Undirbúningsblað undir þjóðfundinn að sumri 1851

						vald, eða þá að eins ffestandi. H;ifi nú kon-

ungur ótakmarkafi neitunarvald, segja þeir,

það er vald, til að neila uppástuiigum þings-

ins hvað eptir auiiað, liver^u opt seni þíng-

ið ítrekar þær, j)á virðist oss, af> einveldi

konungs sje mjög lítið takmarkað víð |)essa

ákvörðun, og ao inenn geti því að eins sagt,

að vald konungs sje veroles;a takmarkað, að

hann hafi einungis frestaudí neitunarvald, það

er, að hann hafi einmigis vald, til afi neiía uppá-

sttingum þingsins um vissan tíma, t. a. m.

tvisvar eða þrisvar, en ítreki nú þingifi svo

opt hiua sömu uppnstungii, þá skuli hún verða

að lögum, hvort sem konungur segir já eða

nei. 5e,tí1 setlnui vjer engan veginn rjetta skoð-

un, og f'iillkoininn misskiluíng þess, hveruig

takmörkiiðu konungsvaldi hljóti að vera hátt-

að, eigi það að geta heitið því nafni með rjettu.

Vjer skullim þa fyrst henila á, hvernig vjer

ætliim að konungsvaldið sje sannarlega tak-

markað eptir því, seni á er kveðið í liinum

dönsku griindvallarlögum, svo þao sje bæði

sannmæltog rjetttnælt, að löggjafarvaldið sje

í höndiirn bæði kouungs og ríkisfundarins í

sameiningu. Bæfii konungiir og rikisfundur-

inneigarjett á því, af> stinga upp á lagafrum-

?örpum, en ekkert lagafrumvarp efia ákvörð-

un ríkisfiindarins geturfengíð lagagildi, nema

konungiir samþykki; þaunig getur og ekkert

lagafrumvarp konungsins oroifi að varanlegum

lögum, nema ríkisfundurinn samþykkiþað og

konungur skrifi síðan undir; því að einungis

hefur konungur vald á, að setja bráðabyrgðar-

lög, sem ætíð verðurað bera undir næsta ríkis-

fund. 5?að er því hverjtini manni auðsjef), að

þaðer eiuungis valdið, til að gefa bráðabyrgðar-

lögin, sem konungur hefur um fram ríkisfund-

inn, og ef menn vilja telja það, sem vjer á-

lítum fremur rífkun tignar en valcls, að nafn

konungsins, en ekki ríkisfundarins, stendur

undir lögunum, en aðöðru leyti sjá menn,að

báðir hafa jafnan rjett til, að stinga upp á

lagafrumvörpunum, og beggja samþykki er

jafnnauðsynlegt til þess, að frumvörpin geti

orfiið að varanlegum lögum. Hefði nú ríkis-

fundurinn einn vald til að neita uppástungum

konungs, svo þær gætu ekki orðið að lögum,

nema ríkisfunduriun vildi, en konungur hefði

einungis vald á að neita uppástungum rikis-

fundarins   um   tíma,   svo þær gætu  orðið að

lögum, hvortsem konnngiir vildi eða ekki, þá

væri koniingiir auðsjáanlega orðinn eiiiimgis

ráðgjafi ríkisfuudarins eða þjóðarinnar; hann

væri þá í líku samhandi vifi þji'iðina, eins og

rnðgjafarþiiigiu voru í >-ið konnnginn á dög-

iini einveldisins; og er þvi þess konar stjórnar-

skipuu rjettnefndari takmörkuð þjóðstjórn,

héldnreu takmörkuð koniingsstjórn. ogmætti,

ef til vill, margt færa til þess, að frá einveld-

inii til þess knnar stjórnarskipunar væri oflangt

stigifi í einu fyrir þegna Dauarikis, að miunsta

kosti sanikvæmt þeirri alineniiu stjórnarreglu,

að stjóriiarskipnn hverrar þjóðar eigi að vera

löguð sein bezt samkvæmt framförum heunar

og menntun, einkum hinni stjórnfræðislegu.

Vjer skulum nú líka gjöra oss greiu fyrir,

hvort. þjóðinni muiii vera nokkur hætta búin

af' harðstjórii konungs, þótthann hafi löggjaf-

arvaldið hjer um bil jöfniim höndnm með þing-

iini, eða hið svo kallaða algjörða neitunarvald.

5>egar þingið stingur nú upp á einhverjii laga-

frumvarpi, ræðirþað og samþykkir. ogsendir

siðan konungi, en konungur neitar, að sam-

þykkja það, þá er uú f'yrst, og fremst ólík-

legt, að konungur sem sjnlfurer ábyrgfiarlaus,

þverneiti þannig vilja þjóðarinnar og ákvörð-

un þingsins, netna því að eins, að ráðgjafi sá,

sfin ábyrgðina hefur á hendi, leimi móii snmþvkkf

konungs, svo þjóðin virðist ;ið hafa ástæðu lil, að láta

i Ijósi vanirausl silt á ráðgjafnmim, og er þá konung-

iir nokkurn veginn neyililnr til, að vikja |jeim ráðljllfa

frá völdinn, sein þjólrin her ekki tianst lil, þar kon-

nngur hlýtnr að sjá, að hann iiinni ekki i neinu fá vilja

sínmn framgetigt hjá þjóðinni fyrir milligöngn þessn

ráðgjafa, svo öII -sijórn og stjórnaratböfn fer í ólestri:

en skylili nú ráðgjalinn mæla frain með vilja þjóðar-

innar og ákvöiðnn þingsins við koHimg, en ekki fá snm-

þykki hans að heldnr, þá er ráðgjafinn neyddnr til, að

segja af sjer emhættinn; því að liann m;í hiiast við því,

að þegar hann kemnr með aðra ii|i|iástnngii til laga-

fininvarpsins frá konnngi til þingsins, þá mnni hann

ekki fá henni frarngengt bjá þinginn. nema hann geti

sannfært þingið nin, að hún sje þjóftinni hollari og bag-

kvæmari, en sú, er þingið hafði áðnr samþykkt, en kon-

ungnr neitaði; því að geti hann það ekki, þá sjer konung-

ur, að hann hefur misst tratist þingsins og þjiíðaiinnar,

og víkur honnin tafarlaust úr ráðgjafasætinii; en geti

hann nú sannfært þingið, þ;i lætur bæði þingið og þjóð-

in sjer vel lynda svo búið, og álitur, að stjórnin bali

heppilega haft vit fyrir sjer i það skiptl. Veiði nii kon-

iingur að bafa ráðgjafaskipti, og binn nýi ráðgjafi fafi

fram hinni sömu uppástungu, þá blýtur liarin auðsjáaii-

lega, eins og hinn fyrri, annaðhvort að víkja úr stöðn

sinni, eða að geta sannfært þingið,   og þannig gengwr