Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						54     LAUGARDAGUR 13. MARZ 1999
MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
Ibúðarbyggð og um-
ferðarmannvirki
NÚ ER í undirbún-
ingi bygging íbúðar-
byggðar í Grafarholti
og seinna á Hólms-
heiði austan núverandi
byggðar í Reykjavík.
A þessum svæðum
hafa Skógræktarfélag
Reykjavíkur            og
Reykjavíkurborg
stundað umfangsmikla
skógrækt með góðum
árangri. Gróðursetn-
ing í Grafarholt hófst
árið 1982 og er farið
að bera á vöxtulegum
ungskógi þar. Upp úr
því hófst stórtæk
gróðursetning           á
Hólmsheiði. Á báðum þessum
stöðum naut Reykjavíkurborg
dyggrar forystu Skógræktarfélags
Reykjavíkur sem hafði langa
reynslu af skógrækt við erfið skil-
yrði í Heiðmörk og víðar.
Góður árangur í skógrækt á
þessu svæði hefur m.a. orðið til
þess að byggingarmörk hafa verið
hækkuð, (úr 100 í 125
m.y.s.) þannig að um-
talsverð landsvæði,
sem gróðursett hefur
verið í, fara væntan-
lega undir byggð.
Ungskógurinn hefur
því þegar skilað mikl-
um verðmætum til
samfélagsins því mik-
ill skortur er á góðu
byggingarlandi innan
Reykjavíkur.
Sú    staðreynd    að
hluti ungskógarins fer
forgörðum   á   þó   ef-
Einar                 laust   eftir   að   vekja
Gunnarsson            umræðu um réttmæti
þess að ryðjast inn í
skóglendi með stórvirkar vinnu-
vélar og leggja götur og reisa hús
þar sem áður stóð efnilegur ung-
viður.
I okkar nágrannalöndum er
þetta þó fremur regla en undan-
tekning. Skógarhögg er oftar en
ekki upphafið að byggingarfram-
kvæmdum. Þar hafa menn langa
Skógrækt
Með skógrækt er
mögulegt að gera stór
svæði, segir Einar
Gunnarsson, sem áður
voru talin óbyggileg, að
góðu byggingarlandi.
hefð fyrir því að fella íbúðar-
byggð og umferðarmannvirki að
skóginum og raska sem minnst
jaðarsvæðum sem ekki fara undir
hús eða götur. Oft og tíðum
standa tignarleg tré á lóðum
þeirra sem flytja inn í ný íbúðar-
hverfi.
Skógurinn gerir landið byggi-
legra og því kemur vel til greina að
gróðursetja skóg í landi sem fyrir-
hugað er að fari undir íbúðarbyggð
eftir áratug eða meir. Hins vegar
kallar þetta  á ný vinnubrögð  í
ISLEIYSKT MAL
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
996. þáttur
NAFNIÐ Andrés er ættað úr
grísku. Anér merkir þar
(karl)maður, eignarfall andrós, og
samsvarandi lýsingarorð and-
reiós = karlmannlegur, hugrakk-
ur. Nafn þetta hefur borist um
víða, og svo segja ritningar að
Símon (Pétur) og Andrés hétu
fiskimenn norðanvert við Galíleu-
vatn. Þeir hrifust af boðskap Jó-
hannesar skírara og urðu svo
postular Krists. Var þá ekki að
sökum að spyrja um útbreiðslu og
vinsældir nafna þeirra.
Andrésarmessa er 30. nóvem-
ber.
Margar gerðir eru af nafninu
um víða veröld, t.d. Anti í finnsku,
en hjá okkur hefur gerðin Andrés
orðið ráðandi, þótt tO sé Anders
að norsk-dönskum hætti.
Andrés er meðal elstu töku-
nafna í íslensku, þegar komið á 12.
öld. Sex eru nefndir í Sturlungu,
þeirra á meðal Andrés Sæmund-
arson frá Odda, faðir Þórðar sem
Gissur Þorvaldsson vildi fyrirgefa,
þegar hann (Þórður) væri dauður.
I fyrsta allsherjarmanntali okk-
ar, 1703, hétu 111 menn Andrés,
og mjög dreifðir um landið. Fjöld-
inn var mjög svipaður alla 18. og
19. öld, og 1910 báru 160 íslend-
ingar Andrésarnafn. Eins og fleiri
biblíunöfn hefur það svo sótt í sig
veðrið upp á síðkastið, og í þjóð-
skrá 1990 voru tæplega 400.
Andrés Björnsson, sem ég
nefni í heiðurs skyni, kenndi mér
á góðri stund þetta vers úr Pass-
íusálmunum (10,12):
Jesús vill að þín kenning klár
kröftug sé, hrein og opinskár,
lík hvellum lúðurs hljómi.
Launsmjaðran öll og hræsnin hál
hindrar guðs dýrð, en villir sál,
straffast með ströngura dómi.
Ég var svolitla stund að átta
mig á því að kvenkynið af opin-
skár væri með r-i, en þetta stafar
af því að r-ið er stofnlægt eins og
í stór, en þar er karlkyn og kven-
kyn eins, svo sem allir vita, enda
ekki Hallgrím Pétursson að
rengja.
