Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						^46
LAUGARDAGUR 21. AGUST 1999
MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
Eflum SUS
á nýrri öld
SAMBAND ungra sjálfstæðis-
manna gegnir mikilvægu hlutverki
í íslenskum stjórnmálum. Sam-
bandið er stærsta og áhrifamesta
ungliðahreyfing stjórnmálaflokk-
anna á íslandi og hefur aldrei
veigrað sér við að beita sér af
. krafti í baráttumálum sínum. Ég
hef verið svo lánsamur að hafa tek-
ið þátt starfi SUS um árabil og
fengið tækifæri til að taka að mér
ýmis trúnaðarstörf í þágu þess. I
gegnum þessi störf hef ég kynnst
því hversu miklu er hægt að áorka
ef samhentur hópur einsetur sér
að ná ákveðnum markmiðum.
Sameinumst
í baráttunni
Nú um helgina verður 35. þinj
SUS haldið í Vestmannaeyjum.
þinginu verður kosið um hver
verður næsti formaður sambands-
ins. Pingið verður að því leyti
átakaþing. I stórum samtökum
eins og Sambandi ungra sjálfstæð-
Formannskosning
Við megum aldrei
gleyma því, segir Jónas
Þór Guðmundsson, að
baráttumál okkar og
hugsjónir eru mikil-
vægari en karp og þref
um hver skuli leiða
baráttuna fyrir þeim.
ismanna er þó óhjákvæmilegt að
öðru hverju eigi sér stað átök.
Þetta er til marks um þann þrótt
sem í sambandinu er. Þess verður
þó að gæta að umræða sem skap-
ast í kringum slík átök skaði ekki
sambandið. Við verðum því að líta
ISLENSKT MAL
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
1019. þáttur
Haraldur Sigurðsson bankamað-
ur og rithöfundur á Akureyri
hefur ódræpan áhuga á velferð
íslenskrar tungu. Hann hefur
skrifað mér langt bréf og snöfur-
legt sem ég þakka kærlega. Eg
birti bréfið að langmestu án at-
hugasemda. Annað mundi slæva
stíl H.S., og auk þess erum við
löngum á einu máli. Kemur þá
fyrsti hluti bréfsins:
Heill og sæll Gísli.
Þakka þér margt fróðlegt
spjallið og ágæta íslenskuþætti.
Eg sendi þér þetta nöldur til at-
hugunar og fræðilegrar með-
ferðar, einkum þar sem þú hefur
skipstjórnarréttindi á okkar
máifarsskútu. Verndun málsins
og ábendingar um villur verður
eflaust eilífðar verkefni ykkar
málfræðinganna og ekki mun af
veita.
1.  Dönsk áhrif í málinu. Enn
heyrum við og sjáum t.d.: Træk i
træk (sí og æ). Dagur í dag 5/8,
bls. 6: .....vegagerð hist og her
um landið," „út um ditten og
datten - allt var á ru og stu í
herberginu - á „skjön" við e-ð, „í
den" (den tid)=forðum, í gamla
daga.
Umfang (Omfang) - Reisur
(Rejser) - redda - fatta - gera
sig gildandi (göre sig gældende)
- hvergi banginn (bange) veður
uppi t.d. í fþróttaþáttum Bj. Fel.
og kíkja (kikke pá) er einnig
áberandi danska í máli okkar.
Er ekki betra bara að skoða, líta
á, athuga, rannsaka o.s.frv.
2. Ensk áhrif í málinu. „Kom-
inn til að vera" (bein þýðing á
coming to stay). Er ekki skárra:
alkominn, endanlega kominn,
festa sig í sessi, skjóta rótum
o.s.frv. Fréttamenn spyrja oft:
Hvað stendur nú helst uppúr?
Er þetta ekki bara þunnur ensk-
ur hjúpur (what is outstanding?).
Betra væri: Hvað væri mark-
verðast eða minnisstæðast. Enn
eru menn að tönnlast á: Fifty-
fifty, þar sem nægjanlegt væri
bara jafnt, svipað eða ámóta.
Forystumenn svara oft „no
comment" eða ég commentera
ekkert um þetta. Nóg væri bara:
Ekkert að frétta af málinu, sem
stendur.
