Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						SKILDAHÚFA                                                                                                          73

silfri, sem kom í hlut Jóns Þorlákssonar, síðar sýslumanns í Beru-

nesi. Er húfunni svo Iýst í skiptagerðinni: „skylldahufa med þremur

VyraVirkiss skiolldum, hinum sliettum og þunnum hleypt uppa . . .U1 s

Þá er talin skildahúfa í skrá frá árinu 1674 um þá muni Margrétar

Halldórsdóttur, frúar Erynjólfs biskups Sveinssonar í Skálholti,

er bræður hennar, Benedikt og Hallgrímur, fengu eftir hana látna.

Erfði HalJgrímur meðal annars „Skylda hufu" virta á þrjú og

hálft hundrað. Var húfan tal'in fyrst í skránni um kvensilfur, sem

hann fékk, en þeir bræður erfðu hvor um sig tuttugu og eitt hundráð

í silfri og átta hundruð í fatnaði eftir systur sína.19 Þriðja heim-

ildin er ekki um ákveðna húfu. I 2. erindi vikivakakvæðis í kvæða-

bók, sem Magnús Jónsson digri í Vigur átti og talin er skrifuð að

mestu um 1676—1677, er „skillda hiifu" getið:

Samin klæðin af silki er,

sérlegana vel það fer,

skildahúfu á höfði ber,

sú hárið flétta kann . . . 2 °

Þykir líklegast, að kvæðið sé ekki eldra en frá um aldamótin 1600,2i

en í því greinir meðal annars frá ýmsu kvenskarti: laufaprjónum,

koffri, krossi og festi, og silfurlinda, auk skildahúfunnar, sem talin

er fyrst. Engar heimildir um skildahúfur eru kunnar frá átjándu

öld, að undanskilínni lýsingunni í ferðabók Sveins Pálssonar, sem

þegar hefur verið gerð grein fyrir.22

Ekki er getið um skildahúfu í íslenzkum orðasöfnum, svo vitað

sé, fyrr en í handriti frá árunum 1830—1840 í Landsbókasafni Is-

lands. 23 Er húfan þar raunar nefnd skjaldhúfa („skialdhúfa") en

það heiti þekkist ekki fyrr, ef frá er talin danska orðmyndin skjold-

hue, sem Sveinn Pálsson notar, eins og áður getur.24 Auk þess er

aðeins vitað um orðið skjaldhúfa á einum stað öðrum, og er það

dæmi heldur yngra en orðasafnið, en það er í grein árið 1857 um

kvenbúninga á Islandi eftir Sigurð Guðmundsson málara.25 Skýring

orðsins í orðasafninu er á latínu, en hljóðar svo í lauslegri þýðingu:

„tvöfaldur dúkur með leggingum, kringlóttur með litlu opi, en í gegn-

um það er broddinum á faldinum stungið, og skreytt með margvís-

legum plötum úr silfri þeim megin, sem að enninu snýr, en á partin-

um, sem snýr að hnakkanum, er í miðju kringlótt, stór plata. Ríkar

brúðir nota þess konar skraut á brúðkaupsdegi sínum, en þessi siður

er nú næstum af lagður hjá oss."26