Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						36     MIÐVIKUDAGUR 9. DESEMBER 1998
-H
MORGUNBLAÐIÐ
SM*t8tuiliIafeife
STOFNAÐ 1913
UTGEFANDI:
FRAMKVÆMDASTJÓRI:
RITSTJÓRAR:
Árvakur hf., Reykjavík.
Hallgrímur B. Geirsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
DREIFD
EIGNARAÐILD
BANKAR og verðbréfafyrirtæki hafa undanfarið
auglýst að þau vilji kaupa kauprétt fólks að hlutafé í
Búnaðarbanka íslands, sem ríkisvaldið er nú að selja.
Samkvæmt útboðsreglum á hver einstaklingur rétt á að
kaupa fyrir 500 þúsund krónur á genginu 2,15, en boð í
slíkan hlut í Búnaðarbankanum var komið í 2,52 áður en
sala hlutabréfanna hófst. Svipaðir viðskiptahættir voru
teknir upp í stórum stíl, þegar hlutabréf í Fjárfesting-
arbanka atvinnulífsins voru boðin til sölu fyrir nokkru
og að einhverju leyti við útboð á hlutabréfum í Lands-
banka íslands.
Þetta þýðir að markmið stjórnvalda um dreifða
eignaraðild eru að renna út í sandinn. Markaðurinn
bregst þannig við, að fjársterkir aðilar gera tilraun til
þess að ná til sín sem stærstum hlut en allt er þetta
löglegt.
I samtali við Morgunblaðið í byrjun ágúst sl. lýsti Da-
víð Oddsson forsætisráðherra þeirri skoðun, að mikil-
vægt væri að eignarhaldi á bönkum yrði dreift og það
tryggt að bankarnir væru hlutlausir gagnvart viðskipta-
lífinu. Hann kvaðst telja, að það gæti alveg dugað
bankastofnun að stærstu eignaraðilarnir sem kæmu til
með að hafa leiðbeinandi forystu um reksturinn, ættu
eignarhlut á bilinu 3 til 8%. Hann teldi hins vegar ekki
æskilegt að einn aðili eða skyldir réðu 30 til 40% eignar-
hlut í bankastofnun. Það væri engin nauðsyn á eigend-
um með stærri eignarhlut og við slíkar aðstæður gætu
eignaraðilar með 2% til 3% eignarhlut haft veruleg áhrif
á reksturinn, auk þess sem þeir væru líklegastir til þess
að knýja á um að arðsemissjónarmið réðu ferðinni. í
sama samtali sagði Davíð Oddsson að þótt það hefði
ekki verið rætt í ríkisstjórn, teldi hann fyllilega koma til
álita, að tryggja með lagasetningu að eignarhaldi á
bönkunum, þegar ríkið sleppti af þeim hendinni, yrði
dreift.
Það er ástæða til að rifja upp og taka undir þessi orð
forsætisráðherra, nú þegar ljóst er hvert stefnir í eign-
arhaldi á bönkunum. Sparisjóðirnir hafa þegar eignazt
stóran hlut í FBA og augljóst, að íslandsbanki stefnir
að því að styrkja stöðu sína sem stór eignaraðili í Bún-
aðarbankanum. í ljósi þessarar þróunar er æskilegt, að
ríkisstjórn og Alþingi fjalli um þær hugmyndir um
lagasetningu, sem forsætisráðherra setti fram síðla
sumars.
Það verður ekki almennur stuðningur við það í sam-
félagi okkar að ríkisbankarnir komist í eigu fárra
stórra aðila. Það eru heldur engin rök til þess. Með
hlutafjárútboðinu í þremur ríkisbönkum á þessu ári
hefur fengizt verðmæt reynsla, sem hægt er að byggja
á við lagasetningu af því tagi, sem bersýnilega er nauð-
synlegt.
