Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						22

rúm fyrir Steinfínnsstaði annarsstaðar, en f'yrir innan Þröngá, og er

það í samræmi við tilgátu mína hér að framan.

Hellar, skiitar, gjögur og gluí'ur, eru víða á Þórsmörk í brúnuu-

um utanmeð, og sýnii' það ljóslega, að sjór hefir náð þangað fyrrum

Tveir hellar hafa nöfn: SnorraríM og Sóttarhellir. Um Snorraríki

er sú muimmælasögu, að hami hafi nafn sitt af sekum manni er

hafi hafst þar við. Og það er ekki ósennilegt, því þar er ilt aðsókn-

ar. Hellirinn er hátt uppi í lóðréttum hengihamri, eru spor höggv-

in í bergið til að klifra upp. Ekki eru þau stærri en aðeins fyrir

tærnar og fingurgómana, og fram úr dyrunum skagar laus steinn,

eigi alllítill, sem líklega hefir verið halaður upp og settur þar til að

gjöra uppgönguna en óhægari. Euda er ekki allra færi að fara i

hellinn. Þó átti eg tal við mann, sem komið hafði í hann. Sá

maður fullyrti að hellirinn hefði engin þau kennimerki innan, er

bæri vott um mannaverk. En á hamrinum, sem hellirinn er í, sér

þó talsvert af ínannavcrkum neðantil, auk sporanna, sem nú er

getið. Það eru nöl'u og fangamörk margra manna, án efa einkum

fjárleitarmanna. Þau eru auðsjáanlega misgömul, sum eru máð, sum

aftur nýleg, en langflest þar á millí. Letrið á flestum er latínuletur

þó sá ég þar settletur og lítið eitt af rúnurn. Eigi virtust þær

mjög fornlegar.

Um Sóttarhellir er sú munnmælasögn, að þar hafi margir fjár-

leitarmenn dáið sviplega í einu og að þessvegna hafi hellirinn síðan

verið vígður; liafi þá verið festar upp í hann klukkur og sjáist þess

enn merki. Þessa sögn liafði ég heyrt í mörgum og mismunandi »út-

gáfum«. Þess vegna varð mér það nú, sem sjaldan er vant, að ég

gaf munnmælunum engan gaum og fór ekki að skoða hellinn. Þess

iðraðist ég þó, er ég kom til baka út i Fljótshlíðina. Þar hitti ég

þá mann, er komið hafði í hellinn og athugað hann ínnan, sagði

hann að sér virtust raunar líkur til, að aðallega væri hellirinn nátt-

úrusmíði, en þó líklega lagaður af mönnum. Tvö berghöld væru

uppi í ræfrínu, livort gagnvart öðru, hola væri inn úr gaflinum,

höggvin af mönnum, og á ræfrinu sæist á einum stað votta fyrir

ókennilegu letri. Af þessu datt mér það spursmál í hug: Skyldu

ekki írskir munkar haf'a búið í hellinum fyrir landnámstíð? Sú til-

gáta væri í samræmi við grein mina: Um hella undir Eyjafjöllum, í

Arb. '02, og við hina vel rökstuddu grein Einars sýslumanns Bene-

diktssonar um Irabýlin (Fjallk. XXII, tölubl. 41, 42).