--------------------

Kona 3 (47 kg)

0      15mín. 30      45      60      75

nist

Drykkir, sem innihalda

minna en 2,25% vínanda

teljast samkvæmt skil-

greiningu óáfengir. Ný

rannsókn sýnir hins veg-

ar að neysla léttöls, sem

telst til óáfengra

drykkja, getur leitt til

þess að áfengismagn í

blóði mælist allt að 3%o.

Þorkell Jóhannesson

læknir greinir hér frá

niðurstöðum rannsóknar

smnar.

S

IGILDANDI lögum (sbr. 2. gr.

laga nr. 75/1998) er kveðið svo

á, að áfengi skuli teljast þeir

drykkir, er hafa að geyma

meira en 2,25% etanól (alkóhól, „vín-

andi") að rúmmáli (v/v), en það jafn-

gildir 2,25 ml af hreinu etanóli í 100

ml af drykkjarhæfum vökva. Drykk-

ir, sem innihalda minna etanól en

þessu nemur, teljast því ekki áfengi.

Meðal þessara drykkja er margs

konar óáfengt („létt") öl, léttöl eða

pilsner, íslenskt og erlent, sem hér er

á markaði í fjölda verslana, og inni-

heldur að jafnaði nærri 2,2% (v/v) et-

anól, en einnig maltöl, sem inniheldur

minna magn etanóls (sjá töflu 1).

011 skynsemi mælir með því, að

neysla óáfengra drykkja, jafnvel í

verulegu magni, eigi ekki að geta leitt

til þess, að menn verði sekir fundnir

um atferli, sem er afleiðing neyslu

áfengra drykkja. Ég á hér sérstak-

lega við neyslu óáfengra drykkja í

þeim mæli, að hlutaðeigandi verði

staðinn að því að aka ölvaður bíl (eða

öðru vélknúnu ökutæki). f þessu sam-

bandi vaknar því sú spurning, hvort

neysla óáfengs öls geti yfirleitt leitt

til svo mikils magns etanóls í blóði, að

ölvun teljist og saknæmt væri?

Etanólstyrkur í nokkrum

tegundum af óáfengum

pilsner og maltöli

Tegund                       Etanólstyrkur

Pripps..................2,1% v/v

Hagkaups léttbjór........2,2% v/v

Viking pilsner1...........2,1% v/v

Egils pilsner.............2,3% v/v

Thule pilsner.............2,1% v/v

Hagkaups malt...........1,1% v/v

Egils maltöl..............1,2% v/v

Viking maltöl............0,9% v/v

1 Etanólstyrkur í Viking pilsner, sem

tiiraunarþoiar drukku, mæidist 2,4% v/v,

en það telst væntanlega innan vikmarka

(10%).

Magn etanóls í blóði og ölvun

Hugtakið ölvun er ekki alveg auð-

skýrt og á því er engin einhlít skil-

greining. Algengast er að leggja þann

skilning í ölvun, að um sé að ræða

neyslu áfengis að því marki, að svo-

kallaðra ölvunareinkenna verði vart,

en það er ósamræmi í hreyfingum,

sem einkum lýsir sér í trufluðum

hreyfingum í útlimum (slaga o.fl.),

augum (seinni hreyfingum og stund-

um rykkjum), tungu (þvoglumæli),

kyngingarvöðvum (svelgjast á) með

eða án annarra einkenna um áfengis-

vímu, svo sem truflunum á skynjun

(ekki síst sjón) og dómgreind eða

missi hamla („skandalísera") ásamt

enn öðrum einkennum.

Algengast er að meta vímuhrif et-

anóls út frá þéttni þess í blóði. Þéttn-

in er á Norðurlöndum gefin til kynna

sem %o eða pro mille, sem hér á landi

er látið jafngilda g/1000 ml af blóði

(l%c = 1 g etanóls í 1000 ml). Grófari

og óáreiðanlegri aðferð er að mæla

þéttni etanóls í útöndunarlofti og

færa til jafns við ákvörðun í blóði. Þá

má fá veigamiklar upplýsingar um

ölvun með því að ákvarða etanól í

þvagi og einkum ef þéttni þess er

samtímis ákvörðuð í blóðinu.

Vitað er, að etanólmagn eitt sér í

blóði er ekki ákvarðandi fyrir það,

hvort menn teljist ölvaðir eða ekki.

Hér kemur til líffræðilegur breyti-

leiki sem í flestu öðru og það, hvort

menn eru þreyttir eða ekki þreyttir,

syfjaðir eða vel vakandi o.s.frv, þegar

áfengis er neytt. Þá má ekki gleyma

því, að umtalsverður fjöldi manna

hefur myndað meira eða minna þol

gegn flestum verkunum etanóls.

Neysla áfengis er á hinn bóginn

svo mikil og hætta á ölvun við akstur

með eftirfylgjandi tjóni, slysum, lim-

lestingum og dauðsföllum er enn

fremur svo mikil, að menn hafa víða

um heim sett í lög mörk um ölvun við

akstur, eins konar öryggismörk, án

tillits til þess, hvort hlutaðeigandi

einstaklingur sé í raun ölvaður við

þessi mörk eða ekki. Hér á landi eru

þessi mörk 0,5%o og í sumum löndum

(Danmörku, Frakklandi), þar sem

mörkin voru hærri, hafa þau nú verið

lækkuð í 0,5%e. í Svíþjóð hafa mörkin

BLOÐSYNI tekið.

verið færð í 0,2%o (með víðum frávik-

um þó) og svipuð mörk hafa víðar

komið til álita, m.a. hér á landi.

Tiltölulega grófar klínískar rann-

sóknir á fjölda manna víða um lönd

benda til þess, að við l%o etanól-

þéttni í blóði séu um 50% allra manna

ölvaðir og 80-90% við l,5%o þéttni.

Við 0,5%e mörkin er mat manna

breytilegra. Ætla má þó, að við þá

þéttni gætu 10-20% manna verið ölv-

aðir. Hvað um ölvun við minni þéttni í

blóði? An efa myndu einhverjir telj-

ast ölvaðir við klíníska rannsókn við

0,4%o þéttni í blóði. Meira máli skipt-

ir þó, að skipuleg próf á aksturshæfni

atvinnubflstjóra á tilraunabrautum

benda eindregið til þess, að hæfni

manna til aksturs geti verið mark-

tækt skert, enda þótt etanólþéttni í

blóðinu sé vel undir 0,5%o.

Vitað er, að etanól dregur mark-

tækt úr sjónskerpu, sjónskynjun og

dregur jafnframt úr hreyfingum

augnanna. Með þar til gerðum mæli-

tækjum hefur mátt sýna fram á, að

við 0,2-0,3%c etanólþéttni er merkj-

anleg truflun í starfsemi augnanna,

enda þótt ekki liggi beinlínis fyrir,

hvort það komi að sök við akstur.

Af öllu þessu samanlögðu telst því

rétt vera, að skynsamlegt gæti verið

að lækka núverandi sektarmörk úr

0,5%o í 0,3%o eða 0,2%o eða ef til vill í

0%e. En hve mikið má með sanngirni

lækka mörkin þannig, að það valdi

ekki mönnum vanda vegna neyslu óá-

fengra drykkja?

Magn etanóls í blóði eftir

drykkju óáfengs öls og

lækkun sektarmarka

Arið 1990 lögðu fimm ágætir þing-

menn með Arna Gunnarsson í broddi

fylkingar (auk hans Ragnhildur

Helgadóttir, Geir Gunnarsson, Krist-

+

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64