Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						'

Nausthamar. Er ekkert á móti því, að hann hafi fengið það nafn

áður en bygð hófst í eyjunum. Því verstaða var þar áður og þar

hafa menn lent, og þar nálægt hafa verbúðirnar verið. Það liggur

þvi nærri að hugsa sér, að bærinn Onnsstaðir hafi staðið nálægt

Nausthamri. Þó er á fleira að líta: í heiðni voru hörgar á Hörga-

eyri; þá hefir hún verið talsvert hærri en nú og án efa landföst.

Þeir Gissur og Hjalti lentu við hana, en fóru ekki inn á pollinn.

Það gat nú verið af því, að þeir ætluðu litla viðstöðu að hafa; en

það gat, ef til vill, líka verið af því, að sjór hafl þá ekki náð lengra

inn en á milli Hörgaeyrar og Nausthamars; pollurinn ekki verið til.

Það var þá líka betur viðeigandi, er sagan nefnir »váginn«, enn ef

hann hefði þá verið eins fjarðmyndaður og nú. Þá hefði getað ver-

ið ærið túnstæði framundan Litlu-Löngu og ekkert ólíklegt að bær-

inn hefði verið settur nálægt Heimakletts-neflnu. En í þvi eru háir

hamrar. Og á hinn bóginn getur maður varla hugsað sér hörga eða

Mrkju fyrir norðan voginn nema bær væri þar líka. En þó hann

hafi verið þar í fyrstunni, þá hefir það ekki verið lengi. Hann hef-

ir verið færður undan sandfoki, er hinir sterku norðanvindar suður

af Eiðinu hafa valdið — og valda enn vestantil, þar sem sjór nær

ekki til að hlífa. — Bærinn hefir verið færður áður en Landn. var

rituð. Því segir hún: »þar er nú blásit allt«. En síðan hefir sjór-

inn líka grafið sig inneftir, myndað pollinn, brotið undirlendið og

sett Hörgaeyri í kaf. En til þess þurfti landið að síga niður, og

hefir án efa gjört það.    Annars væri Hörgaeyri þurlendi enn í dag.

En þá er bærinn var fluttur — sé þessi tilgáta rétt, — þá var

ekki spursmál um annan stað að setja hann á, en þar sem þá hafa

verið verbúðirnar og nú er kaupstaðurinn. Þar var fýsilegt að

byggja; þar var vel fallið til fiskiveiða og allgóð lending hjá Naust-

hamri. Og þar hefir þegar áður verið farið að gróa tún með töðu-

grasi undan áburði frá vetbúðunum og fiskifanginu. Þar hefir svo

með tímanum komið upp mikil og blómleg jarðrækt. Það sýna

hinar mörgu fornu girðingar upp frá kaupstaðnum. Þar eru sumir

reitir svo smáir, að það hafa naumast getað verið túnblettir, heldur

akrar. A túnunum, sem nú eru ræktuð, sér og víða fyrir fornum

garðlögum. En túnin hafa verið sléttuð út fyrir eigi löngu. Þar

eru í stuttu raáli miklar menjar fornrar jarðyrkju.

En hvar á kaupstaðarsvæðinu hefir bærinn staðið? Líklegasti

staðurinn virðist mér þar, sem nú heitir Skansinn. Hann er milli

húsa í kaupstaðnum. Ein af »jörðunum« á Vestmannaeyjum er

nefnd Kornhóll Enginn bær ber það nafn nú. En sagt er að áður

hafi bær með því nafni staðið þar, sem Skansinn er.   Standa verzl-

2