í sjónv. 9. jan 1993 sagði svo:
Parker skorar af öllum mönnum
(of all men) og í sjónv. 1. des.
1995 um Hveragerði: „...af öllum
stöðum (of all places). Væri ekki
öllu skárra að segja bara: Meira
að segja Parker skoraði, eða
jafnvel Hverag.
í útv. (Bylgj.) 8.2. 1993 „Har-
drock Café hefur á sínum líftíma
(lifetime) þ.e.a.s. ævi, ferli,
starfstíma sínum. Og í sjónv.
„Venjuleg hús hafa 30 ára líf-
tíma." Hér væri betra -endingar-
tíma-... Blessað stafrófið okkar
er A-Ö, en í sjónv. 8/4 (1991?)
sagði J.B.: Ég er alveg sammála
A-Z. Þarna er notast við ensk-
am. stafrófið að óþörfu. Nóg
væri t.d. frá upphafi til enda. -
Oft slettum við svo í enda setn-
inga t.d.: No Umit - eða forever.
Við höfum okkar ágætu þorra-
blót, bóndadag og konudag og
óþarft er að troða hér inn amer-
ísku eftiröpuninni Thanksgiv-
ingday eða St. Valentinsday.
k Bylgj. 11. apr. 1995 sagði
ÞÁ: ví-æ-pí (VIP, very import-
ant person) var ekki bara nóg:
ráðamenn, valdamenn, forystu-
menn o.s.frv.
Hvar eru blessaðir málfars-
ráðunautarnir?? Er þetta ekki
yfirfarið?
3. Notkun grófari orða til
áherslu. Ekki er nú vel gott að
líkja samborgurum sínum við
refi eða hunda, það er fremur
niðrandi. Þó heyrum við oft og
sjáum t.d.: Hann er gamall refur
í knattspyrnunni. Eða sbr. Mbl.
22/5 1987: „Gamlir sveifiuhundar
í jazzinum." Væri ekki mildara
að kalla þá bara fræga, reynda,
vana eða gamalkunna. I Mbl. nú
18/7: „...Þjóðverji skaut Erni
Arnarsyni ref fyrir rass í sund-
inu." Hún er leiðinleg þessi rass-
líking. Hugsaðu þér nú tófuna
niðri í lauginni! Væri ekki nóg að
sigra, vinna, verða hlutskarpari
o.s.frv. Unglingar segja oft:
„Drullugur á löppunum, eða
skítugur á lúkunum, fés, skank-
ar, bífur. Það mætti oftar minna
þau á orðin: Hendur, fætur
óhreinn o.fl.
í Degi nú 30/7 (Versl.m.helg-
in): „Búinn að vera ógeðslega oft
á Akureyri, hér geðveikt gaman.
Furðunöfn hljómsveita er al-
veg sérstakur kapituli. Það er
enginn að heimta „hugljúf" nöfn
eins og Englavængir - eða Vor-
blíða. En milli má nú vera. En
ekki fegra þau málið eða hjjóma
sem sálmasöngur nöfnin: Tappi
tíkarrass, Píka, Fóstureyðing,
Loðin rotta, Skítamórall eða
Botnleðja. Hétu ekki plötur
þeirra: Drullumall og Fólk er
fífl. Því ekki Rassgat, Drulludel-
ar eða Éttann sjálfur?
„Borgin Eilífa", sem stendur við
Tíber-fljót, hét á máli þarlendra
manna Roma. Norrænir menn,
ef þeir slepptu latínunni, nefndu
hana Róm eða Rúm. Lærðar
bækur segja að þýða megi nafnið
sem „hið nærandi brjóst", og
kann ég hvorki að sanna það né
afsanna.
Sveinbjörn  Egilsson segir í
Lexicon poeticum að Róm/Rúm
hafi verið haft hvorugkyns enda
er eignarfalhð í ævagömlum
kvæðum Róms/Rúms. Skafti
Þóroddsson lögsögumaður, dá-
inn 1030, kvað:
Máttr es munka dróttins
mestr, aflar goð flestu.
Kristr skóp ríkr ok reistí
Eúms höll veröld alla.
Skafti hefur orðmyndina með
ú-i, og nefni ég þá samsetning-
arnar Rúmferð, sem þýðir að
vísu annað með litlum staf, og
Rúmferill - Rómfari.
