Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						37

eð Lndn. segir að Sturla goði byggi »á Sturlustöðura uppi undir

Tungufelli upp frá Skáldskelmisdal«, þá vai'ð að taka það til greina.

Nú er enginn dalur nærri heimatungu-fellinu- Því komst það ekki

að. En alt stóð heima ef eg tók sundið, sem Hallmundarhrauns-

kvíslin líggur fram um, fyrir Skáldskelmisdal, og Kleppa, sem nú

heita, fyrir Tungufell. Það fell er líka í tungu, og er bærinn Fljóts-

tunga utar í þeirri tungu. Þó ekki eigi sem bezt við að kalla þar

»dal«, þá má segja sama um fleiri »dali«, svo sem Kaldadal o. fl.

Og nú er það upplýst (af M. Þ.) að hellirinn Víðgeimir í þeirri

hraunkvísl hét fyrrum Víðgehnir, þá kemur mér í hug, að enn fyrri

hafl hann ef til vill, verið kallaður Skáldsgelmir — af einhverju til-

efni, svo sem að sJeáld hafl hafst þar við um hríð, og dalurinn svo

kendur við hellinn. Sé nú þetta rétt tilgetið: að Víðgelmir hafl

áður heitið Skáldsgelmir, þá liggur mjög nærri að hugsa sér, að

heimildarmaður söguritara hafi nefnt fyrir honum Skáldsgelmisdal, en

hann eigi þekt örnefnið og ritað Skáldskelmisdal. Þar munar ekki

nema um einn staf og framburðurinn alveg eins hvor stafurinn sem

er. — Og af því datt mér þessi tilgáta'í hug.

Sturla goði Kalmansson er óefað sami maður og Sturla goði,

sem var að vígi Hellismanna með Illuga svarta, og Torfa Valbrands-

syni. Þegar þessa er gætt, þá verður skiljanlegt að hann hafi sett

bygð sína svo innarlega, til þess að vera á varðbergi fyrir óaldar-

mönnunum og halda njósn um háttu þeirra og hvenær færi gæfist

á þeim. Allir kannást við þjóðsöguna um Hellismenn, er segir, að

þeir hafi orðið unnir með þeim hætti, að bóndasonurinn frá Kalmans-

tungu hafl svikið þá. Er nú ekki hugsanlegt, að í þessu felist end-

urminning um forna sögu af Sturla goða, er lagt hafl ráðin á til að

sigra Hellismenn eftir að hann hafði kynt sér atferli þeirra? Þetta

mál væri æskilegt að betur yrði rannsakað.

VIII.   Keldur i Bæjarsveit.

I Víga-Styrssögu-ágripi Jóns Grunnvíkings k. 12. er þess getið,

að þá er þeir Snorri goði fóru frá vígum þeirra Þorsteins Gíslason-

ar í Bæ, þá hafi þeir lýst vígunum á »næsta bæ«, riðið svo upp með

ánni, yíir í Hvítársíðu og upp frá bæjum. Það var hyggilegt, sem

von var af Snorra, að ríða á fjall fyrir ofan Hvítársíðu; þangað

mundi ekki leitað, þó eftír væri riðið. En þeir þurftu að vera komnir

upp frá bæjum áður enn fólk kom á fætur. Hafa þeir því riðið hið

beinasta til Hvítár og upp með henni til brúar. Hinn »næsti bær«,

þar sem þeir lýstu vígunum, hefir ekki mátt vera langt úr leið fyrir