BÓKIN í SÓKN
STERKAR líkur eru á því að verðstríð á bókamarkaði
hafi aukið bóksölu að mun. Það má m.a. lesa út úr
fréttaskýringu hér blaðinu í gær. Stórmarkaðir riðu á
vaðið og lækkuðu bókaverð umtalsvert síðustu vikur
fyrir jólin. Viðbrögð markaðarins létu ekki á sér standa.
Bækur streyma inn á heimili „bókaþjóðarinnar" á að-
ventunni.
Verzlunarstjóri stórrar bóksölu komst svo að orði í
viðtali við blaðið í gær: „Aukin sala hefur skilað sér til
okkar og undanfarin jól hafa verið okkur góð. Fyrir
nokkrum árum var fólk að kvarta undan háu verði á
bókum. Þetta eru viðbrögð markaðarins við því - og fólk
hefur verðlaunað hann með því að kaupa bækur í aukn-
um mæli."
Þetta eru ánægjulegt tíðindi. Fyrir nokkrum árum
höfðu margir áhyggjur af að lestur bóka mundi minnka
mjög vegna aukinnar samkeppni frá nýjum fjölmiðlum,
sjónvarpi, myndböndum o.fl. Raunin hefur orðið önnur,
bæði hér og annars staðar. Flest bendir til að lestur
bóka sé að aukast, framleiðsla bóka er orðin tækni-
væddari og margvíslegar framfarir hafa orðið í bókaút-
gáfu. Við Islendingar þurfum að gera meira til þess að
ýta undir útgáfu góðra bóka. Þær auðga menningarlíf
okkar mjög.
Jafnrétti og
forréttindi
Það var ekki aðeins sá hluti umsóknarinnar,
sem varðaði almenna veiðileyfið, sem Hæsti-
réttur ógilti, segir Hörður Einarsson, heldur
einnig synjun sjávarútvegsráðuneytisins á
umsókn Valdimars um aflaheimildir.
NOKKUÐ hef-
ur borið á því
í umræðum
undanfarna
daga um dóm Hæsta-
réttar í svokölluðu
kvótamáli, að sumir
þeirra, sem hafa tjáð sig
um efni dómsins, hafa
talið sig eiga erfitt með
að túlka hann og draga
af honum ályktanir. Eg
hefi ekki fundið fyrir
erfiðleikum af þessu
tagi, og ætla hér í stuttu
máli að freista þess að
gera grein fyrir skiln-
ingi mínum á dóminum
og þeim sjónarmiðum, sem ég tel
koma þar fram.
Til skilnings á þessum dómi
Hæstaréttar er það nauðsynleg byrj-
un að lesa dóminn í heild (en líta t.d.
ekki aðeins á eitthvert eitt orð í text-
anum eða eingöngu vísun til einnar
lagagreinar). Það má byrja á því að
lesa kröfugerð sóknaraðilans Valdi-
mars Jóhannessonar, en Hæstiréttur
tók hana að öllu leyti til greina í
dómsorði sínu. „Áfrýjandi [þ.e. Valdi-
mar] krefst þess, að dæmd verði
ógild sú ákvörðun sjávarútvegsráðu-
neytisins 10. desember 1996 að synja
sér leyfis til veiða í atvinnuskyni pg
aflaheimilda í fiskveiðilandhelgi Is-
lands í þeim tegundum sjávarafurða,
Hörður Einarsson
sem tilgreindar voru í
umsókninni." I dóminum
er það skilmerkilega
rakið, að Valdimar vísaði
í umsókn sinni til 1. og 2.
mgr. 4. gr. laga um
stjórn fiskveiða, sem
fjalla um almennt leyfi
til veiða í atvinnuskyni
og veiðar, sem háðar eru
sérstökum leyfum. I um-
sókn sinni tók Valdimar
fram, að hann færi fram
á ofangreind leyfi „þrátt
fyrir ákvæði 5. gr. lag-
anna", en samkvæmt
þeirri grein er það aðal-
reglan, að við veitingu
leyfa til veiða í atvinnuskyni komi til
greina þau skip ein, sem veiðileyfi
fengu með lögum frá 1988 eða skip,
sem komið hafa í þeirra stað. Það er
síðan sjávarútvegsráðuneytið, sem
hafnar umsókn Valdimars með vísan
til þess, að hann var ekki þegar inni í
fiskveiðikerfinu.
