Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						40

sem hún hefir án efa verið lokuð með í fyrstu. I rennunni var

gráhvít leðja og höfðu steinarnir litast af henni. Auðsjáanlega hafði

grjótveggurinn verið framveggur mikils húss. Lengd þess frá norð-

vestri til suðausturs hefir verið meiri en breidd hlöðunnar, þykkt

moldarbríkurinnar og lengd kjallarans til samans. Bakveggur þessa

húss kom ekki í ljós, svo langt inneftir var ekki grafið.

Gólfskánin bendir til þess, að hús þetta hafi í fyrstunni verið

íbúðarhús. Seinna hefir því verið hleypt upp og mold færð í tóft-

ina. Þá er að sjá sem íbúðarhúsið hafi verið sett annarstaðar, en

tóft þessa húss, eða nokkuð af henni verið haft fyrir haugstæði.

Hið einkennilegasta er grjótmalar blendingurinn í yfirborði mykjunn-

ar. Hann sýnist að hafa orðið til í jarðskjálfta, þannig að efsti

hluti hárra grjótveggja hafi hrunið yfir mykjuna og hafi það grjót

verið smátt. Þvi ekki mun mega geta þess til að haugurinn hafi

verið i húsi með þunnu helluþaki, er hafi molast í jarðskjálftanum.

Til þess þætti mér mestar líkur ef gjóra mætti ráð fyrir, að hug-

myndin um hús fyrir áburð hafi þá verið þekkt. Líklega hefir grjót-

ið í mykjunni valdið því, að hún var eigi notuð eftir að bærinn var

byggður upp aftur. Enda hefir honuœ þá aftur verið hleyft upp,

mestalt grjótið úr veggnum verið fært burt og notað annarsstaðar,

svo og hellurnar ofan af rennunni. Hin gráhvíta leðja bendir til

að rennan hafi legið frá búri í fyrstu. Það hefir þó verið innar en

nú var grafið.    Jakob bóndi hefir skýrt mér frá þessu.

II.   Fornleifafundur í Háholti (í Gnúpver.jahreppi).

Matthías bóndi Jónsson i Háholti í Grnúpverjahreppi (i Vestur-

bænum) bygði heyhlöðu í vor (1907) vestast i bæjarröndinni. Þar var

fjós áður, er nú var fært til hliðar. Þá er grafið var fyrir hlöð-

unni og komið var svo sem 1 al. niður frá fjósfiórnum, urðu fyrir

leifar af öðrum fjósfiór, og þá svo sem l/z al. neðar leifar af hinum

þriðja. Svo hafði fjósinu, og án efa öllum bænum, verið hleypt upp

hvað eftir annað, en stærstu og þyngstu flórhellurnar í hvort sinn

verið skyldar eftir. Hefir þótt óþarfi að stritast við þær, því í Há-

holti er nóg og gott hellutak. Svo sem 2 áln. undir neðsta flórn-

um varð fyrir einkar einkennileg tóft, 6 áln. löng og 4. áln. víð.

Snéri gafl hennar fram i bæjarröndina, en hún horfir mót suðri.

Tóft þessi var eingöngu gjör af hellum, er reistar voru á rönd hver