Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Fréttir | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | TXT  |



Ašlaga hęš


žś žarft aš vera meš Adobe Reader Plugin til aš skoša žessa sķšu


get Adobe Reader



Morgunblašiš

						26     SUNNUDAGUR 28. FEBRÚAR 1999

MORGUNBLAÐIÐ

FLEST höfum við lesið

„Hobbitinn" og jafnvel

„Hringadróttinssögu"

og öll höfum við heyrt

eitthvað um fóður þess-

ara ævintýra, rithöfundinn heims-

þekkta J.R.R. Tolkien. En við er-

um færri sem vitum að fyrrverandi

fóstra barna hans býr á Selfossi.

Þegar ég frétti þetta gat ég vart

beðið eftir að fá að hitta hana og

heyra sögu hennar. Arndís er hóg-

vær kona og ekki mikið fyrir að

gorta af sjálfri sér en hún lét til-

leiðast að hitta mig þegar hún

heyrði ákafa minn. Svo einn gráan

rigningardag sit ég í hlýlegu eld-

húsi hennar og fæ að spyrja hana

spjörunum úr.

Hún er læknisdóttir frá Bíldu-

dal, fædd 1910. í þá daga var ekki

hægt að aka þaðan til Reykjavíkur

og eina menntaða fólkið var lækn-

irinn, presturinn og barnakennar-

inn. Þegar Arndís, kölluð Adda, fór

til höfuðborgarinnar með einum af

„Fossunum"; þá 15 ára gömul, var

hún viku á leiðinni með öllum við-

komum. Hún útskrifaðist úr

Kvennaskóla Reykjavíkur 17 ára

gömul og kenndi unglingum á

Bíldudal í tvo vetur. Síðan lá leiðin

út í hinn stóra heim.

Það var svo í upphafi ársins 1930

að Adda steig af skipsfjöl í Edin-

borg og fór ein með lest til Oxford

þar sem fjögur börn Tolkien-hjón-

anna biðu hennar. Tolkien náði í

Öddu á brautarstöðina og heilsaði

henni á íslensku.

Nú er Arndís komin hátt á ní-

ræðisaldur. Hún og Marteinn,

maðurinn hennar, eiga tvö börn og

eitt barnabarn. Með ánægju rifjar

hún upp dvöl sína á heimili Tolki-

ens og fágað viðmót hennar minnti

á þann virðuleika sem hefur ein-

kennt England um aldir.

Hvernig kom það til að þú

fórst að passa börn Tolki-

ens?

„Á undan mér voru búnar að

vera tvær stúlkur; Áslaug og svo

Rúna úr Flensborg. Áslaug var

bekkjarsystir mín í Kvennaskólan-

um og hún var nú eitt og hálft ár

hjá þeim. Þetta nálgaðist það sem

kallast „au-pair" en þó ekki. Við

höfðum engin frí, vorum bara sem

einn úr fjölskyldunni eins og einn

krakkinn. Ég var með krökkunum

alltaf. Það voru fjórir krakkar og

það yngsta á öðru ári.

Prófessorinn var afskaplega

þægilegur maður, ljúflingur, hann

elskaði náttúruna, tré og gróður.

Sem dæmi um það, þá var stein-

steyptur tennisvöllur á túninu við

húsið, sem þau voru nýbúin að

kaupa, og hann byrjaði á að rífa

hann og setja gras í staðinn. Þau

hjónin voru gamaldags varðandi

nýjungar. Til dæmis fannst þeim

alveg fáránlegt að fólkið sem

keypti gamla húsið þeirra byrjaði á

að setja miðstöð í það. Þau voru

bæði sammála um þetta. Frúin

hafði afskaplega gaman af blómum

og hafði stórt beð frá húsinu yfir

miðjan garðinn með öllum mögu-

legum plöntum. Og hún var enn

um vorið að fara yfir í gamla húsið,

sem þau höfðu selt veturinn á und-

an, til að taka heilu plönturnar.

Mér fannst þetta voðalega skrítið."

Adda dokar við. „Tilfellið er að

svona betri stéttin er fyrir að elska

blóm og gróður og að skrifa sendi-

bréf. Þær skrifuðu þessi lifandis

ósköp ..." Arndís var búin að

draga upp gamla myndaalbúmið

sitt með myndum frá Oxford og á

milli blaðsíðnanna eru lítil heima-

tilbúin jólakort frá sonum Tolki-

ens. Hún sýnir mynd af stæðilegu

húsi sem fjölskyldan var þá nýflutt

inn í. Gamla húsið þeirra var næsta

hús við.

„Elsti strákurinn, Johnny, sem

var orðinn 14 ára, þurfti að fá sitt

eigið herbergi. Þarna var „nurserí-

ið" sem var leikstofa krakkanna og

eiginlega dagstofa þar sem maður

hélt til bara. Svo var borðstofa þar

sem allir sátu til borðs í einu.

Þarna var ágætt húshald og regla á

öllu en frúin hafði erfiða lund,

henni lynti ekki við fólk og hélst

illa á því." Og þarna þyngist róm-

urinn í Öddu órlítið en hún heldur

áfram. „Vinnukona kom á morgn-

ÞESSA mynd tók prófessorinn af Öddu og Edith með börnunum úti í garði.