Það er þannig ljóst, að í umsókn
Valdimars, sem sjávarútvegsráðu-
neytið hafnaði, var bæði farið fram á
almennt veiðileyfi og tilteknar afla-
heimildir (500 tonn af þorski o.s.frv.).
Það er þessi synjun, sem Hæstirétt-
ur ógilti í heild sinni. Það var ekki að-
eins sá hluti umsóknarinnar, sem
varðaði almenna veiðileyfið, sem
Hæstiréttur  ógilti,   eins  og  sumir
hafa viljað lesa út úr dómi réttarins.
Hæstiréttur ógilti einnig synjun sjáv-
arútvegsráðuneytisins á umsókn
Valdimars um aflaheimildir.
Þær ástæður, sem Hæstiréttur
byggir ógildingu sína á og umfjöllun-
in í dómsforsendunum, sýna ótvírætt,
að rétturinn telur sömu sjónarmið
eiga að gilda um veitingu almennra
veiðileyfa og veitingu aflaheimilda úr
nytjástofnum á íslandsmiðum, sem
eru sameign íslenzku þjóðarinnar:
ákvæði stjórnarskrárinnar um jafn-
rétti og atvinnufrelsi. „Svigrúm lög-
gjafans til að takmarka fiskveiðar og
ákvarða tilhögun úthlutunar veiði-
heimilda verður að meta í ljósi hinnar
almennu stefnumörkunar 1. gr. laga
nr. 38/1990 [ákvæðið um sameign
þjóðarinnar á fiskistofnunum í lögun-
um um stjórn fiskveiða] og þeirra
ákvæða stjórnarskrárinnar, sem
nefnd hafa verið [um jafnrétti og at-
vinnufrelsi]." - „Þegar allt er virt
verður ekki fallist á, að til frambúðar
sé heimilt að gera þann greinarmun á
mönnum, sem hér hefur verið lýst,"
segir Hæstiréttur og vísar þar til lýs-
ingar sinnar á þeirri mismunun, sem
gildir samkvæmt núgildandi lögum
um stjórn fiskveiða á veitingu veiði-
leyfa og veiðiheimilda. Er þetta
óskýrt?
Hæstiréttur staðfesti m.a. með
þeim dómi sínum, sem hér hefur ver-
ið gerður að umræðuefni, að sam-
kvæmt íslenzku stjórnarskránni skuli
allir vera jafnir fyrir lögunum, það
ríki jafnrétti á íslandi. Er það vanda-
mál? Er það vandamál, sem þarf að
bregðast við? Ég vona ekki.
Það eru hins vegar ýmiss konar
forréttindi, sem hafa verið vandamál
hér á landi. Forréttindi eru ekki
mannréttindi. Þegar lögbundin for-
réttindi rekast á stjórnarskrárvarin
mannréttindi, hljóta forréttindin að
víkja. Þeim, sem fylgzt hafa með
hinni stórbættu vernd niannrétt-
inda, sem orðið hefur á íslandi frá
árinu 1990, fyrst fyrir atbeina er-
lendra og íslenzkra dómstóla og síð-
an einnig vegna nýrra mannrétt-
indaákvæða, á ekki að koma þetta á
óvart.
Höfundur er hæstaréttarlögmaður.
„Góður tími
til að hætta"
Magnús Einarsson yfirlögregluþjónn í
Kópavogi lætur af störfum um næstu áramót
eftir 40 ára starf í lögreglunni. Örlygur
Sigurjónsson komst að því að Magnús hóf
störf í lögreglunni í Reykjavík hinn 15.
janúar árið 1958, þá 21 árs gamall.