Umsjónarmaður notar svo
tækifærið til þess að þakka Þor-
steini frá Hamri fyrir hversu vel
hann les Passíusálmana.
Ólafur Kristjánsson á Akureyri
skýrði mér frá málbreytingu,
þeirri sem ég hafði ekki orðið var
við áður. I stað þess að segja
næstsíðastur væri ungt fólk, eink-
um í íþróttum, tekið að segja „þar-
síðastur", t.d. „í þarsíðasta leik".
Fleiri hafa við eftirgrennslan
kannast við þetta. Er það nú er-
indi mitt við lesendur að spyrjast
nánar fyrir um þetta og þá hvers
vegna þessi málbreyting væri að
gerast. Er þetta algerlega heima-
smíðað, eða komið til fyrir eriend
áhrif og þá hvaðan?
Hlymrekur handan kvað:
Marabú-storkurinn mildi
mælti, svo fár maður skildi:
„Afgóðstyrknieinni
og greiðvirkni hreinni,
þá held ég enn saman við Hildi."
•
Tíningur
1) Ein dönskuslettan enn veður
nú uppi. Menn eru teknir að
„sakna" þess sem ekki er orðið. í
íslensku merkir sögnin að sakna
að sjá eftir því sem var. Þegar
vinur er horfinn, sakna menn vin-
ar í stað. En menn „sakna" þess
ekki að framboðslisti sé óbirtur.
Mönnum getur hins vegar mislík-
að seinagangurinn.
2)  Enn verður umsjónarmaður
að bera skjöld fyrir samanburð-
artenginguna en. Hana má ekki
drepa. Veðurfréttamaður á Stöð
II sagði: „Það var heitara hér hjá
okkur miðað við í Kaupmanna-
höfn." Var ekki bara heitara hér
en í Kaupmannahöfn?
3)  Og enn eru það „kíkingarn-
ar". Ætli allir sjónaukar séu ekki
uppseldir. Menn „kíkja" á alla
skapaða hluti. Vantar þó ekki
orðaforða í okkar eigin máli. Við
lftum á, við horfum á, við gægj-
umst á og hyggjum að o.s.frv.
4) Af hverju eru fyrirtæki hætt
að vera skuldug? Nú eru þau
skuldsett. Er það eitthvað mild-
ara? Ég hef stundum verið skuld-
ugur, en minnist þess ekki að
hafa verið „skuldsettur".
5)  Eigum við svo ekki að fegra
mál okkar svolítið og segja t.d. að
eitthvað sé í fæðingu fremur en „í
burðarliðnum"?
6)  Hvað er bóhem? I Orðabók
Menningarsjóðs (Arnapostillu)
segir að það sé léttúðarmaður
eða lausingi. Sama segir Asgeir
Bl. Magnússon í hinni miklu orð-
sifjabók. I Dansk-íslenskri orða-
bók, kenndri við Ágúst Sigurðs-
son, Freystein Gunnarsson og
Ole Widding, segir: „léttúðugur
lista- eða menntamaður, svallari,
lausingi".
I Nudansk ordbog segir að
boheme sé komið úr frönsku
bohéme og merki sígauni,
sígaunaflokkur, upphaflega frá
Bæheimi (í Tékklandi), og er þá
skýring fengin á nafninu. I bók-
inni Ord med historia eftir Gösta
Bergman segir þessu til viðbótar
að fátækir sígaunar eða aðrir illa
settir menn frá Bæheimi hafi sest
að við Signu í París, þar sem
hægt var að fá ódýrt húsnæði, og
síðan hafi listamenn og dagdríf-
arar slegist í þennan félagsskap.
Hvað er þá bóhem í nútímaís-
lensku? Hefur það jákvæða eða
neikvæða merkingu? I Fransk-ís-
lenskri orðabók segir stutt og
laggott að bohéme sé tatari. Orð-
ið er hvorki í Blöndal né Slang-
ur-orðabókinni.
7)  Lofsvert er að sjá á íþrótta-
síðu þessa blaðs framfarir Þór-
eyjar Eddu Elísdóttur. Svo oft
hef ég heyrt um „bætingar" í
sjónvarpsfréttum.
Gott var að heyra í Sjónvarp-
inu leiðrétta auglýsingu: „I tilefni
af hundrað ára afmæli" o.s.frv.
Heyrst hefur: I tilefni hundrað
ára „afmæli", rétt eins og menn
viti ekki að eignarfall af afmæli
er afmælis.
Árið 1855 hétu 12 íslendingar
nafninu Ágúst, flestir norðan-
lands. Fimmtíu og fimm árum
síðar eru þeir orðnir 442, nafnið
komið í 26. sæti, 1,1%. Bylgjan
hafði borist um allt land. Á sama
tíma fjölgaði konum sem hétu
Ágústa úr 14 í 344. Hvað olli
þessu? Mér þætti vænt um að fá
skýringartilgátur á þessari miklu
nafngiftasveiflu.
