Ymsar greinar eftir Brynjúlf Jónsson. I. Lundur í Fljótshverfi. (Framh. frá Árbók 1909, bls. 9). Austarlega í Fljótshverfi er á sú, er Djúpá heitii'. Hún er skrið- jökuls afrensli og kemur fram á láglendið úr þröngum dal eða gljúfri, rennur þá fyrst til suðvesturs en síðan í suðaustur beint til sjávar. Hún er nokkuð vatnsmikil og mjög straumþung. I fyrri daga hafa tvær kirkjusóknir verið fyrir austan hana í Fljótshverfinu, — eða Slcógahverfinu, sem það hét þá. Var Lómagnúps-soku ofar og meir til landnorðurs, en Lundar-sókn neðar og meir til suðvesturs. Nú eru þar að eins tveir bæir: Núpstaður og Rauðaberg og standa þeir undir sömu fjallshlíð. Rauðaberg er vestar, nær Djúpá. Þar er fyrir neðan bæinn víðlend hraunbreiða. Það hraun er eldra en íslands bygging. Það heflr komið fram úr Djúpár gljúfrinu og breiðst yfir ærið svæði, einkum suður, austur og norðausturávið. Óefað hefir það á landnámstið verið grasi og skógi vaxið. Hafa bæir verið settir á jaðra þess að neðanverðu, Lundur, Skógarhraun og ef til vill fleiri. Lundur hefir staðið langt niður með Djúpá á háum, einstökum hól í suðvesturhorni hraunsins. Sá hluti hrauns- ins, sem legið hefir fram að hólnum, hefir verið lágur og flatur. Það sést af því, að hann er nú allur hulinn árburði úr Djúpá, og því er hraunhóllinn, sem Lundur stóð á, nú orðinn einangraður og stendur langt frá aðalhrauninu. Grjótið i hólnum sver sig i ættina til hraunsins, og af þvi sést, að það hefir náð þangað, eða réttara sagt, nær þangað undir aurnum. Mest mun það hafa verið í jökul- hlaupum, að Djúpá hefir borið þann aur fram. Má sjá þess merki, að jökulhlaup hafa komið í hana á liðnum öldum. Þá hefir hún farið yfir ýmsa hluta hraunsins, gjört mikla ruðninga og jafnað yfir stórar spildur í því með sandi og muldu grjóti. Það hefði hún ekki
Beinir tenglar