ÞRÁTT fyrir glæsilegt atgervi
Magnúsar og frískleika, sem
margir þrítugir menn mættu
vera stoltir af kveður Magn-
ús starfsvettvang sinn nú, með fullri
trú á sér yngri mönnum og á honum
er að heyra að hann að vilji hætta á
meðan hann enn getur bleytt smjörið.
„Mér finnst þetta afskaplega góð-
ur tími til að hætta," segir Magnús.
„Ég hef getað hætt síðastliðin tvö ár
miðað við 95 ára regluna og að auki
er ég í afskaplega góðu líkamlegu
formi. Ég setti mér það markmið á
yngri árum að verða ekki gamall yf-
irmaður og sagði við lögregluþjón-
ana mína eitt sinn að það væri allt í
lagi að vera leiðinlegur yfirmaður, en
það væri hins vegar ekki skemmti-
legt að vera bæði gamall og leiðin-
legur yfirmaður," segir Magnús.
„Þegar maður er orðinn gamall
hættir manni til að sjá ekki lengur
þær nýjungar, sem nauðsynlegar eru
til að viðhalda bestu hugsanlegri lög-
reglustarfsemi hverju sinni. Maður
þarf að vera með frjóan huga allan
tímann og þótt lög hafi ekki breyst
mikið í áranna rás, þá gætu túlkanir
á þeim hafa breyst nokkuð og þeim
þarf að fylgjast með. Nýjungar og
tækni í löggæslumálum eru orðnar
feiknamiklar núorðið svo að vart er
hægt að líkja því saman við það sem
áður var. Ég hugsa að lögreglan
þurfi jafnvel að taka sér enn meira
tak í að tileinka sér nýjustu tækni,
sem er komin á markaðinn."
Bóndi eða lögregluþjónn
Magnús er fæddur í Reykjavík 3.
janúar árið 1937 og ólst upp á
bernskuheimili sínu við Kárastíg.
Foreldrar hans voru Einar Sigurjón
Magnússon atvinnubifreiðastjóri og
Anna Guðmundsdóttir húsmóðir.
Magnús ákvað ungur að árum að ger-
ast lögregluþjónn og segir fyrirmynd
sína hafa verið föðurömmubróður
sinn, Þórð Geirsson, sem var lög-
regluþjónn, eða næturvörður eins og
það hét í þá daga.
„Þórður kom stundum í heimsókn á
Kárastíginn og sagði mér sögur af
störfum sínum og þá ákvað ég að ger-
ast lögregluþjónn. Ég hafði um tíma
hugsað mér að verða bóndi, en
ákvörðunina tók ég fyrir alvöru þegar
Erlingur Pálsson þáverandi yfifrlög-
regluþjónn   í   Reykjavík,   sem   var
	
p	
	
	
^lfc ^^A	f * Kl-lV     , ^
-,..  *.            VHl*HaV*^9Yl	
*~*      ""^^^	-=mm    \OW"
	gW'mm ^^
1	m-       "váSKW   ¦¦• •       i ¦kj ; ^Æm
	1
	
H-~	
	¦*      *^                   «
„ÉG setti mér það markmið á yngri á
ur," segir Magnús Einarsson yfirlögi
ára starfsferil í
kunningi föður míns, spurði mig hvað
ég ætlaði að verða þegar ég yrði stór.
Eg svaraði honum að ég ætlaði að
verða lögregluþjónn eins og Þórður
frændi. Hann sagði mér þá að ég
skyldi hafa samband við sig þegar þar
að kæmi. Tvítugur að aldri bankaði
ég upp á hjá honum og var síðan tek-
inn inn í lögregluskólann, sem hófst
15. janúar árið 1958."
Fyrstu árin í lögreglunni var
Magnús skráður „á götuna" eins og
það var kallað og á stöðvarbíl lög-
reglustöðvarinnar. „Það voru aðal-
lega þrír eftirlitsbílar í Reykjavík þá,
auk stöðvarbflsins, sem við fótgöngu-
liðarnir fórum á í útköll þriðju hverja
klukkustund á vaktinni, en hinar tvær
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72