Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						ELSA E. GUÐJONSSON

SKILDAHÚFA

i

Árið 1930 bættust Þjóðminjasafni íslands margir merkilegir

munir, er Danir skiluðu heim úrvali íslenzkra gripa úr Þjóðminja-

safninu danska. Meðal þessara hluta var svonefnd skildahúfa, kven-

höfuðfat, sem er talið ekki yngra en frá því snemma á átjándu

öld (1. mynd).1 Húfa þessi er að því er virðist sú eina sinnar teg-

undar, sem varðveitzt hefur í upprunalegri mynd. Heillegar leifar

af annarri skildahúfu eru þó til í Þjóðminjasafni Dana, og skráð er

nákvæm lýsing á skildahúfu, sem enn var til árið 1791, en nú mun

vera glötuð. Að öðru leyti eru heimildir um skildahúfur mjög fá-

skrúðugar.

I því, sem hér fer á eftir, mun verða leitazt við að greina frá því

helzta, sem vitað er um þessi höfuðföt, gerð þeirra og notkun.

II

Þjms. 10934.

Skildahúfan, sem Þjóðminjasafn íslands eignaðist 1930, kom til

safnsins 25. júní og hlaut þar skrásetningartöluna 10934, en í Þjóð-

minjasafni Dana hafði hún verið skráð nr. 9896/1848. Um hana

skrifaði Matthías Þórðarson þjóðminjavörður eftirfarandi í skrá

safnsins: „Skilthúfa2 úr rauðu flosi, kringlótt, 24 cm að þvermáli

um kollinn, sem er flatur og með víravirkiskringlu á miðju, 10 cm

að þvermáli, og eru fest á hana mörg [18] lauf. Víravirkið er korn-

sett hringvíravirki, fremur grófgert; kringlan er úr silfri, algyllt.

Umhverfis á kollinum eru silfurvírskniplingar, 5 cm að breidd [2.

mynd]. Húfan er aðeins um 11,5 cm að þvermáli um opið og er um

8 cm breiður skáflötur á milli þess og kollsins. Á þennan skáflöt eru

saumaðir 7 silfurskildir eða kringlur, gylltar, laufskornar í röndina,

1 stærst, 10,7 cm að þvermáli, með upphleyptri krossfestingarmynd