27 sunnar. Leifar hans hygg ég glæður þær, sem liggja í Sandveltunni og hverfa þar, langt fyrir sunnan Skarð, nefndar T/arnir, á leið til Svínhaga fyr en Sandgirðingin kom (þurar í þurkatíð). Enginn þessara lækja getur á heitið; þó einn þeirra, hinn mesti, kynni að hafa verið kallaður á í Landnámu, veilar það hana þó ekki, því fleiri læki kallar hún ár. T. d. í Árnessýslu: Rauðá (nú Baugstaða- sýki), Grimsá, og Baugstaðaá, sem frá upptökum eru einungis flat- lendis-sveitalækir. MiIIi Störuvalla- og Merkur-lækja mun Klofi hafa verið, kenndur við klofann (landið) milli þeirra, eins og Brekkna-Klofi, milli lækja, á RángárvöIIum. Ég kom að Stóra-KIofa meðan hann var enn í byggð; kom ég um fardagaleytið, án þess að stanza; hitti þó hinn síðasta ábúanda þar, Höskuld Jónsson frá Mörk. Þá var þar ömurlegt mjög að sjá; allt túnið, og svo heiðin, kafið sandi, fullt undir hverjum vegg og og bæjarrönd. Þá stóð kirkjan þar, en á sandhafi, lág timburkirkja, turnlaus; hún var ekki með neinu krossmarki á, og þó vindhanalaus, að mig minnir; var með heilborðalistum, eftir þeirrar tíðar sið, og ekki fornlega bikuð. Kirkjan er sögð rifin niður 1878 (Árb. 1898, 5). — Ekki man ég til lækjarins; — má vera, að sandurinn hafi leitt mig frá honum — og Torfi í Klofa annars vegar, sem vart mundi kenna byggðina hina sömu, fremur en Valgarður á Hofi. Skúli Guðmundsson.
Beinir tenglar