Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						Fornar minjar á Hvalnesi í Lóni.

Fyrir 20 árum byggði ég mér timburhús, og þegar ég var að

grafa fyrir kjallaranum, þá fann ég í einu horninu beinahrúgu í þröngri

gryfju, þrjár álnir niðri í jörðu. Beinin voru mjög hrein, og vel af

þeim skafið, og sá ég strax, að þau voru siðan í fornöld, því það

var mikið af svínsbeinum og nokkuð af galtartönnum. Ég gaf mér

ekki tíma til þess þá að rannsaka þetta nánar, en hugsaði mér að

gera það síðar, og skildi nokkuð eftir af beinunum, það sem ekki

var fyrir hleðslunni. Svo byggði ég fjós vestan-undir húsinu, og fyrir

tveim árum byggði ég hlöðu norður af fjósinu og gróf hana niður á

fastan sandgrunn. Varð ég þá þess strax vísari, að ég kom ofan á

gamlar byggingar, og var illt að átta sig á þeim í fyrstu. Þó fann ég 1

vegg, sem stóð óhaggaður, rúmar 3 álnir niðri í jórðu, og skólprennu,

sem lá frá austri til vesturs. Hún var fet á hæð og breidd, og hellur yfir.

Býst við því, að hún liggi suður að læk. Mikið kom þarna upp af

brunnum trébútum og kljásteinum af mörgum tegundum. Svo kom

ég ofan á lag af hvítri mauk, misjafnlega þykkt, 1—2 þumlungar.

Datt mér í hug, að það myndi vera skyr frá fornöld, en allt benti

til þess, að þarna hefði bærinn brunnið til kaldra kola. Þessi mauk

var að minnsta kosti 3 álnir undir yfirborði jarðar.

Svo sá ég greinilega móta fyrir 3 kerum, talsvert víðari en

tunnur gerast nú á tímum, og hafa þau verið grafin nokkuð niður

í fastan sandinn. Neðsta jarðlagið hér undir túninu er fínn ægissandur,

en af því að hann er svo mikið járnborinn, þá hefir hann storknað

saman, og er nú orðin samstorkin sandklöpp, en þó er hægt að

höggva hann upp með öxi. Mér virtist þessi 3 ker, sem ég fann

hlöðunni, hafa verið höggvin nokkuð niður í sandklöppina. Hreinsaði

ég allt upp úr þessum hringum, og var hvita maukin lang-þykkust

þarna. Hvergi sá ég móta fyrir tunnustöfum í þessum hringum, en

neðst á botninum var örþunnt lag af heiðbláum sandi, sem ég held,

að sé ekki til í Hvalnesslandi. Lítur út fyrir, að það hafi verið látið

til þess að þétta botninn í sandklöppinni.