Oft tóku íslendingar þann
kost að búa til samsetninguna
Rómaborg - borgin Róm. Þetta
er kallað í fræðunum skilgrein-
andi samsetning, eins og t.d.
möndultré, karlfífl eða kerling-
arskass. Enga nauðsyn rekur til
þess að hafa fyrri liðinn í eignar-
falli, enda þótt Rómverjar væru
gefnir fyrir skilgreinandi eignar-
fall, gentivus definitivus. Hjá
þeim gæti kerlingarskass hafa
verið monstrum mulieris.
Ef menn sætta sig ekki við að
þetta sé skilgreinandi samsetn-
ing, þá má fallast á að þetta sé
bandstafssamsetning, svo sem
eld-i-brandur, ráð-u-nautur eða
Hvít-a-Kristur. Samsetningin
Romaborg á sér afar ríka og
langa hefð, og í orðabók sinni yf-
ir fornmálið hefur Johan
Fritzner fimm aðrar samsetn-
ingar af því heiti. Þá gefur hann
orðin Rómaríki, Rómakirkja,
Rómaskattur og Rómavegur.
Einnig Rúmaborg.
En ekki er að finna „Rómar-
borg" í Fritzner, og engri
annarri þeirra mörgu orðabóka
sem mér eru tiltækar. Eg
hringdi auk heldur í Orðabók
Háskólans, og þau höfðu ekki
dæmi um „Rómarborg".
Þegar fólk breytir Rdmaborg
í „Rómarborg", minnir sú vand-
virkni mig á það sem kallað hef-
ur verið að gerast kaþólskari en
páfinn. Útlendingar kalla mál-
breytingar         þessa         kyns
hypercorrection. Við höfum ver-
ið að baksast með orð eins og
ofrétting, en aðrar uppástungur
væru þegnar.
Niðurstaðan af þessu spjalli er
þá sú, að ekki sé ástæða til að
breyta Romaborg í „Rómar-
borg".
Áslákur austan kvað:
Svo var það hann Geiri-í-glasi,
hann gerðist æ prúðari í fasi
því meir sem hann drakk -
en María frá Stakk
dó edrú úr argaþrasi.
til þess að eftir að for-
mannskosningum lýkur
þá sameinumst við á ný
í baráttunni fyrir hug-
myndum   ungra   sjálf-
stæðismanna.    Því    er
mikilvægt     að     öllum
krafti sambandsins  sé
veitt í þann farveg sem
best nærir jarðveginn
sem   hugsjónir   okkar
spretta úr. Við megum
aldrei gleyma að bar-
áttumál okkar og hug-
sjónir eru mikilvægari
en   karp  og  þref um
hver skuli leiða barátt-              Jónas Þór
una fyrir þeim. Vissu-           Guðmundsson
lega   er   óþolandi   að
samstarfsfólk   og  stuðningsmenn
frambjóðenda   séu   vændir   um
ósannindi í fjölmiðlum; en í harðri
kosningabaráttu  fara ýmsir,  því
miður,  fram  af meiri  ákafa  en
skynsamlegt   getur   taUst.   Slíkt
verður að fyrirgefa þegar mesti
æsingurinn er yfirstaðinn.
Það er hlutverk þess sem með
sigur fer í formannskosningum
næsta sunnudag að sjá verkefni
framtíðarinnar í skýru ljósi. Við-
komandi þarf að vera tilbúinn að
gleyma ágreiningsefnum fortíðar-
innar og stefna ótrauður að enn
frekari eflingu Sambands ungra
sj álfstæðismanna.
Hlutverk
forystu SUS
Margar    af   þeim
breytingum sem orð-
ið   hafa   á   íslensku
samfélagi   á   undan-
förnum   árum   hafa
lengi  verið  baráttu-
mál ungra sjálfstæð-
ismanna.    Mikilvægt
er að haldið sé áfram
á   sömu   braut   og
hraðar sé farið.  Til
þess að hægt sé að ná
árangri í þessari bar-
áttu     okkar    ungra
sjálfstæðismanna   er
nauðsynlegt   að   alls
staðar á landinu sé fólk sem heldur
uppi   sókn   fyrir  málstað   okkar.
