24 veturgl. fje, 5 hundruð í hrossum vöruvirðum og önnur 5 hundruð (í hrossum) hafnarvoðarvirð, 5 hundruð í slátrum og 5 hundruð í hafnarvoðum — samtals 40 kúgildi og 20 hundruð, sem á að gera 60 hundraða. Jörðin er 60 hundruð að fornu mati bæði eftir jarða- bók Árna og jarðatali Johnsens. Sjest hjer ljóslega, að 1 kúgildi er = 1 hundrað í jörðu = 120 á 1 n i r enn ekki = 120 aurar (ísl. Fornbrs. III 461.—462. bls.). Jeg tel því fullsannað, að hundrað eitt sjer tákni alstaðar hundrað (120) álnir, þar sem Sturl. talar um dírleika jarða, t. d. Sturl. Oxf. 1199. og 269. bls.1), II 155. og 252. bls. Jeg læt nú þetta nægja að sinni til sönnunar þeirri staðhæf- ingu minni, að hundrað eitt sjer sem verðmælir tákni altaf hundrað (120) álnir, ef ekki er beint tekið fram eða sambandið sínir, að átt sje við aura. Þetta stirkir það, að hundrað silfrs sje = hundrað (120) silfurmetnar álnir. Enn auk þess eru að minsta kosti tveir staðir í fornum sög- um, sem benda til hins sama. í Bjarnar sögu Hitd. segir íirst frá því, að Þórðr Kolbeinsson orti níðvisu um Björn Hitdælakappa, og sættust þeir á það á þingi, að Þórðr skildi gjalda Birni »hundrað silfrs«. Eftir sættina reisir Björn Þórði svívirðilegt níð í landi hans og irkir níðvísu um hann. Aftur sættast þeir á þingi, og hlaut Björn að gjalda 3 merkr silfrs flrir níðreising og vísu. Tilgerðir Bjarnar eru verri en Þórðar, bæði af þvi að hann gekk á gerðar sættir og af þvi að niðreisingin var umfram. Annaðhvort er því sættin mjög ranglát, eða sambandið sínir, að þrjár merkr silfrs er hærri upphæð enn hundrað silfrs. Af þessu má ráða, að hundrað silfrs sje = hundrað (120) á 1 n i r silfur- metnar = 2l/z mörk silfrs, en ekki = hundrað (120) aurar silfrs = 15 merkur silfrs, því að þá kæmi hjer fram hróplegt misrjetti í sögunni.2) Reykdæla segir í 4. k. (ísl. Forns. II. 18.—21. bls.) frá því, að Hrafni bónda að Lundarbrekku hurfu 16 geldingar (sauðir), og að hann hafl gefið Þorleifi melrakka hundrað silfrs til að segja sjer, hver stolið hefði. Nú eru 8 geldingar tvævetrir kúgildi, og sömu- leiðis 6 geldingar þrevetrir. (Grág. Kb. II 193. bls.). Geldingarnir *) Þar á að fella úr oröin: þœr heita Valshamarseyjar, sem að eins standa í einu pappirshandriti, og svo gerir Kr. Kalund í útg. sinni. Valshamarseijar vóru að visu meðal þeirra eija, sem goldnar vóru, sjá Sturl. Oxf. I 279, og þaðan hefur rit- arinn (sr. Eyjólfur Jónsson) tekið þessa innskotsgrein, enn þær hafa ekki nægt til að filla 20 hundruðin, sem gerð vóru, og hlitur Vigfús að hafa goldið Sturlu fleiri eijar. Valshamarseijar eru að eins 5 hundruð að dirleika eftir jarðabók ÁM. J) Bjarnar s. Hitd. (Boer) 16.—17. k., 36.-37. hls.
Beinir tenglar