Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						Engá.

Með vilja sleppti ég Engá úr línum þeim, sem ég skrifaði um

landám Rangvellinga og Fljótshlíðinga.

í Landnámu, útg. 1925, er Engár getið í sambandi við landnám Flosa

Þorbjarnarsonar gaulverska að Skarfanesi á Landi. Hann er þar tal-

inn að hafa numið öll lönd milli Þjórsár og Engár. Líklegra þykir

mér, að þannig beri að lesa handritin, fremur en milli Þjórsár og

Rangár. Ég hygg fremur sjaldgæft, að í fornöld hafi misskrifazt

eiginnöfn, og enda nafnorð. Auk þess sem Rangá er alkunn í sög-

unni — líklega flestum sagna- og sögu-riturum fyr og síðar —, sem

ekki verður sagt um Engá.

Ef Engá er sama og Skarfanesslækur, sem fellur í Þjórsá um

»Yrjaós«, eins og Brynjólfur Jónsson frá Minna-Núpi telur (Árb. 1907,

28), er frásögn þessara handrita Landnámu laukrétt. Er þá að eins

átt við þessa jörð eina, að vísu með landrými miklu og skógil).

Eins og ég hefi annars staðar vikið að, tel ég Flosa hafa numið land

á Rangárvöllum eystri, svo sem og Landnáma (1891) tekur skýrt

fram í 2 kapítulum, og fyr en hann futti yfir á Rangáröllu ytri.

Nafnið Engá virðist dregið af eng (sbr. »akur og eng«); er þó

vant að sjá, hvar eng hafi getað legið að Skarfanesslæk.

Hins-vegar gæti Hólmengi bent á Engá. Nafnið má vera fornt.

Það er að læk þeim, sem rennur fram eða vestur miðjan Landmanna-

hrepp og nú heitir Stóruvalla-lækur. Talið er, að Iækurinn hafi

skipzt og myndað   hólma   allmikinn,   »sem auðséð er á gömlum far-

1) Bærinn Skarfanes er efsti bær á Landi með Þjórsá. Stóð fyrst »austur-

undir upptökum lækjar þess, sem afmarkar Skarfanes-land« (Árb. 1898, 6). Þar

mun hann hafa staðið fram-yfir 1711, sbr. Jarðab. Á. M. Eftir þann tíma var hann

fluttur undan sandi »kippkorn* suður (eða suðvestur?) á hæðarbungu, þar sem

hann stóð til 1864. Þá var hannfluttur á nú-verandi stað, um »langan stekkjarveg, til

útsuðurs, að læknum. — í Skarfanesi er enn allmikið skóglendi, til útnorðurs af

bænum, vestur-við Þjórsá, í svo-kölluðum Lambhaga, gagnvart Ásólfsstöðum,

sem nú er afgirtur, því að mikill blástur er að honum austan-megin. — Fyr var

skógur þar meiri og viðar. T. d. í Skógarkoti og Bóndhól.