Tryggja   verður   að   aðildarfélög
SUS séu sterkir málsvarar hug-
sjóna sinna og láti einskis ófreistað
til að koma þeim á framfæri. Þetta
verður einungis gert með því að
hlúa að starfi félaganna og SUS
verður að aðstoða aðildarfélögin af
öllum mætti í baráttu sinni og nota
áhrif sín til þess að koma þeim á
framfæri.
Þá er mikilvægt að forysta SUS
gæti þess í hvívetna að ábyrgð
hennar er að vera málsvari sameig-
inlegrar stefnu stórs hóps. Forysta
SUS hefur það hlutverk að svara
Málefnin í

ÞAÐ VERÐUR
engin lognmolla í Eyj-
um um helgina þar
sem hálft þúsund
ungra sjálfstæðis-
manna kemur saman á
einu         fjölmennasta
SUS-þingi fyrr og síð-
ar. Á þinginu munu fé-
lagar vinna saman að
stefnumótun og kjósa
sér formann og stjórn
til næstu tveggja ára.
Ungt sjálfstæðisfólk úr
ólíkum     landshornum
mun einnig nota kær-
komið tækifæri til að
bera saman bækur sín-
ar og eiga gleðistund í
góðra vina hópi. Þessi góða aðsókn
sýnir að sjálfstæðisstefnan á erindi
við ungt fólk og sannar að það
treystir Sjálfstæðisflokknum best
til að gæta hagsmuna sinna.
Málefnin í
fyrirrúmi hjá SUS
Samband ungra sjálfstæðis-
manna hefur notið þeirrar gæfu að
flest stefnumál þess hafa ræst á
meðan flestar aðrar ungh'ðahreyf-
ingar hafa þurft að gefa mörg
stefnumála sinna upp á bátinn og
jafnvel að leggja sjálfar sig niður.
Einmitt þess vegna vekur það at-
hygli þegar SUS-arar hefja upp
raust sína og álykta um stærstu
hagsmunamál þjóðarinnar. Það
ætti að minna okkur á að vanda vel
til málefnastarfs á þinginu og halda
grundvallarhugsjónir sjálfstæðis-
stefnunnar í heiðri.
Þegar ég gaf kost á mér til emb-
ættis formanns SUS
næstu tvö árin ákvað
ég að leggja ríka
áherslu á að viðhalda
öflugu starfi sam-
bandsins og kynna
rækilega þau stefnu-
mál sem ég stend fyr-
ir. Þessi stefnumál
hafa verið kynnt í
blaðagreinum, heima-
síðu minni á Netinu, á
fundum og í ótal sam-
tölum við unga sjálf-
stæðismenn. Málflutn-
ingur minn hefur hlot-
Sigurður Kári           ið betri hljómgrunn en
Kristjánsson            mig   óraði   fyrir   og
sannfært mig um að
hjá hinum almenna félagsmanni
SUS eru málefnin enn í fyrirrúmi.
Hörð kosninga-
barátta
Eins og flestum ætti að vera
kunnugt, verður kosið á milU
tveggja manna í formannskjöri
SUS um helgina. Vegna þess hefur
hörð kosningabarátta staðið yfir
innan hreyfingarinnar á síðustu
vikum og hún hefur að mörgu leyti
orðið til góðs. Baráttan hefur leitt
af sér fjörugar umræður um hlut-
verk og eðli hreyfingarinnar. Ég er
ekki í vafa um að þær styrkja
hreyfinguna á margan hátt og búa
hana betur undir að gegna hlut-
verki sínu sem best á nýrri öld.
Málefnin hafa þó ekki verið eina
umræðuefnið í þessari kosninga-
baráttu eins og fram hefur komið á
síðum Morgunblaðsins að undan-
förnu.   Stuðningsmenn   frambjóð-
Vöggusængur
vöggusett
úði*
Skólavöríustíg 21 • sími 5514050 »Reykjavík
,  (jarðpúmtustöðin _
Ýmis tilboö
í hverri viku.
ryrirrumi     |
Opift alls daga fré kl. 10 til 19J
Sfml   483 484Q
;,    -, -,: ;<:¦:¦¦;..*te
-i
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72