Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						Athugasemdir um landnám

á Rangárvöllum og í Fljótshlíð.

Með drögum til timatals.

A.   Rangárvellir.

Sem eðlilegt er, munu finnast skekkjur og ósamhljóðan í hinum

miklu, víðtæku og merkilegu ritum íslendinga hinna fornu — svo er

á öllum tímum —, skekkjur, sem munu þurfa leiðréttinga, og er

ekki nema gott um að segja, að gerðar sé, þar sem rök finnast til.

Að breyta skýlausum orðum, er hinn mesti vandi, nema við fyllstu

rök sé. Á þetta reynir mjög við væntanlega útgáfu hverrar sögu, og

sömuleiðis Landnámu. Þar má engu hnoða saman — nema hliðstætt

eða neðanmáls sé —, sem ruglar hinar fornu, og oftast fyllstu, heim-

ildir svo, að ókunnugum sé engan veginn unnt að moða hið bezta úr

þeim. Hvað hina merkilegu Landnámu snertir, mun viðurkennt, að

ekki séu nefndir allir þeir landnámsmenn eða landnemar, sem byggðu

bæi í annara landnámi, og er það sízt láandi. Ekki er hennar sök,

þó nöfn hafi týnzt eða breyzt, svo sem dæmi finnast til. Ýmsir

menn og atburðir eru og taldir, sem erfitt er að færa til ártals.

Að því er snertir landnám Rangvellinga, virðist höfundur Land-

námu fara vonum nærri um landnám, með tilliti til þess, að búast

má við, að hann hafi ekki búið nálægt þeim stöðum, né haft full-

komnar heimildir eða verið gagn-kunnugur. Þó er sem Landnáma

beri þess ljósan vott víðast hvar, að kunnugleiki og vandvirkni hafi

setið í fyrirrúmi, það sem hún nær.

Hér verður nú ekki farið, nema lítið eitt út í þetta, enda er það

vandasamt mál.

1. »Ketill (Hængur) nam öll lönd á milli Þjórsár og Markar-

fljóts — (á milli fjalls og fjöru, Egilssaga, bls. 59); þar námu siðan

margir göfugir menn í Iandnámi Ketils með hans ráði. Ketill eign-

aði sér einkum land milli Rangár og Hróarslækjar (Varmadalslækjar),

allt fyrir norðan Reyðarvatn, og bjó að Hofi----------. Hængur hafði