Barnfóstran frá Islandi

og Tolkien-fjölskyldan

Fyrír nærri 70 árum

steig Arndís Þorbjarn-

ardóttir, læknisdóttir

frá Bíldudal, af skips-

fjöl í Edinborg og fór

ein með lest suður til

Oxford. Þar á brautar-

stöðinni tók á móti

henni rithöfundurinn

og fræðimaðurinn

kunni, J.R.R. Tolkien

og heilsaði henni á ís-

lensku. Arndís var

komin í vist til Tolkien-

hjónanna til að gæta

fjögurra barna þeirra,

jafnframt því sem

Tolkien gældi við að fá

æfingu í að tala ís-

lensku með því að hafa

íslenska barnfóstru á

----------------------------------7--------------------------------

heimilinu. I viðtali við

Lindu Asdísardóttur

lýsir Arndís vist sinni

hjá Tolkien-hjónunum.

l

E

ana og sá um þrifin. Ég var alltaf

úti á morgnana og kom aldrei ná-

lægt eldhúsinu, frúin hefur nú eitt-

hvað séð um það, en hún baðaði

litlu stelpuna á morgnana og

klæddi og svo tók ég við."

En hvers vegna vildu þau endi-

lega íslenskar stúlkur?

„Tolkien var nú norrænufræð-

ingur og talaði íslensku dálítið og

meiningin var að nota þessar ís-

lensku stúlkur til að tala við um

J.R.R. Tolkien með litlu dóttur sína.

leið og þær væru að læra enskuna.

En ég fann það fljótt að það varð

afskaplega lítið úr því að við töluð-

um íslensku saman. Frúin varð af-

brýðisöm ef við töluðum eitthvað

sem hún skildi ekki. Hún var ekk-

ert vond við mig eða svoleiðis en

varð aldrei vinkona. Hún tók mig

alltaf sem unglinginn sem þurfti að

passa.

Hún    kenndi    mér    ýmislegt.

Vinnukonan pússaði alltaf kopar-

þröskuld og þreif vel útihurðina, en

sú hljópst úr vistinni og var stúlku-

laust í hálfan mánuð og það var

farið að verða skítugt. Eg sá þetta

og fór að þvo þröskuldinn. Þá kom

frúin, Edith, og sagði; ,Adda, þetta

mátt þú ekki gera. Þú mátt ekki

láta fólk sjá að þú, sem ert með

okkur, sért að vinna verkin sem

vinnukonan gerir."

Það var óskapleg stéttaskipting

og ekki síst í Oxford, en á þeim ár-

um var þetta svona háaðall. Pró-

fessorarnir voru eins og þjóðflokk-

ur út af fyrir sig.

að komu mjög fáir gestir til

JTolkien-hjónanna.         Einu

sinni komu hjón sem höfðu

verið vinafólk þeirra og flutt svo til

Indlands og voru nú að flytja heim

aftur. Þau drukku bara með okkur

í dagstofunni. Þessi hjón höfðu þau

ekki séð í mörg ár og það var bara

ein kaka og rúgbrauðssamlokur!"

Það má heyra á Öddu að þetta

fannst henni eilítið hneykslanlegt

enda voru fimm smákökusortir

með kaffinu hjá henni.

Var Tolkien þá ekki gefinn fyrir

félagslíf?

„Jú, ég hugsa að hann hafi verið

það, en gamla barnfóstran hennar

mrs. Tolkien, mrs. Gro, afskap-

lega elskuleg manneskja, sagði

mér að það hefði verið voðalega

mikil andstaða gegn sambandi

þeirra hjóna og verið reynt að stía

þeim sundur en ekki tekist. Þau

eiginlega struku til að gifta sig og

byrja að búa. Edith þótti ekki

hæfa honum, hún hafði engin efni

og hann hafði engin efni. Hann var

fátækur en kaþólikkar hjálpuðu

honum í skóla. Mrs. Tolkien var

ekki háskólagengin, en hafði alist

upp í Birmingham eins og hann.

Þau voru svo ung... En þau hafa

alltaf staðið saman þótt þau ættu

ekki allt sameiginlegt. Miss Gro

sagði mér að Edith fengi alltaf

mígrenikast þegar háskólahátíð

átti að vera, þetta hefur verið

taugakerfið eitthvað ... og svona

hélt þetta áfram. Það getur vel

verið að hún hafi ekki fundið sig

innan um háskólafólkið. Hún var

voðalega mikið uppi á lofti á dag-

inn, ég veit ekki hvað hún gerði,

hvort hún lá fyrir. Hún lærði á pí-

anó og þótti mjög góð um það leyti

sem hún giftist. Hún var orðin

organisti í kirkju. Það var lítil

stássstofa í húsinu sem aldrei var

gengið um og þar var píanó en

Edith snerti það aldrei. Ekkert af

krökkunum lærði á hljóðfæri.

Ef Tolkien kom heim kenndur

svaf hann ekki í hjónaherberginu.

.

•

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
32-33
32-33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64