66 ingum margra núlifandi manna er það þó enn full-ljóst hversu kirk- jan var að innan. Hún mun hafa verið óbreytt frá fyrstu gerð, eftir því sem ráða má af lýsingu síra Þorsteins Péturssonar á Staðarbakka1). Milligerðirnar og annað af þessu gamla trévirki innan kirkju var skrautlega málað og að mörgu leyti merkilegt og vafalaust kirk- junní til mikillar prýði. Verður það að álítast harla illa farið og ósmekklega að unnið, að aJt þetta skyldi með vanþekkingu og rækt- arleysi brotið niður og bramlað, selt síðan á uppboði sem annað spýtnarusl. Undir þessum kringumstæðum er það því gleðilegra, að herra alþm. Jósef Björnsson hafði á uppboðinu keypt allmarga hluta af milligerðunum og varðveitt þá vel á kirkjuloftinu. Fann eg þá þar við skrásetninguna í sumar óskemda, og hefir eigandinn nú gefið þá Forngripasafninu. Eftir þessum hlutum úr milligerðinni milli kórs og kirkju, lýsingu manna og mynd Gaimards, mun unt að gera hana upp aftur og setja hana í kirkjuna. Kirkjan er nú harla tóm- leg og eyðileg að innan, litaskraut ekkert, þar eð veggir eru hvítir og loftið sömuleiðis, en nýju bekkirnir allir með venjulegri eikar- málningu. Myndi það verða kirkjunni til eigi all-lítillar prýði að setja milligerðina aftur í hana, svo sem hún áður var. Þegar hún er komin, mun mönnum þykja betur við eiga að gera grindur fyrir altarinu með líkum svip, síðan fontsumbúning, — og ætti að flytja fontinn að norðurveggnum gegnt prédikunarstól. — Þá ætti ekki síð- ur að gjöra ramgjörðar eikarhurðir fyrir kirkjuna; hinar fornu voru því miður afteknar og eyðilagðar, en fánýtar furuhurðir með nýtízku brag settar í dyrnar í staðinn. Til orða hefir komið að hækka stöpulinn upp fyrir þakið, eða setja turn á kirkjuna. Svo sem hún er nú og hefir verið má hún að vísu heita fremur kollótt, svo sem flestar kirkjur aðrar munu verið hafa á landi hér. Þó virðast mér líkur til þess, að þetta lag á stöpli Hólakirkju sé svo fremur af vanefnum, fjárskorti til að fullgera bygginguna, en af hinu, að sá hafi verið vilji byggingarmeistarans, að hafa stöpulinn þannig. Hínar elstu steinkirkjur, er gerðar voru á Norðurlöndum með rómönsku lagi, voru turnlausar, og svo eru þær margar hverjar enn í dag, t. d. á Jótlandi; en steinkirkjur þær, er reistar voru á 18. öldinni, munu nær allar hafa verið með turni. Virðist sem taka mætti til fyrirmyndar, ef gera skyldi turn á Hóla- kirkju eða hækka stöpulinn, turninn á Bessastaðakirkju. Færi þó ekki illa á því, að láta hann ná dálítið hærra upp yfir mæni kirk- ') Nú prentað í æfisögu Jóns Þorkelssonar, I., bls 204—206.
Beinir tenglar