Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						11

um, hvárum megin vágsins standa skyldi, og hlautzt fyri norðan,

þar voru áðr blót ok hörgar«. Hér er ljós vitnisburður um það, að

undirlendi heflr verið norðanmegin hafnarinnar. Eins og þar hagar

nú til, dytti engum í hug að setja þar kirkju. Það væri blátt áfram

ómögulegt. Og það, að kirkjan var sett þeim megin, er næstum

sönnun fyrir því, að þá hafl þar bær verið. Undarlegt, og næstum

óhugsandi, var að setja hana þar, sem enginn bær var nærri.

Hörgaeyri er líka norðanmegin og bendir það til hins sama. Og

þar eð þeir Gíssur hlutuðu um, hvorum megin kirkjan skyldi sett,

þá sýnir það, að bygð var báðum megin. Kirkjan heflr staðið suð-

ur og vestur frá Heimakletts-nefinu, þar sem nú heitir Litla-Langa.

Þar er hellisgjögur í hamrinum, kallað Skrúðabyrgi. Er sagt að

kirkjuskrúðinn hafi verið geymdur þar. Var honum þar óhættara

fyrir raka en í nokkuru húsi, þvi þar blæs inn, en úrkoma komst

ekki að. En það tekur af allan vafa, að Aagaard sýslumaður lét

grafa í Litlu Löngu, og fann þar mannabein og jafnvel fleira sem

benti á grafreit kristinna manna. Þetta er einmitt þar, sem sögnin

lætur þræla Hjörleifs hafa sezt að, og þar, sem eg hefi hér að

framan getið til að Ormsstaðir hafi staðið í fyrstu, en verið fluttir

þaðan undan sandfoki og sjógangi.

Og víst er um það, að kirkjan hefir verið flutt þaðan, ef til vill

fyr en bærinn lagðist alveg af. Þá hefir hún verið sett í Kirkjubœ.

Er bæjarnafnið óræk sönnun þess, að þar hefir kirkja verið. Er og

til í fornbréfasafninu máldagi Kirkjubæjarkirkju í Vestmannaeyjum

gjörður af Árna biskupi Þorlákssyni 1269. Þá hefir flutningurinn

verið um garð genginn. Það sýnist undarlegt, að setja kirkjuna á

hinn austasta bæ í sókninni, sem helzt var afskektur. En líklega

hefir einhver helzti maður eyjanna búið þar þá, og viljað hafa

kirkjuna hjá sér. Þetta gerði og lítið til meðan bæir voru fáir og

þorp eigi farið að myndast. En með tíinanum myndaðist þorp og

kaupstaður hjá lendingarstaðnum og varð bústaður kaupmannsins og

annara fleiri mikilsvirðra manna. Þá var þar orðin þörf á kirkju

á staðnum, og má sjá, að hún hefir verið sett þar 1573. I safni

Jóns Sigurðssonar (249) er til afskrift af handriti Nikulásar Jónsson-

ar í Fróðholtshjáleigu, rituð á Ofanleiti af Sighvati Eiríkssyni 1829.

Þar segir svo: »1573 var fyrst bygð Landakirkja í Vestmannaeyj-

mnþar, sem hún nú stendur«. Þessi orð, sem eg hefi auðkent, virð-

ast þurfa skýringar við. Handrit Nikulásar ber það nfl. með sér,

að það er rítað eftir 1633; en þá hefir kirkjan ekJci staðið á Lönd-

um. En þar hefir hún þó sjálfsagt staðið á sínum tíma, það sýnir

nafnið   Landákirkja.   Hvaða  ástæða hefði verið að kenna hana við