Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						

28

að fá ef unnt værí, frekari vissu um þetta, fór eg þangað nú aftur

og séra Ofeigur Vigfússon með mér. Rústirnar eru hjá efstu upp-

tökum Skarfanesslækjar, sem í fornöld mun hafa heitið Engá, og

rennur í Þjórsá um Yrjaós. Þær eru í þremur smáhólum og ör-

skamt milli. A mið hólnum heíir sjálfur bærinn verið og er rústa-

bungan yfirum hann þveran frá austri til vesturs. Sunnanundir

henni er hóllinn lítið eitt lægri. Virtist þar votta fyrir stuttri veggj-

arundirstöðu svo sem 4 fðm. frá suðurbrún bungunnar. Hjá henni

fundum við hauskúpu, sem eigi var alveg ofanjarðar. Vildum við

forvitnast um hvort þar væri meira, og fundum þá leifar af heilli

beinagrind er sneri frá vestrí til austurs. Svo nærri var komið að

hún blési upp, að moldarlagið sem hún lá í, var varla l/j al. þykkt.

Undir því var 8 þml. þykkt lag af svörtum vikri og þar undir ann-

að af hvítum vikri, vel 12 þuml. þykkt. Undir því var 2 þuml.

þykkt moldarlag en svo aftur hvítur vikur. Þetta sáum við í gröf

þeirri er við grófum beinin í, ásamt 4 óðrum hauskúpum, sem þar

láu í sandinum uppblásnar, og höfðu borist sín í hverja áttina. Yfir

gröfina settum við leiði af grjóti.

Það, að beinagrindin snéri frá vestri til austurs, bendir á Tcristna

greftrun, enda þótt eitt dæmi sanni ekkert. Og í fornöld hefir

Skarfanes án efa verið slíkt höfuðból, að engin ólíkindi eru á því

að sá er þar bjó í fyrstu kristni, hafi sett kirkju á bæ sínum. En

eigi hefir hún staðið langt fram á aldir, þar eð hennar er hvergi

getið. Enda gat þar ekki verið um neina kirkjusókn að ræða, held-

ur aðeins heimiliskirkju.

Hin þykku vikurlög sem hér eru, munu eigi hafa verið svo

þylck yfir alla jörð, en í skjólinu undir hólnum hefir vindur dregið

vikurinn saman i fannir, hverja ofan á aðra. En svo langt er síð-

an, að á landnámstíð hefir jarðvegur verið gróinn yfir þær. Og þá

er kirkjan var þar, hefir hann verið orðinn svo þykkur, að óþarfl

hefir þótt að grafa dýpra en ofan að vikrinum. Nú er litið eftir af

jarðveginum, helzt undir grjóti. Og nú er sú kvísl lækjarins, sem hjá

rústinni rann, svo sandkafin, að hún rennur ekki fram nema í

rigningatíð og getur ekki lengur veitt hlífð fyrir sandfokinu.

Br. J.