NÆST okkur á myndinni er svæði sem er dæmigert
fyrir þau svæði sem um ræðir.
skipulagningu og framkvæmdum.
Laga þarf byggðina og öll mann-
virki að skóginum og valda sem
minnstu raski á jaðarsvæðum og
opnum svæðum.
Með skógrækt er mögulegt að
gera stór svæði sem áður voru talin
óbyggileg að góðu byggingarlandi.
Fulltrúar Reykjavfkurborgar líta á
Kjalarnes sem framtíðarbygging-
arland. Þar er vindasamt í meira
lagi. Þess vegna væri skynsamlegt
að hefjast nú þegar handa við gróð-
ursetningu á jaðarsvæðum og í
hlíðum Esjunnar. Þar ætti ræktun-
arstarf Rannsóknarstöðvarinnar á
Mógilsá að vera gott fordæmi.
Höfundur er skógræktarfræðingur
hjá Skógræktarfélagi íslands.
Tæknin bjarg-
aði íslenska
hestinum
A NÆSTU dögum
mun ráðherra um-
hverfis- og landbúnað-
armála taka afdrifa-
ríka ákvörðun um inn-
flutning á nýju kúa-
kyni. Sitt sýnist hverj-
um í þessu máli. Boð-
berar hámarksafurða-
stefhunnar þrýsta
mest á um innflutning,
þeirra rök hníga að
því að hægt sé að láta
eriendar kýr mjólka
meira á skemmri tíma.
Laust upp úr síðustu
aldamótum hafði svip-
uð hámarksafurða-
stefna næstum fært
okkur kynbætur á íslenska hestin-
um. Þá þótti ýmsum bændum ís-
lenski hesturinn duga skammt
sem dráttarhestur, og því talið
þjóðráð að bæta stofninn með
norskum fjarðahestum. Einn stóð-
hestur var kominn til Viðeyjar
þegar nútímatæknin bjargaði mál-
inu, dráttarvélarnar leystu hest-
ana af hólmi. Ætli nokkur treysti
sér til þess að meta tjónið sem
orðið hefði af markvissri kyn-
blöndun norskra og íslenskra
hesta?
Tvennt er það sem lítið hefur
verið rætt í sambandi við innflutn-
ing á nýju kúakyni. Fyrst er til að
taka að í nágrannalöndum okkar er
hámarksafurðastefnan að renna
sitt lokaskeið, og við taka sjónar-
mið umhverfisverndar, dýravernd-
ar og hollustu fæðunnar. Ýmsar
þjóðir verja nú allt að helmingi op-
inbers stuðnings til landbúnaðar í
umhverfistengd verkefni, mest til
lífrænnar framleiðslu. Sóknarfæri
íslendinga eru sögð liggja í „vist-
vænni hreinleikaímynd", og viljayf-
irlýsingar lúta að „sjálfbærri þró-
un" í landbúnaði. Vaxtarbroddur
íslensks landbúnaðar hlýtur að
vera sá sami og hjá nágrönnum
okkar, þ.e. lífræn ræktun. En líf-
rænir bændur telja að kynbætur
þar sem eingöngu er tekið tillit til
fárra eiginleika eins og gert hefur
verið í mörgum nútíma kúakynj-
um, séu ekki af hinu góða. Þeir
vilja   frekar   gamla   staðbundna
stofna eins og okkar
kúastofn, þeir séu að-
lagaðir         gróðurríki
svæðisins og nýti því
betur heimaaflað fóður
og úthagabeit. Verð-
um við ekki að meta
þá möguleika sem við
eigum í lífrænni fram-
leiðslu, með „réttum"
kúastofni?
Annað er það að aug-
lýsingahönnuðir       sjá
ómæld verðmæti í lita-
fjölbreytni       íslenska
kúastofnsins.   Sóknar-
Katrin                 færi í ímyndarsköpun
Andrésdóttir           má  heldur  ekki  van-
meta.
Eg skora því á ráðherra um-
hverfis- og landbúnaðar að fresta
ákvörðun í þessu máli þar til gerð
hefur verið hagkvæmnisúttekt sem
Kúainnflutningur
Einn stóðhestur var
kominn til Viðeyjar
þegar nútímatæknin
bjargaði málinu, segir
Katrín Andrésdóttir,
dráttarvélarnar leystu
hestana af hólmi.
tekur tillit til allra þátta málsins,
og þar sem hagsmunir morgun-
dagsins fá eðlilegt vægi.
Að lokum get ég ekki stillt mig
um að undrast hvaðan þeim
Þórólfi Sveinssyni, Jóni Gíslasyni
og Stefáni Magnússyni kemur sú
viska að vera þess umkomnir að
efast um faglega getu þriggja
virtra vísindamanna, þeirra Stef-
áns Aðalsteinssonar, Ólafs Ólafs-
sonar og Sigurðar Sigurðarsonar.
Málflutningur af þessu tagi segir
því miður allt of mikið um þeirra
eigin faglegu rök fyrir innflutningi
ákúm.
Höfundur er héraðsdýra-
læknir i'Hreppum.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92