Undirbúningsblað undir þjóðfundinn að sumri 1851

						

laga íslands, og voru það tillögur snmra, að

fela þetta á hendur liiuni sömu nefnrl, sein

átti að íhuga aðalatrifti stjórnarskipunarinnar;

því af) yrði nú saniin bænarskrn til koiiuiigs um

einhver afþessum aftalatririum, þá mumii mega

biðja um frmnvarpíf) í uifturlagi þeirrar hœn-

arskrár; en af því mörgnm þrVttí þaft vafa-

samt, Iivort semja ætti nokkra hænarskrá til

konungs um aftalatríði stjórnarskipiiiiarinnár;

þvi afi i flestu tilliti muiifli þafi affara -bezt, afi

þessi fundur gæfi sig einkum eo.a eiugöngu

vift þvi, af) búa þetta málefni unrlir.^ingvalla-

funrlinn af) ári, þá á kvað fiindnriiin meft flest-

tim ntkvæfiuin, af) velja skyldi 2 nefnrlir, sina

til hvors. Var sifian stungifl upp n og snm-

þykkt, af> yeljn skylrli 5 maima nefnd, til afi

ræfia stjórnarskipuiiarmále'fiiið, og bafi |>n funrl-

arstjóri kjörmeiin, aft velja til þessarar nefnrl-

ar, og voru þessir valdir: Ásgeir Eiiiaisou,

sjera Hannes Stepheuseu, Jakob Guðmunds-

son, Jón sýslumaðiir Guðmundsson og pró-

fessor P. Pje.tursson. Síðan var kosin 3

uianna nefnd, til af) senija bænarskríi til kon-

ungs, um að frumvarp stjóniarinnar til grnnd-

vallarlaga íslands yrði sent hingaf) sem allra

fyrst, svo laudsmönnum gæflst kostur n, af)

íhuga |mfi sem vnndlegast, áfiur þjóðfunrliirinii

byrjafii. Jiessir voru kosnir í nefndina: Jens

Sigurfisson, P. Pjetursson og Sveinbjorn Hall-

grímsson.

Fiindarstjóri auglýsti þá uppástungu, af)

fundurinn semdi hvetjandi ávnrp til allrn þjóð-

fundarmnnnanna, nm af) þeir, hver í sínu kjör-

dæuii, stofniiftu 3 ef)n 5 manna nef'nd, til af) í-

huga til undirbúnings verkefni þjóðfmidarins,

en Jingvallafundurinn sjálfur velrli 5 menn

í afialnefnd, er gæti tekif) á' móti nlitum kjör-

dæmniiefndaniia, og sameinaf) aðalatriði þeirra

í eina heild fyrir Jmigvallafundinn af) sumri.

Að þessari iippnstungu vnr gjörður góður

rómur, en þó var á kveðið, af) fresta vali að-

alnefndarinnar þnngað til undir þaf), af) fundi

væri alveg slitifi, svo menn fengju sem bezt-

an tíma til, af> búa sig undir kosningu henn-

ar. Sífian varfundi slitif), svo nefndirnar gætu

tekið til starfa sinna.

Daginn eptir, 11. dag ágústmánafiar, hjeldu

fundarmenn guðsþjónustugjörð i kirkjunni, og

að því búnu var fundur settur aptur á sama

stað, og dagihn áður.

Framsögumaður 5mnnna nefndarinnar (Jón

Guðinundsson) las þá fyrst. upp álit nefmlar-

innar um aðalatriði þau, er henni þótti sjer i

lagi þurfa a?, taka til greina í stjórnarskipun

Islands. Síðan ræddi fundurinn um, hvort

senda skyldi stjórninni þetta álit í bænarskrá,

eða þá að eins senda það aðalnefnd þeirri, er

kosinn yrði áftur fundi væri slitift, svo hún

gæti aptur sent það hjeraðanefndunum ásarat

ávarpi því fil Islendinga, er5 manna nefndin

hafði i)ú þegar samið. Bæði af því, að á ftindin-

uni voru ekki menn úr nærri ölliim kjördæmum

landsins, svo fiindiirinn gat ekki álitið sínar

uppástiingur algjört þjóftarálit eða fullkominn

þjóðvilja, og lika af hinu, að bæði nefndin og

fiiudiirinn yfirhöfuð hafði haftsvo litinn tíma

í þetta skipti, til að hugsa iini atriðin, að ekki

þótti fiillkoinin ábyrgð f'yrir, að jafnvel sum-

ir af fundarrnöiiiiuni sjálfum yrðu ekki búnir

að sjá sig um hönd og komnir á afira skoð-

un i einstöku greinum þnngað til að sumri,

þnvarþað ályktað af fiindini.m, nð senda ekki

konungi bænarskrá um þetfa efni að sinni,

heldur einungis senda þessi atriði til aðal-

nefndarinnar. Fiiiirlurinn ætlaði það lika stjórn-

inni, að hún mundi taka þessi atriði til greina,

þegar hún sæi þau í blöðununi, þótt ekki væri

hemii beinlíuis send um þau bæuarskrá.

Nokkrir fundarmenn tóku það fram, að

nefndin hefði ekki hreift því aðalatriði, hvern-

ig neitiinarvaldi konungsins ætti að verða

hátfnð með tilliti til Islauds, hvort það ætti

að vera algjört neitunarvald, eins og i Dan-

mörku, eða þá einungis frestandi, likt og í

Norvegi; euframsögumaður gat þess, að nefnd-

in hefði sleppt því af ásettti ráði, af því bún

hefði ætlað, að mörgum Islendingum, bæði á

fundi og utan 'fundar, mtindi ekki vera þetta

atriði ftillljóst, og mundi betra, að einhver

yrði fyrst til að skyra fyrir niönnum í ritgjðrð

ástæður bæði með og móti hvorutveggja. Fund-

urinn á kvað því, að sleppa þessu atriði í þetta

sinn, með því að nefndin sæi til, að annað-

hvort einn af nefiidarmönnum sjálfum, eða

einhver annar, yrði til að gjöra tilraun aí

skýra þetta fyrir mönnum í ritgjörð nokkiirri.

Sífian var lesið upp ávarp fundarins til Is-

lendinga ásamt aðalatriðum þeim í stjórnar-

skipuninni, sem því áttu að fylgja, og var það